I GSK 1120/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 427/21 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. Z. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 19 maja 2020 r., sygn. III SA/Po 427/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA w Poznaniu) po rozpoznaniu skargi M.Z. (dalej zwanego skarżącym lub wnioskodawcą) decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja dalej zwana ARiMR) w Poznaniu z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 4/17/2021 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej, oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy skarżący złożył wniosek o udzielenie mu pomocy finansowej, jako producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. Do wniosku załączono kopię protokołu Zespołu Komisji w gminie D. z 17 października 2017 r., nr 108/7160, z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (deszczu nawalnego), które wystąpiło 25 lipca 2017 r. Protokół sporządzono po przeprowadzeniu lustracji w gospodarstwie rolnym strony 22 sierpnia 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień strona złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w C. korektę wniosku wraz z korektą protokołu Zespołu Komisji w gminie D. z 20 listopada 2017 r., nr 108/7160/17, z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (deszczu nawalnego), które wystąpiło 18 sierpnia 2017 r. Protokół sporządzono po przeprowadzeniu lustracji 11 września 2017 r. W dniu 22 grudnia 2017 r. do Biura Powiatowego w C. wpłynęła natomiast kopia protokołu Zespołu Komisji w Gminie D. z 19 grudnia 2017 r., nr 108/7160, z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (deszczu nawalnego), które wystąpiło w dniach 25 lipca oraz 18 sierpnia 2017 r. Protokół sporządzono po przeprowadzeniu lustracji w dniach 22 sierpnia oraz 11 września 2017 r. Został on podpisany przez Wojewodę Wielkopolskiego 21 grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z 27 grudnia 2017 r., nr BP268.8110.1353.2017.EL/DM, przyznał skarżącemu pomoc. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, dołączając kopię protokołu Zespołu Komisji w gminie D. z 3 stycznia 2018 r., nr 108/7160, z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (deszczu nawalnego), które wystąpiło 18 sierpnia 2017 r. Protokół sporządzony został po przeprowadzeniu lustracji 2 stycznia 2018 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z 21 marca 2018 r., uchylił decyzję organu I instancji z dnia 27 grudnia 2017 r., przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z 14 sierpnia 2018 r., przyznał skarżącemu pomoc finansową do powierzchni 3,28 ha – do szkód powstałych w uprawach rolnych – w wysokości 1.645 zł oraz odmówił przyznania pomocy do powierzchni 47,11 ha, która została określona w protokole z 3 stycznia 2018 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 30 listopada 2018 r. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji na skutek złożonego odwołania, powołując się na § 13m rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie") wskazał, że w sprawie istotne znaczenie miało ustalenie, który z dostarczonych protokołów został sporządzony zgodnie z wytycznymi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, bowiem strona przedłożyła więcej niż jeden protokół, a każdy z nich różnił się treścią. W wyniku skierowanego do Wojewody Wielkopolskiego zapytania z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności w składanych protokołach, pismem z 25 lipca 2018 r. Wojewoda wskazał, że "protokoły szkód sporządzone w styczniu br. są niezgodne z wytycznymi i nie mogą stanowić podstawy do przyznania pomocy finansowej w formie pomocy publicznej". Organ II instancji wskazał, że wraz z wnioskiem strona złożyła protokół z 17 października 2017 r., zgodnie z którym szkody zostały wyrządzone przez deszcz nawalny 25 