I GSK 1234/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1375/18 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 28 maja 2018 r. nr SKO/I/I/383/2018 w przedmiocie zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, podlegającej zwrotowi do budżetu gminy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1375/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) – zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną przez A. M. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 maja 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Ż. z 6 lutego 2018 r. w przedmiocie zwrotu dotacji do budżetu miasta wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w sytuacji, gdy w obrocie pozostawała decyzja Burmistrza Gminy i Miasta Ż. z 13 grudnia 2017 r. umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie niewykorzystania w terminie przekazanej spółce dotacji, obejmującą także kwotę sporną w sprawie niniejszej. W ocenie Sądu Wojewódzkiego przedmiot tej decyzji oraz decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie jest tożsamy, a zatem naruszono zasadę powagi rzeczy osądzonej. Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną zaskarżając go w całości. Środek odwoławczy oparto na drugiej podstawie kasacyjnej, formułując zarzuty naruszenia art. 144 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego wskazań co do dalszego postępowania oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 16 § 1, art. 105 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z 16 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której nie występuje powaga rzeczy osądzonej. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, dlatego że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia większości wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Wielokrotne rozstrzyganie tej samej sprawy jest w świetle zasady praworządności niedopuszczalne. Powaga rzeczy osądzonej należy do jednej z wyróżnionych w nauce negatywnych przesłanek procesowych, wykluczających dopuszczalność wszczęcia i kontynuowania procesu (zob. szerzej M. Cieślak, Dzieła wybrane, t. 2, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, red. S. Waltoś, Kraków 2011, s. 353, T. Grzegorczyk [w:] T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2014, s. 176, Z. Resich. J. Lapierre [w:], J. Lapierre, J. Jodłowski, Z. Resich, T. Misiuk Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, Warszawa 2016, s. 70 i n.). Stan res iudicata oznacza rozstrzygnięcie tożsamej sprawy. Warunkiem zatem stwierdzenia wystąpienia powagi rzeczy osądzonej jest ustalenie identyczności stosunku prawnego, który miałby zostać uregulowany w nowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu. W sprawie niniejszej, jak zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, tego rodzaju przypadek nie wystąpił, dlatego że w aktach sprawy brak jest danych wskazujących na to, że wydano wcześniej decyzję w tej samej sprawie. Za taką w szczególności uznać nie można przywołanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (której nota bene brak w aktach administracyjnych) decyzji z 13 grudnia 2017 r., bowiem dotyczyć ona miała niewykorzystania dotacji w terminie na podstawie art. 251 ust. 1 i nast. ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. Natomiast przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej było wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. To, że w grę może wchodzić ta sama kwota dotacji o tożsamości sprawy świadczyć nie może, bowiem w stosunku do tej samej dotacji toczyć się mogą rozmaite postępowania, znajdujące umocowanie w różnych podstawach prawnych. Z tych powodów uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Co więcej, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku nie przystaje do jego motywów, dlatego że wykrycie wady powagi rzeczy osądzonej, uregulowanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. obliguje sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem orzeczono o uchyleniu decyzji, uznając że narusza ona przepisy prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazana sprzeczność czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodzić się także należy z organem, że w zaskarżonym wyroku zabrakło należycie skonstruowanych wskazań co do dalszego postępowania. Za niewystarczające w tym przypadku uznać należy zobowiązanie organu do uwzględnienia wywodów Sądu pierwszej instancji i zaprezentowanej przezeń wykładni prawa, skoro zasadniczym motywem wyroku było stwierdzenie wady materialnej decyzji. Sporządzając motywy wyroku należy dbać o jego spójność z rozstrzygnięciem tak, by jego powody były dla stron jasne. Wyeliminowaniu decyzji z obrotu towarzyszyć musi jednoznaczność podstawy prawnej takiego orzeczenia oraz formułowanych wskazań co do dalszego postępowania. Natomiast nietrafne są zarzuty naruszenia art. 16 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a., dlatego że przepisy te nie stanowiły wzorca kontroli sądowej w tej sprawie i nie podlegały w związku z tym zastosowaniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.