I GSK 117/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1901/23 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 czerwca 2023 r. nr DIR-IX.6343.28.2021.DW.3 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1901/23, oddalił skargę P. S. (dalej zwanego: wnioskodawcą lub skarżącym) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 29 czerwca 2023 r., nr DIR-IX.6343.28.2021.DW.3 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Skargę kasacyjną od powyżej przedstawionego wyroku wniósł skarżący, następnie przekazaną wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego 13 stycznia 2025 r., która aktualnie oczekuje na rozpoznanie. Pismem z 14 października 2025 r. skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że nie jest w stanie uiścić kwoty do zwrotu której został zobowiązany zaskarżoną decyzją, tj. 612.828,00 zł oraz odsetkami w łącznej kwocie wynoszącej ponad 444.000 zł. Wnioskodawca oświadczył przy tym, że wobec bezskuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Częstochowie skierował egzekucję do należącej do skarżącego nieruchomości położonej w Częstochowie przy ul. [...] (objętej KW nr CZ1C/00043751/4). Nieruchomość stanowi zabudowaną działkę, a znajdujący się na niej dom stanowi centrum życia skarżącego od prawie 20 lat. W ocenie skarżącego, w razie dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego i dokonania sprzedaży licytacyjnej nieruchomości, poniesie on znaczną szkodę, a skutki będą nieodwracalne, skoro będzie mógł jedynie wystąpić o zwrot wyegzekwowanej należności, nie odzyska zaś sprzedanej nieruchomości. Do załączonego wniosku przedłożył odpis zawiadomienia o zajęciu ww. nieruchomości z 1 września 2025 r. oraz wyciąg z księgi wieczystej dla tej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego artykułu, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnienia już na wstępie wymaga, że stosownie do art. 193 p.p.s.a. i treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej ochrony tymczasowej przysługującej na etapie postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną, wynika że Sąd ten może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu na wniosek strony skarżącej, w razie oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny i wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, publ. ONSAiWSA z 2007, Nr 4, poz. 77). Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd administracyjny jest władny do rozpoznania sprawy jedynie w zakresie złożonego wniosku. Nie należy zatem do jego kompetencji ocena merytoryczna zasadności wydania względem strony decyzji administracyjnej, a jedynie stwierdzenie, czy strona wskutek wykonania zaskarżonego aktu poniesie szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ocenie poddawane jest zatem spełnienie przez wnioskujący o ochronę tymczasową podmiot ustawowych przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Co do zasady, charakter sprzedaży w formie licytacji egzekucyjnej nieruchomości ze swej istoty może powodować trudne do odwrócenia skutki, jeżeli decyzja na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, zostanie wykonana jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nieprawdziwe jest jednak stwierdzenie pełnomocnika skarżącego, że egzekucja z nieruchomości jest traktowana jako "środek o charakterze ostatecznym, do którego zastosowania organ jest uprawniony dopiero wówczas, gdy zawiodą inne środki egzekucyjne" (str. 3 wniosku z 14 października 2025 r.). Jednostka redakcyjna art. 110 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej: u.p.e.a.) została skreślona na mocy art. 111 pkt 34 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1289), a tym samym egzekucja z nieruchomości może być przeprowadzona, nawet jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 u.p.e.a., jest możliwe lub nie stwierdzono, że będzie bezskuteczne. Oceniając przedstawione przez pełnomocnika okoliczności, wyjaśnienia wymaga że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Dokumenty przedstawione przez skarżącego wykazują, że jest on właścicielem nieruchomości wobec której zostało skierowane do niego zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wraz z wezwaniem do zapłaty długu. Poza oświadczeniem pełnomocnika skarżącego zawartym w piśmie stanowiącym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada informacji o tym, czy nieruchomość położona w Częstochowie przy ul. Wręczyckiej 15A faktycznie stanowi centrum życiowe skarżącego. Wątpliwości może bowiem budzić okoliczność doręczania skarżącemu przez organ egzekucyjny korespondencji pod zgoła odmienny adres, położony przy ul. Magnoliowej 5 w Łodzi (vide k. 100 akt sądowych). Ponadto bez potwierdzenia w dokumentacji pozostaje wpływ egzekucji na sytuację majątkową skarżącego. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z przedmiotowej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. Bez porównania tych dwóch wartości (wysokości nałożonego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest możliwe zweryfikowanie przedstawionych we wniosku twierdzeń. Zaznaczenia ponownie wymaga, że wykazanie przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek będący przedmiotem niniejszego orzeczenia nie zawiera wykazania podstaw uzasadniających zastosowanie wymienionej instytucji, bowiem rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ocenie podlega wyłącznie jego zasadność w kontekście przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia organu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.