lipca 2017 r. W protokole tym nie stwierdzono strat w plonie dla upraw owies na ziarno na powierzchni 0,46 ha, żyto ozime na ziarno na powierzchni 2,83 ha. Protokół wskazywał na wystąpienie szkód więcej niż 30% jednak nie został podpisany przez Wojewodę Wielkopolskiego, co stanowi warunek konieczny zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia. Protokół ten z powodu stwierdzenia wystąpienia szkody w lipcu 2017 r. i brak wymaganego podpisu nie mógł być podstawą do przyznania pomocy. Zgodnie ze złożoną korektą protokołu z 20 listopada 2017 r. szkody miały miejsce 18 sierpnia 2017 roku. Dla upraw owies na ziarno na powierzchni 0,46 ha, żyto ozime na ziarno na powierzchni 2,83ha, nie stwierdzono strat w plonie. Korekta dotyczyła w konsekwencji jedynie daty wystąpienia szkody. Protokół wskazywał wystąpienie szkód więcej niż 30%, jednak także nie został podpisany przez Wojewodę, przez co nie mógł być podstawą przyznania pomocy. Trzeci protokół z 19 grudnia 2017 r. wskazywał, że szkody miały miejsce zarówno w lipcu, jak i w sierpniu 2017 r., w tym – w odróżnieniu od wcześniejszych protokołów – dla upraw owies na ziarno na powierzchni 0,46 ha, żyto ozime na powierzchni 2,83 ha stwierdzono 50% strat w plonie w roku wystąpienia szkody, która miała miejsce zgodnie z rzeczonym protokołem w sierpniu 2017 r. Pozostałe szkody wystąpiły 25 lipca 2017 r. Ustalenia zawarte w protokole zostały potwierdzone przez Wojewodę Wielkopolskiego. Protokół ten został w konsekwencji uznany przez organ ARiMR za podstawę do przyznania pomocy. Odnosząc się do czwartego ze złożonych protokołów z 3 stycznia 2018 r. organ ARiMR wskazał, że zgodnie z jego treścią szkody wystąpiły w sierpniu 2017 r. dla upraw owies na ziarno na powierzchni 0,46 ha, żyto ozime na ziarno na powierzchni 2,83ha, a stwierdzone straty sięgnęły 50%. Dane te zgodne były z protokołem zatwierdzonym przez Wojewodę Wielkopolskiego. Dodatkowo komisja stwierdziła jednak wystąpienie szkód dla uprawy trawy w uprawie polowej na zielonkę na powierzchni 18,89 ha, straty stwierdzono na poziomie 70%, oraz dla uprawy trawy w uprawie polowej na zielonkę na powierzchni 28,93ha, straty stwierdzono na poziomie 40%. Dane te nie znajdują potwierdzenia w protokole potwierdzonym przez Wojewodę Wielkopolskiego. Co więcej, nie znajdują one potwierdzenia także w pozostałych protokołach. Nie bez znaczenia pozostaje zdaniem organu fakt, że komisja w protokole tym oceniła łączną wysokość szkód poniżej 30%, co wykluczyło obowiązek potwierdzenia danych przez Wojewodę. Organ ARiMR podkreślił, że protokół z 3 stycznia 2018 r. wskazywał na szkody, które wystąpiły 18 sierpnia 2017 r. dla działek, na których uprawą główną było żyto ozime oraz owies, pomimo iż szacowanie nastąpiło po czasie zbiorów. W protokole tym uwzględniono zatem wyniki z protokołu potwierdzonego przez Wojewodę. Komisja oceniła jednak również szkody na działkach, dla których deklarowano trawy w uprawie polowej na zielonkę – określoną we wniosku strony jako łąka, stanowiącej uprawę trwałą. Zgodnie z protokołem potwierdzonym przez Wojewodę szkody dla tych upraw zostały spowodowane przez deszcz nawalny 25 lipca 2017 r. Strona zgłosiła wystąpienie tych szkód 3 sierpnia 2017 r. Zdaniem organu ARiMR to protokół potwierdzony przez Wojewodę jest dokumentem wymaganym do ustalenia wysokości przyznania pomocy dla rolników, w których gospodarstwach wystąpiły szkody w miesiącu sierpniu 2017 roku spowodowane przez deszcze nawalny. WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 119/19 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał, że istota sporu do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie sprowadza się: po pierwsze do stwierdzenia, kiedy – w miesiącu lipcu, czy w sierpniu 2017 r. – w gospodarstwie rolnym skarżącego oraz w jakim wymiarze powstała szkoda, która spowodowana