I GSK 117/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3649/21 w sprawie ze skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 1401-IEE2.711.1.340.2020.6.TŁ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 10 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3649/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: strona skarżąca, wierzyciel) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 kwietnia 2021 r. nr 1401-IEE2.711.1.340.2020.6.TŁ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Środmieście w Warszawie (dalej: organ egzekucyjny) wszczął wobec J. W. (dalej: Zobowiązany) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr R4/17/b z 3 stycznia 2018 r. wystawionego przez Komisję do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (obecnie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich), obejmującego obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie należności głównej 2.175.257 zł wraz z odsetkami w kwocie 2.920,20 zł. Dwoma zawiadomieniami z 15 stycznia 2018 r. zajęto wierzytelności z rachunków bankowych w dwóch bankach, a odrębnym zawiadomieniem świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w ZUS. Po doręczeniu wspomnianych zawiadomień Zobowiązany, powołując się na przepisy art. 33 § 1 pkt 1, 4 oraz 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 13 lutego 2018 r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione; postępowanie odwoławcze zakończyło się postanowieniem wierzyciela z 28 marca 2018 r. o jego umorzeniu. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r., w oparciu o ostateczne stanowisko wierzyciela, działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 i 7 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a., uznał zarzuty błędu co do osoby zobowiązanego i braku uprzedniego doręczenia upomnienia za nieuzasadnione. Postanowieniem z 14 czerwca 2018 r. organ odwoławczy (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy podnosząc, że w zakresie zarzutów opartych na przepisach art. 33 § 1 pkt 4 i 7 u.p.e.a. był związany stanowiskiem wierzyciela, który uznał te zarzuty za niezasadne. Wyrokiem z 28 marca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1453/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 25 kwietnia 2018 r. z uwagi na oparcie postępowania egzekucyjnego na błędnie sporządzonym tytule wykonawczym w zakresie osób odpowiedzialnych majątkiem osobistym lub wspólnym za zobowiązania, które mieści się w podstawie zarzutu określonej w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błędu co do osoby zobowiązanej. Organy błędnie zinterpretowały przepisy art. 81 § 1a i art. 27c u.p.e.a. Sąd przyjął, że chociaż stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez Zobowiązanego jest wiążące dla organów, to jednak Sąd stanowiskiem tym związany nie jest. Skarga kasacyjna organu odwoławczego została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1528/19. Sąd kasacyjny podniósł, że zgodnie z art. 27c u.p.e.a., jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Wystawiając tytuł wykonawczy tylko na Zobowiązanego organ egzekucyjny powinien przed zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego ustalić, czy zgromadzone na tym rachunku wartości nie stanowią przedmiotu wspólności majątkowej Zobowiązanego i jego żony. W razie niespełnienia tego warunku tytuł wykonawczy musi być uznany za nieprawidłowy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., uznając za uzasadnione zarzuty błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), umorzył postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel złożył na to rozstrzygnięcie zażalenie. Postanowieniem z 30 kwietnia 2021 r. organ odwoławczy utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy uznając, że przepis art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070, dalej: "ustawa nowelizująca u.p.e.a.") nie mógł prowadzić do konwalidacji błędnie wszczętej egzekucji administracyjnej i dokonanych w jej ramach czynności egzekucyjnych. Zastosowanie nowych przepisów jest możliwe tylko w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku stwierdził natomiast, że tytuł wykonawczy został wystawiony błędnie. W skardze na powyższe postanowienie wierzyciel zarzucił naruszenie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. poprzez uznanie, że oparcie postępowania na błędnie sporządzonym tytule wykonawczym w zw. z art. 27c u.p.e.a. stanowi podstawę do stwierdzenia, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji. Podniesiono, że nie uwzględniono art. 1 pkt 15 i 16 ustawy nowelizującej u.p.e.a., na mocy której uchylono art. 27c u.p.e.a. i dodano art. 27e u.p.e.a., a ponadto przepisów przejściowych zawartych w art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. Zmiany stanu prawnego, jakie miały miejsce między wydaniem postanowień z 25 kwietnia 2018 r. a 9 grudnia 2020 r., były istotne i powinny zostać uwzględnione. Z naruszeniem art. 34 § 4 u.p.e.a. nie uwzględniono wiążącego stanowiska wierzyciela wyrażonego w ostatecznym postanowieniu z 13 lutego 2018 r. Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji uznał, że okoliczności faktyczne stanowiące dla organu odwoławczego podstawę rozstrzygnięcia, zostały ustalone prawidłowo, z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Organ prawidłowo też zinterpretował i zastosował obowiązujące przepisy. Następnie zwrócił uwagę, że ponieważ w sprawie orzekały już sądy administracyjnego, to z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), ocena prawa i wskazania zawarte w wyrokach o sygn. akt V SA/Wa 1453/18 i I GSK 1528/19 były dla organów wiążące. Dlatego działanie organów, które uznały za uzasadniony błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) i umorzyły postępowanie egzekucyjne, okazały się prawidłowe. Sąd wskazał też, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7 u.p.e.a., jest z mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. wiążące dla organu egzekucyjnego, ale ze stanowiska NSA wyrażonego w ww. wyroku wynikało, że WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt V SA/Wa 1453/18 dokonał oceny stanowiska wierzyciela i orzekł, że organ w omawianym zakresie nie jest nim związany. Sąd nie uznał także za zasadne zarzutów nieuwzględnienia przez organy zmiany stanu prawnego związanego z uchyleniem art. 27c u.p.e.a. i dodaniem art. 27e oraz pominięcia przepisów przejściowych ustawy nowelizującej u.p.e.a., ponieważ z ocen prawnych sądów administracyjnych wynikało, że art. 27c u.p.e.a. sprzed nowelizacji znajduje zastosowanie w sprawie, natomiast nie ma zastosowania reguła wyrażona w przepisie art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a., ponieważ nie można uznać za skuteczne wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie błędnie wystawionego tytułu wykonawczego. Za prawidłowe uznano stanowisko organu, że skoro nowe przepisy mają zastosowanie do wszczętych i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, to nie mogą mieć zastosowania do postępowań, które nie zostały skutecznie zainicjowane, jak to ma miejsce w tej sprawie. NSA uznał bowiem, że skoro przesłanką dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji jest istnienie tytułu wykonawczego, to chodzi o prawidłowy tytuł wykonawczy. Wprowadzone w art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. zmiany nie mogą prowadzić do konwalidacji wcześniej już błędnie wszczętej egzekucji administracyjnej i dokonanych w jej ramach czynności egzekucyjnych. Zastosowanie nowych przepisów staje się możliwe tylko w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Od powyższego wyroku strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zażądano jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznania sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na sprawy, a to: 1) art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. w zw. z art. 27e § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, w której dodano do u.p.e.a. art. 27e § 1 i uchylono art. 27c w zw. z art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) stosowanym w zw. z odesłaniem z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że postępowanie egzekucyjne regulowane jest według stanu prawnego sprzed nowelizacji dokonanej ustawą nowelizującą u.p.e.a., podczas gdy w rzeczywistości postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte i pozostawało niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, przy jednoczesnym bezpodstawnym pominięciu tego, że pojęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji nie są tożsame i ewentualny brak skutecznego wszczęcia egzekucji, jako fazy postępowania egzekucyjnego, nie jest tożsamy z brakiem skutecznego wszczęcia samego postępowania egzekucyjnego, 2) art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zw. z art. 33 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji u.p.e.a. stosowanym w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości, podczas gdy egzekucja została skierowana także do majątku osobistego zobowiązanego (spadku), w związku z czym nie sposób uznać za zasadne umorzenia egzekucji w całości, podczas gdy zasadne mogłoby być tylko umorzenie egzekucji w części, 3) art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 153 p.p.s.a., podczas gdy: - relewantne przepisy prawa uległy zmianie w zw. z art. 27e § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz w związki z uchyleniem art. 27c u.p.e.a., - zakres związania nie przesądzał konieczności stosowania uchylonego art. 27c u.p.e.a., - Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiedział się w zakresie skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jedynie w przedmiocie wszczęcia jednej z faz postępowania egzekucyjnego – egzekucji administracyjnej, - Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że egzekucja prowadzona była tylko w części z majątku wspólnego (verba curiae: "między innymi: zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego..."), co nie przesądzało w żaden sposób o prawidłowości, czy nieprawidłowości egzekucji prowadzonej z majątku osobistego (w tym przypadku - spadku – stanowiącego majątek osobisty na mocy art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), II. przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 27e § 1 pkt 1 w zw. z art. 27c u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ocenie praw i obowiązków stron postępowania egzekucyjnego przez pryzmat uchylonego i nieznajdującego zastosowania art. 27c. u.p.e.a., zamiast w świetle art. 27e § 1 pkt 1 u.p.e.a., co w dalszej kolejności doprowadziło do niewłaściwej oceny w zakresie zarzutów (art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a.) oraz zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w toku postępowania przepisy u.p.e.a. uległy zasadniczej zmianie na mocy powołanej ustawy nowelizującej u.p.e.a. Zgodnie z zawartym w niej art. 13 ust. 3, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie nowelizacji (30 lipca 2020 r.) do egzekucji ze składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się nowe przepisy, czyli art. 27e § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny, podstawą do prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego. Egzekucję z majątku osobistego i wspólnego prowadzi się więc na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego tylko na zobowiązanego. Stosowaniu powołanej regulacji nie stoi na przeszkodzie stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku o sygn. akt I GSK 1528/19. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w innym stanie prawnym i odnosił się do tytułu wykonawczego i egzekucji, a nie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które nie oznacza wszczęcia egzekucji. Przedmiotowe postępowanie, choćby obarczone błędami, zostało wszczęte w roku 2018, przez co znajduje do niego zastosowanie regulacja z art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. Dodatkowo, egzekucja dotyczyła także majątku osobistego zobowiązanego w postaci spadku. Dlatego nie było podstaw do umorzenia postępowania w całości, ponieważ odnośnie do majątku osobistego nie zaistniały żadne nieprawidłowości i żadne takie argumenty nie były podnoszone. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – J. W., wniósł o jej oddalenie podnosząc, że sprawa ta była już rozpatrywana przez sądy obu instancji, które dokonały jej jednoznacznej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nie stwierdzono natomiast, aby zachodziły określone w przepisach art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji albo podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 189 p.p.s.a. Dlatego rozpoznanie ww. środka zaskarżenia nastąpiło w granicach podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 183 § 1, art. 176 § 1 pkt 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zastrzeżenie to jest o tyle istotne, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji powołał się na rozstrzygnięcie wydanego w tym Sądzie wyroku o sygn. akt I SA/Wa 662/18, bez wyjaśnienia wpływu na kontrolowane postępowanie, ale zdarzenie to nie mogło być uznane za mogące mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania kasacyjnego. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., ale z uwagi na ich charakter i ścisłe powiązanie wymagały łącznego rozpoznania. Zasadnicze znaczenie w sprawie miało ustalenie, czy i w jakim zakresie organy egzekucyjne i Sąd pierwszej instancji były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnych orzeczeniach, które zapadły w sprawie egzekucyjnej. W dalszej kolejności należało zbadać prawidłowość wykładni i niezastosowania art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a., a w końcu prawidłowość oceny skutków uchylenia art. 27c u.p.e.a. i dodania do tej ustawy regulacji art. 27e oraz ich wpływu na tok postępowania egzekucyjnego, które zostało zainicjowane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej u.p.e.a., tj. przed 30 lipca 2020 r. Art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z mocy art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W literaturze prawniczej i orzecznictwie podnosi się, że oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Pojęcie oceny prawnej dotyczy szeroko pojętej wykładni prawa, wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (do art. 153), WK 2016). Związanie oceną prawną dotyczy wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, co może dotyczyć zarówno stanu faktycznego, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego (por. wyroki NSA o sygn. III OSK 178/24 i II FSK 2472/12). Musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por. wyroki NSA o sygn. akt II FSK 1409/13, II FSK 500/13, I OSK 344/23) i dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (do art. 153), WKP 2024). O ile ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów, o tyle wskazania co do dalszego postępowania określają sposób ich postępowania w przyszłości, wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA o sygn. akt II FSK 451/08). Ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania przestają jednak wiązać w razie zmiany stanu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a. Słusznie Komisja zwróciła uwagę, że w obecnie toczącym się postępowaniu należało uwzględnić zmianę stanu prawnego wynikającą z ustawy nowelizującej u.p.e.a. z 11 września 2019 r., która nie mogła i nie była przedmiotem analizy w wyroku o sygn. I GSK 1528/19. Na jej mocy zmianie uległy przepisy prawne stanowiące podstawę ocen prawnych sądów w przedmiotowej sprawie. Uchylony został art. 27c u.p.e.a., na naruszeniu którego sformułowano dotychczasowe oceny prawne, a materia dotycząca prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków została zasadniczo uregulowana na nowo w dodanym do u.p.e.a. art. 27e. Uchylenie art. 27c u.p.e.a. oznacza, że stanowisko sądów wyrażone w wyrokach o sygn. akt V SA/Wa 1453/18 i I GSK 1528/19 utraciło znaczenie dla sprawy, natomiast w jego miejsce powinna znaleźć zastosowanie regulacja z art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. W przepisach przejściowych ustawy nowelizującej u.p.e.a. postanowiono, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 13 ust. 1). W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 13 ust. 3). Z dotychczasowego toku postępowania wynikało, że tytuł wykonawczy, jaki wystawił wierzyciel, obarczony był wadą, ponieważ egzekucję skierowano do wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla Zobowiązanego i jego żony, ale tytuł wykonawczy nie został wystawiony także na małżonka zobowiązanego, czym