I GSK 116/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 331/23 w sprawie ze skargi L. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia 14 grudnia 2022 r. nr SKO.VIII/422/350/2022 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 331/23 oddalił skargę L. C. (dalej: Skarżący, Zobowiązany), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej (dalej: SKO, Kolegium) z dnia 14 grudnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązany wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, zasądzenia od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W piśmie procesowym z 31 października 2023 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej, oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, mimo naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie i zaaprobowanie rozstrzygnięcia mimo braku ustaleń co do możliwości zaliczenia spornego parkingu położonego w B. zlokalizowanego na placu pomiędzy ulicami [...], [...] i [...], do pasa drogi publicznej; 2. naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1693 z późn. zm.; dalej: u.d.p.) poprzez błędne przyjęcie, iż parking położony w B. zlokalizowany na placu pomiędzy ulicami [...], [...] i [...], ma status drogi publicznej, a wystarczającym do przyjęcia zasadności poboru opłat z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f u.d.p. tylko na tej podstawie, że teren parkingu był rzekomo objęty postanowieniami uchwały nr VIII/101/2015 Rady Miejskiej w Bielsku Białej z dnia 26 maja 2015 r.; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f u.d.p. (Dz.U. Nr 14, poz. 60) poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie oraz obciążenie strony opłatą dodatkową z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie, bez podstawy prawnej, a w konsekwencji powyższego naruszenie art. 40d ust. 2 ww. ustawy; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to przepisu art. 8 u.d.p., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, w sytuacji, gdy postój pojazdu miał miejsce na parkingu, wskazanym w treści przepisu, a zatem w miejscu niestanowiącym drogi publicznej ani pasa drogowego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Zobowiązany w skardze kasacyjnej zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie zajął stanowiska, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Należy wyjaśnić, że zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna Zobowiązanego nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie. W sprawie pozostawało sporne, czy wobec Skarżącego zasadnie wszczęto postępowanie egzekucyjne, mające na celu wyegzekwowanie niezasadnie żądanej, jego zdaniem, opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie jego samochodu w dniu 9 listopada 2020 r. na parkingu położonym w B. na placu pomiędzy ulicami [...], [...] i [...], nie stanowiącym, zdaniem Zobowiązanego, ani drogi publicznej, ani pasa drogowego, a jedynie mającym być wyznaczonym jako miejsce do parkowania w uchwale nr VIII/101/2015 Rady Miejskiej Bielsku-Białej z dnia 26 maja 2015 r. (dalej: Uchwała). Ze stanowiskiem Skarżącego nie można się zgodzić. Należy przy tym zauważyć, że zarzut naruszenia prawa procesowego został tak skonstruowany, że powiązano go ściśle z zarzutami naruszenia prawa materialnego, a zatem celowym było łączne rozpoznanie zgłoszonych zarzutów. Podstawę poboru opłaty dodatkowej stanowi art. 13f ust. 1 u.d.p. o brzmieniu "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową." Przepis ten odwołuje się do opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Ten ostatni przepis zaś stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych: w strefie płatnego parkowania (lit. a), w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania (lit. b). Opłatę, o której mowa w ww. art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a), pobiera się natomiast za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo, w myśl art. 13b ust. 1 u.d.p. Zatem nieuiszczenie opłaty za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania skutkuje poborem opłaty dodatkowej. Użycie w powyższych przepisach słowa: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023r., sygn. akt I GSK 1944/19), na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, przywołując szereg orzeczeń NSA przedstawiających tożsame stanowiska. Jak wynika z Uchwały, w miejscu, w którym był zaparkowany samochód Zobowiązanego została ustalona strefa płatnego parkowania. Uchwała ta miała umocowanie w art. 13b ust. 3 u.d.p., zgodnie z którym rada gminy (rada miasta) na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach, może ustalić strefę płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania, ustalając także (ust. 4) wysokość opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (pkt 1) oraz określając sposób pobierania opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (pkt 3). Gdy chodzi o opłatę dodatkową, również jej wysokość oraz sposób jej pobierania określa rada gminy (rada miasta) na mocy art. 13f ust. 2 u.d.p. Kwestie te także regulowała cytowana Uchwała. Należy podkreślić, że Skarżący nie zarzucił naruszenia art. 13b i art. 13f ust. 2 u.d.p., a tym samym nie podważał w skardze kasacyjnej trybu i zasad ustalenia strefy płatnego parkowania w B. i poboru opłat: za postój pojazdów samochodowych w jej strefie oraz opłaty dodatkowej. Uważał, że w jego przypadku okoliczność ta nie była istotna, a miały znaczenie ustalenia czy parking był w pasie drogowym lub na drodze publicznej, gdyż z tego faktu wywodził obowiązek uiszczania opłat: za postój i dodatkowej na podstawie u.d.p. Z tym stanowiskiem Skarżącego nie można się zgodzić. Jak zasadnie stwierdził WSA, Uchwała ma umocowanie w powołanych wyżej przepisach u.d.p., a do tego będąc aktem prawa miejscowego na mocy art. 87 ust. 2 Konstytucji RP obowiązuje każdego, na obszarze działania organu, który ją ustanowił. Zatem podważenie obowiązku uiszczania opłat za parkowanie w tej strefie wymagałoby najpierw podważenia legalności tego aktu i do tego w odrębnym postępowaniu. Do tego w § 1 ww. Uchwały jednoznacznie zapisano, że na obszarze ustalonej strefy płatnego parkowania będzie pobierana opłata za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych Skarżący więc parkując samochód na parkingu i uiszczając opłatę za jego postój godził się z uregulowaniami ww. Uchwały, a tym samym, że zaparkował pojazd na drodze publicznej. Do tego w stanowisku Zobowiązanego można dostrzec niekonsekwencję, gdyż podważa zasadność wezwania go i egzekwowania opłaty dodatkowej, nie kwestionując podstaw do uiszczenia opłaty za postój jego pojazdu w tej samej strefie płatnego parkowania, chociaż nieuiszczenie w całości tej ostatniej opłaty skutkowało obowiązkiem zapłaty opłaty dodatkowej. I z tego też powodu należało uznać za nietrafne zgłaszane w pkt 1.-4.petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 1, 2, 8 u.d.p. w celu wykazania, że parking nie stanowił drogi publicznej czy pasa drogowego, co miało skutkować brakiem podstawy do obciążania Skarżącego opłatą dodatkową na mocy art. 13f ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., a tym samym brakiem podstaw do przymusowego ściągnięcia ww. opłaty dodatkowej w trybie wynikającym z art. 40d ust. 2 u.d.p. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.