została wystąpieniem deszczu nawalnego; po drugie do stwierdzenia, za jaki okres – zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego – skarżącemu przysługuje z tego tytułu pomoc. Sąd podkreślił, że pomoc, której mowa w § 13m rozporządzenia odnosi się wyłącznie do tych szkód, które spowodowane zostały wystąpieniem określonego w przywołanym przepisie niekorzystnego zjawiska klimatycznego w miesiącu sierpniu 2017 r. Brak jest w konsekwencji podstaw, zważywszy dodatkowo na art. 20 ust. 2 lit. a rozporządzenia 702/2014, aby w oparciu o § 13m rozporządzenia przyznawać także pomoc za szkody powstałe w innych niż sierpień miesiącach 2017 roku, w tym – jakby chciał tego skarżący – w lipcu 2017 r. Skoro § 13m rozporządzenia, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie organ ARiMR, nie dawał podstawy do uwzględnienia szkód powstałych w lipcu 2017 roku, rolą organu było rozważenie, czy obowiązuje inny przepis prawa krajowego, który pozwalałby na uwzględnienie wniosku skarżącego w pełnym w tym względzie zakresie. Organ ARiMR zupełnie pominął wprowadzony z dniem 31 października 2018 r., a więc jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, § 13t rozporządzenia, który – zgodnie z § 1 pkt 2 – przewiduje, że w 2018 i 2019 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Przepis ten uniezależnił możliwość przyznania pomocy od miesiąca, w którym w roku 2017 wystąpiła szkoda spowodowana przez ujęte w nim niekorzystne zjawisko klimatyczne. Sąd wskazał w uzasadnieniu, ż pomimo to, jak i pomimo bezspornych ustaleń, z których wynikało, że w gospodarstwie rolnym skarżącego doszło do szkody, która powstała w okresie nie mieszczącym się w zakresie zastosowania § 13m rozporządzenia, organ ARiMR nie poinformował skarżącego o możliwości ubiegania się o pomoc w oparciu o § 13t rozporządzenia, nie występując zwłaszcza do skarżącego o podanie, czy złożony wniosek traktować, jako wniosek o udzielenie tejże pomocy i nie wskazując na konieczność uzupełnienia w takim przypadku ewentualnych braków formalnych, polegających przede wszystkim na skorzystaniu z właściwego formularza wniosku (§ 13t ust. 3 rozporządzenia). Doprowadziło to do istotnego uchybienia przez organ wymogom wynikającym z art. 7, jak i art. 9 K.p.a. Organ ARiMR nie wyjaśnił w sposób dostateczny rozmiarów szkody, jaka wystąpiła w gospodarstwie rolnym skarżącego na skutek deszczu nawalnego odpowiednio 25 lipca oraz 18 sierpnia 2017 r., przyjmując arbitralnie, że w tym względzie należy się opierać na protokole sporządzonym 19 grudnia 2017 r. Sąd wskazał, że nie sposób uznać, aby wiążące w tym względzie było stanowisko Wojewody Wielkopolskiego, który wskazał, że protokoły sporządzone w styczniu 2018 roku nie mogą stanowić podstaw do przyznania pomocy finansowej. Sąd zaznaczył, że organ ARiMR nie wskazał jakie to wytyczne Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały naruszone przy sporządzeniu protokołu z 3 stycznia 2018 r., zaznaczając, że w świetle art. 75 § 1 K.p.a. jedynie sprzeczność z powszechnie obowiązującym prawem – nie zaś aktami prawa wewnętrznego – może eliminować określony środek, jako dowód w postępowaniu administracyjnym. Skarżący przedłożył więcej niż jeden protokół służący oszacowaniu szkód powstałych w jego gospodarstwie rolnym i pomiędzy poszczególnymi protokołami – z 19 grudnia 2017 r. oraz 3 stycznia 2018 r. – doszło do istotnych rozbieżności. Wyjaśnienie tych rozbieżności nie może jednak polegać na tym, że organ ARiMR w sposób arbitralny uznaje jeden z tych protokołów, jako wiarygodny. Dokonanie w ten sposób ustaleń faktycznych mija się z przyznaną administracji publicznej swobodą oceny dowodów, nosząc cechy – niedopuszczalnej w świetle art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – dowolności. Skoro pomiędzy protokołem z 19 grudnia 2017 r. a protokołem z 3 stycznia 2018 r., zachodzą istotne rozbieżności, rolą organu ARiMR staje się wyjaśnienie tych rozbieżności z wykorzystaniem dalszych środków dowodowych, zwłaszcza osobowych źródeł poznawczych – zeznań lub wyjaśnień osób, które uczestniczyły przy sporządzeniu poszczególnych protokołów. Pomocne w tym względzie może okazać się zasięgnięcie informacji o konsekwencjach zawartego w piśmie z 22 sierpnia 2018 r. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz sięgnięcie po zgromadzony przez organy ścigania materiał dowodowy. Nie przeprowadzając dalszego, koniecznego w tych okolicznościach postępowania wyjaśniającego organ ARiMR uchybił w sposób istotny wymogom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. decyzją z dnia 18 maja 2020 r. przyznał skarżącemu pomoc finansową o wartości brutto 1 645 zł – w tym do szkód powstałych w uprawach rolnych w wysokości 1645 zł, jednocześnie odmawiając przyznania pomocy do powierzchni 47,11 ha, która została określona w protokole z dnia 3 stycznia 2018 r. dołączonym do pisma odwoławczego z dnia 9 stycznia 2018 r. Organ wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że protokół z dnia 21 grudnia 2017 r. nr 108/7160 jest poprawny, został potwierdzony odpowiednią adnotacją przez Wojewodę Wielkopolskiego i na podstawie tego protokołu udzielono płatności. Z kolei protokół z dnia 3 stycznia 2018 r. nie wymagał potwierdzenia przez Wojewodę. Protokół ten winien być złożony w terminie 30 dni od dnia oszacowania szkód właściwemu wojewodzie, a tego obowiązku strona nie wypełniła, co potwierdza pisemnie Wojewoda oraz swoimi zeznaniami członkowie komisji szacującej. Protokół ten nie funkcjonuje wobec tego w obrocie prawnym. Ponadto szacowanie szkód winno odbywać się w terminie 2 miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego wystąpienia tych szkód, nie później jednak niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo w terminie do 3 miesięcy od wystąpienia deszczu nawalnego. Protokół z dnia 3 stycznia 2018 r. określa proces szacowania szkód na dzień 2 stycznia 2018 r. nie może zatem odnosić się do szkód powstałych w sierpniu 2017 r. , albowiem minął termin określony w przepisach prawa na dokonanie takich czynności. Termin szacowania potwierdzają zeznaniem z marca 2020 r. do protokołów uczestniczący w tych czynnościach członkowie komisji. Organ wskazał ponadto, że nie było podstaw do stwierdzenia o braku informowania rolników przez ARiMR o możliwości składania wniosków w trybie § 13t powołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., albowiem skarżący taki wniosek złożył. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 4 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia 18 maja 2020 r. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, a ponadto dodał, że Zespół komisji pracujący na terenie gminy D. nie był w stanie dokonać oszacowania szkód w dniu 2 stycznia 2018 r., albowiem w tym okresie plony były zebrane a rośliny poza okresem wegetacyjnym. Protokół był zatem sporządzony niezgodnie z przepisami prawa i wytycznymi. Nie został on ponadto złożony wojewodzie w terminie 30 dni od dnia oszacowania szkody i dlatego nie funkcjonuje on w obrocie prawnym. Organ oparł ostatecznie swoje ustalenia dotyczące przyznania pomocy na protokole dostarczonym przez stronę w dniu 22 grudnia 2017 r., zawiera on wszystkie formalne elementy, wykazuje procent szkód stwierdzonych w określonych uprawach w wyniku deszczu nawalnego w dniu 25 lipca 2017 r., zgłoszonych w dniu 3 sierpnia 2017 r. oraz procent szkód stwierdzonych w uprawach w wyniku deszczu nawalnego w dniu 18 sierpnia 2017 r. zgłoszonych w dniu 5 września 2017 r. Organ II instancji wskazał ponadto, że strona wystąpiła w dniu 20 listopada 2018 r. z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej i przedłożył protokół nr 108/7160 podpisany przez Wojewodę w dniu 21 grudnia 2017 