naruszono art. 27c u.p.e.a. Przepis ten stanowił, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. W wyroku o sygn. akt V SA/Wa 1453/18 wskazano m.in. że w tytule wykonawczym wymieniono tylko zobowiązanego, a nie wskazano małżonki zobowiązanego pomimo zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego małżonków. Podnieśno, że sens regulacji art. 27c u.p.e.a. polega na tym, że bez wskazania współmałżonka w tytule wykonawczym jako osoby, z której majątku będzie prowadzona egzekucja, zajęcie pieniędzy, praw majątkowych i wierzytelności będzie nieskuteczne, bo są one objęte współwłasnością łączną. Uznano, że błędna wykładnia i niezastosowanie art. 27c u.p.e.a. miały wpływ na wynik sprawy. Natomiast w wyroku o sygn. akt I GSK 1528/19 stwierdzono, że naruszenie przez organ egzekucyjny art. 27c u.p.e.a. stanowi podstawę do zgłoszenia w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Badanie dopuszczalności egzekucji powinno obejmować przede wszystkim ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Jeśli przesłanką dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji jest istnienie tytułu wykonawczego, to przyjąć należy, że chodzi o prawidłowy tytuł wykonawczy. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 27c wymogiem koniecznym tytułu wykonawczego jest wystawienie go na oboje małżonków. W razie niespełnienia tego warunku tytuł wykonawczy musi być uznany za nieprawidłowy. Wystawiając tytuł wykonawczy tylko na skarżącego organ egzekucyjny powinien przed zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego ustalić, czy zgromadzone na tym rachunku wartości nie stanowią wspólności majątkowej skarżącego oraz jego żony. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dotychczasowe wytyczne, wskutek uchylenia art. 27c u.p.e.a. i treści art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a., przestały wiązać. Zmiana stanu prawnego uczyniła dotychczasowe poglądy sądów nieaktualnymi. Na jego podstawie egzekucję ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka należy prowadzić na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego. Regulacje przejściowe nie ograniczają się tylko do dyspozycji art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej u.p.e.a. W świetle art. 13 ust. 3 tej ustawy, tytuł wykonawczy, który został wystawiony na zobowiązanego z naruszeniem art. 27c u.p.e.a., przestał być przeszkodą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków. Powołany przepis znajduje zastosowanie do wszystkich postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej u.p.e.a., także do kontrolowanego postępowania. Wprawdzie zostało ono wszczęte w obowiązującym wówczas stanie prawnym na podstawie wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego, to jednak było prowadzone i były w nim wydawane akty administracyjne, poddawane kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej (zob. aktualne brzmienie art. 26 ust. 3a u.p.e.a., określającego chwile, w których dochodzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego). Sąd pierwszej instancji powinien był jednoznacznie ustalić, w jakim reżimie prawnym prowadzone było przedmiotowe postępowanie. Nie zasługiwało jednak na akceptację stwierdzenie, że "art. 27c (sprzed nowelizacji) znajduje zastosowanie w sprawie, natomiast nie ma zastosowania reguła wyrażona w art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej, bowiem nie można uznać za skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie błędnie wystawionego tytułu wykonawczego. Rację ma zatem DIAS, iż skoro nowe przepisy mają zastosowanie do wszczętych i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, to nie mogą mieć zastosowania do postępowań, które nie zostały skutecznie zainicjowane, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie" (s. 10 uzasadnienia). Skoro przyjęto, że kontrolowane postepowanie prowadzone było na podstawie przepisów dotychczasowych (w tym art. 27c sprzed nowelizacji), to stanowisko to musiało zostać wyrażone przy uwzględnieniu art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej u.p.e.a., a ponieważ art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. stanowi uzupełnienie art. 13 ust. 1, to obie te regulacje muszą być odczytywane i stosowane łącznie. Zarzut naruszenia art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. uznać zatem należało za zasadny. Postępowanie w sprawie zarzutów powinno toczyć się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 13 ust. 1), ale z uwzględnieniem art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej u.p.e.a. W aktualnym stanie prawnym wierzyciel nie ma możliwości wystawienia tytułu wykonawczego na zobowiązanego i jego małżonka. Z podanych względów skarga kasacyjna została przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniona. Zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd pierwszej instancji dokonania ponownej kontroli zaskarżonego postanowienia, uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne, ponieważ w pierwszej kolejności stosowne oceny prawne obowiązany będzie wyrazić Sąd pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi kasacyjnej Komisji oznaczało, że należy jej się zwrot od Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 680 zł, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) i opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem (100 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego Komisję pełnomocnika (480 zł), którego wysokość określono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.