I GSK 1144/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 751/23 w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 11 września 2023 r. nr 433/2023 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. D. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 751/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.D. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ") z dnia 11 września 2023 r. nr 433/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej – oddalił skargę. Treść uzasadnienia tego wyroku dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: A. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 64 ust. 2 pkt d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 ze zm., dalej: "rozporządzenie (UE) nr 1306/2013") poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nieprawidłowości, jakie zostały ustalone w wyniku kontroli przez organ pierwszej instancji nie są wynikiem umyślnego działania producenta rolnego, które miałoby doprowadzić do zaniedbania z jego strony skutkującego odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej, 2) § 38 ust. 10 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm., dalej: "rozporządzenie PRŚ 2007-2013") poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej w sposób określony w przepisach, w szczególności nie zawarł w nim danych w zakresie planu wypasu i zapisów wypasu, a także ustalenie, że sposób prowadzenia dokumentacji przez skarżącego nie pozwala na uznanie, że jest to rejestr działalności rolnośrodowiskowej spełniający wszystkie wymogi, a w konsekwencji odmowę przyznania płatności w sytuacji, gdy skarżący prowadził dokumentację z zachowaniem należytej staranności, 3) art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.368.15 ze zm. – dalej: "rozporządzenie (WE) nr 1974/2006") poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie udowodnił by wystąpienia podtopień na gruntach skarżącego stanowiły siłę wyższą, czy też nadzwyczajną okoliczność, w sytuacji gdy dowody w postaci zeznań świadków, strony, a także opinii geodety świadczą, że działki ewidencyjne o numerach [...]7, [...]9, [...]0, [...]1, [...]2, [...]3 i [...]4 leżą na terenach podmokłych, występują tam cieki wodne, siedlisko bobrów, a także tereny zadrzewione bądź zakrzaczone, uniemożliwiające skoszenie łąk, a tym samym zachodzi siła wyższa lub nadzwyczajna okoliczność w rozumieniu skarżonego przepisu, 4) art. 126 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że jedynym dowodem szkód wyrządzonych przez bobry na działkach skarżącego, a w konsekwencji niemożność ich skoszenia jest protokół oględzin i oszacowania szkód sporządzony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. B. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 5) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm. – dalej: "ustawa PROW 2007-2013") poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia dowodów w zakresie: - nielegalnego wypasu krów na nieruchomościach rolnych skarżącego i uznanie, że to skarżący wypasał swoje bydło, co stoi w sprzeczności w zakresie kontroli na miejscu przeprowadzanej w 2012 roku, zeznaniami świadków oraz skarżącego; - przyczyn braku koszenia, tj. obecności bobrów oraz ciągów wodnych i podmokłego terenu, co uniemożliwiło realizację koszenia, na co wskazują zeznania świadków M.R., J.F., F.T., T.J., W.C. i U.B., 6) art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65 ze zm. – dalej: "rozporządzenie (WE) nr 1122/2009") poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy rolnik wykazał, że nieprawidłowości w zakresie terminów koszenia, jak i zgłoszonej powierzchni działek nie wynikają z jego winy, co potwierdzają zeznania świadków M.R., J.F., F.T., T.J., W.C. i U.B. oraz pomiar powierzchni działek przez uprawnionego geodetę, które to pomiary były podane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, 7) art. 80 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 września 2022 r. i nieuwzględnienie okoliczności, że Sąd dokonywał całościowej oceny zebranego materiału, który to materiał dowodowy w tym ustalenia faktyczne dotyczące ustalenia prawa do płatności rolnośrodowiskowej za 2014 r. nie uległy zmianie od dnia wydania decyzji organu pierwszej instancji z dnia 27 maja 2021 r. nr 0090-2021-004541, która to decyzja oraz decyzja organu z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 118/2022 następnie zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 401/22, 8) art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w [...] wydanego w sprawie o sygn. akt II W [...]/19 oraz wyroku Sądu Okręgowego w [...] w sprawie o sygn. akt IV Ka [...]/20 i uznanie, że nie zachodziły przesłanki zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci nielegalnego wypasania bydła na łąkach skarżącego w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia powyższych wyroków wynika wprost powyższa okoliczność, a sam fakt uznania przez WSA, że obwinieni działali nieumyślnie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w sprawie nie zaistniała. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną; regulacja ta jako mająca charakter szczególny wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, NSA mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku WSA. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że jak już wyżej wskazano, zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Zarzuty skargi kasacyjnej powinny być powiązane z konkretnymi regulacjami zawartymi w p.p.s.a., gdyż w pierwszej kolejności kwestionowane jest orzeczenie sądu administracyjnego, a ten sąd kontroluje legalność zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, stosując procedurę sądowoadministracyjną. Sąd pierwszej instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ogranicza się do oceny wykładni bądź zastosowania tych przepisów przez organy. Wyłączną podstawę działań i rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny stanowią przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, tzw. normy odniesienia (w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, art. 151 p.p.s.a.). Normami tymi nie są przepisy prawa materialnego lub k.p.a., które stanowią podstawę działania organów administracji publicznej, tzw. normy dopełnienia (zob. np. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., sygn. I GSK 105/19). Naruszenie norm odniesienia przez sąd pierwszej instancji polega na niedostrzeżeniu naruszenia przez organ norm dopełnienia. Z kolei uzasadnienie podstaw skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów (podstaw) kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym także wykazanie, że mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie brak jest w konstrukcji zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego powiązania norm dopełnienia z normami odniesienia. Mając jednak na względzie uchwałę pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, stwierdzić należy, że sam fakt niepowiązania przepisów procedury stosowanej przed organami z przepisami p.p.s.a. nie powoduje po stronie NSA niemożności rozpoznania skargi kasacyjnej. Rozważając w pierwszej kolejności zarzuty o charakterze procesowym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy PROW 2007-2013, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy PROW 2007-2013, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW 2007-2013, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy wyjaśnić, że wobec brzmienia przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW 2007-2013, na organach ARiMR nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie. Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 3 ww. ustawy organy ARiMR nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca zmodyfikował obowiązki organu wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają zastosowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie ww. ustawy, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, gdyż postępowania te toczą się z uwzględnieniem uregulowań szczególnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW 2007-2013 (pkt B ppkt 5 petitum skargi kasacyjnej) NSA stwierdza, że jest on bezzasadny. Brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ i zaakceptowana następnie przez WSA narusza przepis art. 80 k.p.a. formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. W sprawie o przyznanie płatności organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę WSA akceptując ocenę dowodów dokonaną przez organ. Skarżący zarzuca dowolną ocenę dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia dowodów w zakresie nielegalnego wypasu krów na nieruchomościach rolnych skarżącego i uznanie, że to skarżący wypasał swoje bydło, co jego zdaniem stoi w sprzeczności w zakresie kontroli na miejscu przeprowadzanej w 2012 roku, zeznaniami świadków oraz skarżącego, a także w zakresie przyczyn braku koszenia, tj. obecności bobrów oraz ciągów wodnych i podmokłego terenu, co uniemożliwiło realizację koszenia na co wskazują zeznania świadków M.R., J.F., F.T., T.J., W.C. i U.B.. NSA zwraca uwagę, że okoliczność, że skarżący nie wypasał swojego bydła na nieruchomościach rolnych została przesądzona przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 401/22, zaś organy ARiMR ponownie rozpatrując sprawę skorygowały protokół czynności kontrolnych w zakresie odnoszącego się do wskazań Sądu naruszenia oznaczonego kodem Q3, co w konsekwencji przesądziło o niestosowaniu przez organy ARiMR § 38 ust. 10 rozporządzenia PRŚ 2007-2013, a zatem przepis ten nie był podstawą odmowy skarżącemu wnioskowanej płatności. Słusznie również WSA podzielił stanowisko organu, że zeznania świadków na okoliczność terminów wykonywanych wykoszeń łąk są niespójne. Trafna jest wreszcie ocena, że skoro skarżący dopuszczał się spornych nieprawidłowości nie tylko w odniesieniu do 2014 r., ale również w latach wcześniejszych, to nie znajduje oparcia w zasadach logiki podnoszony przez niego "brak winy". Skoro bowiem skarżący twierdzi, że nie dokonywał wykoszeń z uwagi na obecność bobrów, ciągów wodnych i podmokłego terenu, powstaje pytanie, dlaczego w związku z występowaniem tych utrudnień, które miały charakter długotrwały i powtarzający się, poinformował o tym fakcie organ ARiMR dopiero po przeprowadzeniu kontroli. W tej sytuacji nie można uznać, że organ naruszył przepisy art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW 2007-2013. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 (zarzut z pkt B ppkt 6 petitum skargi kasacyjnej). NSA zwraca przy tym uwagę, że zarzut ten w istocie dotyczy naruszenia prawa materialnego, a nie prawa procesowego, jak twierdzi skarżący. Przepis ten stanowi, że zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Jak już wyżej wskazano, skarżący nie przedstawił dowodów, z których wynikałoby, że nieprawidłowości w zakresie terminów koszenia działek nie wynikają z jego winy. Odnosząc się natomiast do stwierdzonej nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek, NSA przypomina, że za treść wypełnionego wniosku odpowiada wnioskodawca, na którym spoczywa obowiązek starannego i rzetelnego wykazania okoliczności uprawniających do uzyskania dopłat. Słusznie stwierdził WSA, że skarżący nie przedstawił opinii geodety, która potwierdzałaby stan deklarowanych działek na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności, tj. 7 maja 2014 r. Przedstawiona przez niego w toku postępowania administracyjnego opinia geodezyjna odnosi się do stanu działek na dzień 5 stycznia 2015 r., w związku z czym WSA zasadnie uznał, że nie mogła ona stanowić przeciwdowodu w stosunku do ustaleń poczynionych przez organ w ramach kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach od 24 października do 4 listopada 2014 r. Opinia ta z oczywistych przyczyn nie może również stanowić dowodu rzetelnego wskazania przez skarżącego powierzchni zadeklarowanych działek we wniosku o przyznanie płatności z dnia 7 maja 2014 r. WSA prawidłowo więc uznał, że skarżący nie dowiódł zwolnienia się od odpowiedzialności za nieprawidłowości polegające na przedeklarowaniu powierzchni, nieprzestrzeganiu wymogów w ramach realizowanych wariantów oraz nieprzestrzeganiu wymogów wzajemnej zgodności. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. (zarzut z pkt B ppkt 7 petitum skargi kasacyjnej). WSA prawidłowo wskazał, że w wyroku z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 401/22 Sąd przesądził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było racjonalnych podstaw do przyjęcia, że skarżący był zobowiązany do zaplanowania wypasu bydła, które do niego nie należało, natomiast zobowiązał się w planie do przeprowadzania koszenia działki E i w tym zakresie wypełnił obowiązek dokumentacji tej czynności. W tych warunkach Sąd zobowiązał organ, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przyjął za udowodnioną okoliczność prowadzenia rejestru w 2014 r., ponawiając następnie ocenę rodzaju uchybień i ich wpływu na wysokość zmniejszenia płatności, w sytuacji gdy nie zachodzą podstawy do odmowy jej przyznania w całości z uwagi na nieprowadzenie przez skarżącego rejestru płatności rolnośrodowiskowej. Przyczyną uchylenia decyzji organu z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 118/2022 oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia 27 maja 2021 r. nr 0090-2021-004541 było więc wyłącznie błędne ustalenie przez organy ARiMR, że skarżący nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej w sposób określony w przepisach. Skoro, jak już wyżej wskazano, organ zastosował się do oceny prawnej Sądu, nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. W związku z tym niezasadny jest również zarzut naruszenia § 38 ust. 10 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia PRŚ 2007-2013 (zarzut z pkt A ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej), albowiem przepisy te nie były podstawą orzekania przez organy ARiMR, na co słusznie zwrócił uwagę WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Podstawą odmowy przyznania płatności skarżącemu nie było uchybienie w postaci nieprowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, a więc nieprawidłowość, o której mowa w § 38 ust. 10 rozporządzenia PRŚ 2007-2013. Oczekiwanego przez skarżącego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. (pkt B ppkt 8 petitum skargi kasacyjnej). Ustalenia prawomocnego wyroku sądu karnego odnośnie nielegalnego wypasu bydła na działkach skarżącego pozostają bez żadnego związku ze stwierdzonymi przez organy ARiMR nieprawidłowościami, skutkującymi odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdza, że nie mógł odnieść oczekiwanych przez skarżącego skutków zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 pkt d rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (zarzut z pkt A ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z tym przepisem, nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby. Jak już wyżej wskazano, skarżący nie podważył ustaleń co do stanu faktycznego przyjętego przez WSA. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na brak winy w niewypełnieniu obowiązków, w szczególności starannego i rzetelnego wykazania okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat oraz precyzyjnego wykonania i spełnienia wszystkich wymagań określonych w przepisach prawa (w tym obowiązkowego koszenia działek). Jednocześnie organy nie miały podstaw faktycznych, aby w inny sposób przekonać się, że niewypełnienie obowiązków nie nastąpiło z winy skarżącego. Zarzut opisany w pkt A ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej został oceniony wraz z zarzutem naruszenia prawa procesowego opisanym w pkt B ppkt 7 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 47 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1974/2006 należy stwierdzić, że jest on niezasadny, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonego wyroku w tym zakresie jest nieprawidłowe. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, na co słusznie wskazał organ (str. 23 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1974/2006, Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Natomiast zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1974/2006, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. NSA wyjaśnia, że przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1974/2006 nie stanowi podstawy do przyznania płatności, mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 350/15). W odniesieniu do przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, żaden przepis prawa nie reguluje sytuacji, w której, w przypadku wystąpienia siły wyższej, możliwe byłoby odstąpienie od nałożenia sankcji (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt I GSK 3201/18). Stąd WSA błędnie argumentował, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie z tego powodu, że skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia. Błędnie również przedstawił stanowisko organu w tym przedmiocie. NSA stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ przytoczył brzmienie powyższych przepisów podkreślając, że nie znajdują one zastosowania w sprawie o przyznanie płatności. Stanowisko organu było w tym zakresie prawidłowe. Organ nie odnosił się natomiast do tego, czy siła wyższa czy też okoliczności nadzwyczajne w rozpoznawanej sprawie wystąpiły, wskazał jedynie, że skarżący podnosił taką okoliczność. Uchybienia te nie mają jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia WSA. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, organ nie mógł dopuścić się naruszenia art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, albowiem przepis ten nie był podstawą orzekania. Kwestie wystąpienia siły wyższej czy też nadzwyczajnych okoliczności były w rozpoznawanej sprawie prawnie irrelewantne. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 126 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. WSA trafnie stwierdził, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Ma on charakter kompetencyjny, zaś jego adresatem nie są organy ARiMR. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).