r., wskazujący straty w lipcu i sierpniu 2017 r. W dniu 28 grudnia 2017 r. skarżący zgłosił ponownie wystąpienie szkód do komisji, która przeprowadziła lustrację przedmiotowego gospodarstwa w dniu 2 stycznia 2018 r. Według protokołu z 3 stycznia 2018 r. szkody wystąpiły w sierpniu 2017 r. dla upraw owies na ziarno na powierzchni 0,46 ha, żyto ozime na ziarno na powierzchni 2,83 ha – straty stwierdzono na poziomie 50 %. Dane te zgodne są z treścią protokołu potwierdzonego przez Wojewodę Wielkopolskiego w dniu 21 grudnia 2017 r. Dodatkowo komisja stwierdziła w protokole z 3 stycznia 2018 r. wystąpienie szkód w sierpniu 2017 r. dla uprawy trawy w uprawie polowej na zielonkę na powierzchni 18,89 ha, straty stwierdzono na poziomie 70 % oraz dla uprawy trawy w uprawie polowej na zielonkę na powierzchni 28,93 ha, straty stwierdzono na poziomie 40 % - dane te nie znajdują jednak potwierdzenia w protokole potwierdzonym przez Wojewodę Wielkopolskiego w dniu 21 grudnia 2017 r. Nie znajdują też potwierdzenia w protokole załączonym do wniosku w dniu 27 października 2017 r. ani w protokole z 24 listopada 2017 r. WSA w Poznaniu po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję organu odwoławczego, wyrokiem z 19 maja 2021 r., oddalił skargę. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, albowiem organy II i I instancji wykonały w prawidłowy sposób wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 119/19. Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji prawidłowo wskazał, że protokół dostarczony 3 stycznia 2018 r. nie funkcjonuje ostatecznie w obrocie prawnym i nie może być podstawą do uzyskania pomocy w trybie § 13m powyższego rozporządzenia. Lustrację przeprowadzono w dniu 2 stycznia 2018 r. a zatem poza okresem wegetacyjnym roślin. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że – przy ponownym rozpatrzeniu sprawy - organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające poprzez przesłuchanie członków komisji szacującej straty w plonach w gminie D. Członkowie stwierdzili jednomyślnie, że procent strat wynikał z bieżącej sytuacji zastanej w dniu szacowania strat. Szacowanie nie może jednak obywać się poza okresem wegetacyjnym roślin. Trafnie wskazał wobec tego organ, że zgłoszenie szkody w dniu 28 grudnia 2017 r., która wystąpiła 18 sierpnia 2017 r. oraz przeprowadzenie lustracji i oceny szkód w dniu 2 stycznia 2018 r. nie miało podstaw prawnych. Skoro z wniosku wynika wystąpienie szkód w sierpniu 2017 r. to szacowanie winno nastąpić w terminie do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw albo w terminie do 3 miesięcy od wystąpienia gradu, deszczu nawalnego, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi czy lawiny – w przypadku szkód w środku trwałym. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, 77, 80 i 81 K.p.a. albowiem – jak słusznie wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono jednoznacznie, że warunki do przyznania pomocy wskazane w § 13m rozporządzenia zostały spełnione co do powierzchni 3,29 ha. Organ trafnie wskazał ponadto w odpowiedzi na skargę, że uznawany przez niego protokół został wprawdzie sporządzony w dniu 19 grudnia 2017 r., ale zgłoszenie szkód miało miejsce w dniu 3 sierpnia 2017 r. a lustracja została przeprowadzona w dniu 22 sierpnia 2017 r. Dla szkód zgłoszonych w dniu 5 września 2017 r. lustrację przeprowadzono w dniu 11 września 2017 r. Zachowany został wobec tego termin 3 miesięcy od dnia wystąpienia szkody. Z kolei – jak wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę – protokół z dnia 3 stycznia 2018 r. przedstawia stan na działkach w dniu przeprowadzenia lustracji, został on wykonany z naruszeniem terminu 3 miesięcy od dnia wystąpienia niesprzyjającego warunku atmosferycznego. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. normy z art. 151 P.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, 80, 81a § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021 roku, poz. 735, dalej – K.p.a.), poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że brak prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego przez organy w niniejszej sprawie poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ I instancji, a następnie II instancji do poczynienia dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, w tym, iż producent rolny nie wykazał poniesienia strat w wyniku wystąpienia deszczu nawalnego odnośnie powierzchni swojego gospodarstwa, gdy tymczasem taki wniosek nie wynika ze zgromadzonego w aktach postępowania materiału dowodowego z uwagi na fakt, iż za okoliczność obciążającą uznano fakt sporządzenia protokołu z dnia 3 stycznia 2018 roku (a wiec w czasie przekraczającym dwa miesiące od dnia wystąpienia szkody) oraz brak wysyłki protokołu do wojewody, gdy tymczasem przyznano pomoc na podstawie protokołu sporządzonego w grudniu 2017 roku, co więcej, oświadczenia członków komisji złożone podczas przesłuchań w toku niniejszej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, iż zawarte w protokole z dnia 3 stycznia 2018 roku informacje są nieprawdziwe, a tym samym pozwalają organowi za uznanie protokołu z dnia 3 stycznia 2018 roku za dowód pozwalający na przyjęcie ustaleń dotyczących szkody, nie wskazano w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach pozwalających na wysuniecie ww. wniosków oparł się w organ I instancji b. normy z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony w przypadku, w którym w niniejszej sprawie istniała wątpliwość co do treści normy prawnej, a przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku lub odebranie jej uprawnienia, c. normy z art. 151 P.p.s.a. w zw. z normy z art. 86 K.p.a. w zw. z art. 136 § K.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz nieprzesłuchanie strony pomimo wystąpienia okoliczności pozwalających na stwierdzenie, iż po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - w szczególności określenie rzeczywistych rozmiarów szkód w gospodarstwie skarżącego mających miejsce w lipcu i sierpniu 2017 roku, d. normy z art. 151 P.p.s.a. w zw. z normą z art. 153 P.p.s.a., poprzez pominięcie przez organy obu instancji oceny prawnej oraz wskazań odnośnie postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2019 roku, sygn. akt [...] poprzez niewyjaśnienie rzeczywistych rozmiarów szkody, która wystąpiła w gospodarstwie rolnym skarżącego w sierpniu 2017 r., 2. naruszenie prawa materialnego, tj. normy § 5 ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku o w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej - RM) w postaci przyjęcia, iż niedopełnienie przez komisję powołana przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód sporządzająca protokoły szacowania szkód w gospodarstwie skarżącego wszystkich formalnych wymogów opisanych w RM w postaci sporządzenia protokołu w terminie 3 miesięcy od chwili wystąpienia szkód oraz przesłania sporządzonego protokołu wojewodzie skutkuje nieważnością sporządzonego dokumentu i, co skutkuje tym, że nie funkcjonuje on w obiegu prawnym"- s. 6 decyzji I instancji, s. 6 decyzji II Instancji), gdy tymczasem primo - przepisy RM nie przewidują skutku nieważności dla nieprawidłowo sporządzonych protokołów komisji powołanej do szacowania szkód, oraz secundo - za podstawę swoich ustaleń organ przyjął protokół z dnia 19 grudnia 2017 roku. a wiec sporządzony również po okresie 3 miesięcy od dnia wystąpienia strat. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części w której Organ I Instancji odmówił przyznania pomocy producentowi rolnemu za powierzchnię 47,11 ha. Oprócz tego wystąpił o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, obejmujących także koszty zastępstwa procesowego. W uzasadnienie skargi kasacyjnej stwierdzono, że wady formalne protokołu z 3 stycznia 2018 r. nie powinny stanowić podstawy jego dyskwalifikacji. Dopiero bowiem ustalenie przez organ, iż stwierdzone w protokole z dnia 3 stycznia 2018 r. szkody nie miały miejsca bądź miały miejsce w innych istotnych dla sprawy okolicznościach (a więc stwierdzenie, iż zauważone błędy formalne nie pozwoliły na dokonanie ustaleń istotnych dla sprawy) winno być podstawą do odmowy przyznania pomocy skarżącemu. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, to tego rodzaju zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym konkretnie miał polegać w danym przypadku błąd subsumpcji, tj. z jakich względów dany przepis nie powinien być zastosowany, bądź dlaczego inna regulacja, niezasadnie pominięta, winna znaleźć zastosowanie. Skarżąca kasacyjne spółka sformułowała przeciwko wyrokowi WSA w Poznaniu pięć zarzutów, spośród których cztery oparte zostały na stwierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania, jeden zaś prawa materialnego. Odnosząc się do przedmiotowych zarzutów, w pierwszej kolejności do tych opartych na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., na wstępie rozważań w tym przedmiocie stwierdzić należy, że wydając zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu orzekał w warunkach związania poprzednio wydanym orzeczeniem – prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt [...]. W ramach pierwszego z procesowych zarzutów skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie, oprócz art. 151 P.p.s.a., szeregu przepisów K.p.a. odnoszących się do gromadzenie i oceny zebranego materiału dowodowego, dotyczącego samego faktu poniesienia strat w uprawach rolnych, a także ich rozmiaru. W tym zakresie odwołał się on przede wszystkim do okoliczności wynikających z protokołu szacowania strat z 3 stycznia 2018 r. Odnosząc się do tych stwierdzeń nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w sprawie doszło do naruszenia wymienionych przez niego regulacji. W tym zakresie zauważyć bowiem należy, że zgodnie z przepisami rozporządzenia, wskazana w nim pomoc udzielana jest na podstawie protokołu szacowania szkód, który musi spełniać określone w tym akcie prawnym warunki (§ 5 w zw. z § 13m rozporządzenia). Protokół z 3 stycznia 2018 r. ich nie spełnił, jako że został sporządzony po trzech miesiącach od przeprowadzenia lustracji, ponadto po okresie wegetacji. Tak więc wynikające z niego okoliczności nie mogły być podstawą określenia zakresu szkód. Wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie, dysponując poprawnym jego zdaniem protokołem z grudnia 2017 r., organ nie był zobowiązany, ani uprawniony do czynienia niezależnych od niego ustaleń, co do zakresu szkód, przesłuchując w tym celu świadków. Dlatego brak jest podstaw do czynienia na tej podstawie zasadnych zarzutów Sądowi I instancji, który zaakceptował taki sposób procedowania organu. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7a K.p.a. to w tym zakresie stwierdzić należy, że problematyka rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, o czym traktuje art. 7a K.p.a., powiązana jest wprost z kwestią interpretacji przepisów prawa materialnego, dlatego nie sposób jej rozpatrywać w ramach zarzutów procesowych. Niezależnie jednak od powyższego zauważyć należy, że powołując się na nieuprawnione odstąpienie od rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, w oparciu o art. 7a K.p.a., skarżący kasacyjnie nie rozwinął swoich twierdzeń w tym względzie, ani nie wskazał jakich to konkretnie regulacji wątpliwości tego rodzaju miałyby dotyczyć. W związku z tym tego rodzaju zarzut, jako wadliwie skonstruowany, a przy tym niepełny, nie mógł zostać uznany za skuteczny. W przypadku oznaczonego w skardze kasacyjnej numerem 1c zarzutu dotyczącego naruszenia między innymi art. 86 K.p.a., w związku z nieprzesłuchaniem skarżącego kasacyjnie jako strony, stwierdzić należy, że w tym wypadku aktualne pozostają argumenty przytoczone odnośnie pierwszego z procesowych zarzutów, dotyczące sposobu ustalenie faktu wystąpienia szkody i jej rozmiarów, wyłącznie na podstawie protokołów, sporządzonych w ściśle określony przepisami sposób. W związku więc z tym, że nie było możliwości ustalenia rozmiaru szkody w inny sposób, nie można mówić o tym, że nie przeprowadzając dowodu z przesłuchania skarżącego kasacyjnie, w sprawie doszło do naruszenia art. 86 K.p.a. Stanowisko WSA w Poznaniu w tym zakresie było więc prawidłowe. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest również podstaw do stwierdzenia, że WSA w Poznaniu dopuścił się naruszenia art. 153 P.p.s.a., co skarżący kasacyjnie zarzucił w ramach ostatniego z procesowych zarzutów. Zgodnie bowiem z wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z 29 sierpnia 2019 r., organy wyjaśniły w sposób przekonujący i wyczerpujący z jakich względów oparły swoje ustalenia na protokole szacowania szkód z 19 grudnia 2017 r., a z jakich odmówiły uwzględnienia protokołu z 3 stycznia 2018 r. Do tego sprowadzały się zaś wskazania Sądu, odwołujące się do potrzeby wyeliminowania jakiejkolwiek arbitralności w tym względzie. Dokonując więc ponownej oceny legalności wydanych w ponownie przeprowadzonym postępowaniu rozstrzygnięć, WSA w Poznaniu zasadnie uznał ich zgodność z prawem. Nie można więc w tym wypadku przypisywać mu naruszenia art. 153 P.p.s.a. W tym wypadku zwrócić należy również uwagę na to, że skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. jedynie dość ogólnie wskazał na pomięcie przez WSA w Poznaniu oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku tegoż Sądu z 29 sierpnia 2019 r. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie rozwinął argumentacji na poparcie przedmiotowego zarzutu. W rezultacie więc nie sposób było ustalić w czym jeszcze upatruje on pominięcia wskazań, wiążących nie tylko organ ponownie załatwiający sprawę, ale również Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając zaś w granicach skargi kasacyjnej, nie jest ani zobowiązany, ani uprawniony do jej modyfikowania czy też ustalania pełnej bądź zamierzonej treści sformułowanych w niej zarzutów. W tym zakresie nie może bazować również na jakichkolwiek domniemaniach. Za pozbawiony podstaw uznać należy także jedyny zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, a konkretnie § 5 ust. 7 rozporządzenia w związku z uznaniem nieważności protokołu szacowania szkód z 3 stycznia 2018 r. Otóż w tym względzie podkreślić należy, że ani organy ani WSA w Poznaniu nie przyjęły, że tenże protokół jest nieważny, ale uznały, że z uwagi na niespełnienie wymogów tego rodzaju protokołów, wynikających z przepisów rozporządzenia, nie może on stanowić podstawy określenia wysokości szkody. Na niespełnienie tych wymogów zwraca uwagę, w treści omawianego zarzutu, sam skarżący kasacyjnie, wskazując na podobne cechy wcześniejszego protokołu, stąd więc brak jest podstaw do podważenia z tego względu stanowiska Sądu I instancji, wyrażonego w zaskarżonym wyroku. Reasumując ten wątek wskazać należy, że brak jest podstaw do podzielenia poglądów skarżącego kasacyjnie odnośnie naruszenia przez WSA w Poznaniu § 5 ust. 7 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w związku z niewyjaśnieniem rzeczywistych rozmiarów szkody. Skarżący kasacyjnie nie podważył bowiem ustaleń faktycznych, w ramach których stwierdzono, że protokół z 3 stycznia 2018 r. został sporządzony po upływie wymaganych na to terminów. Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a., w zw. art. 207 § 1, w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem), Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Prezesa ARiMR kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.