I GSK 1118/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1958/23 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r. nr 1401-IEE3.7192.120.2023.2.EK w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1958/23, oddalił skargę S. K. (dalej: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy") z dnia 12 lipca 2023 r., nr 1401-IEE3.7192.120.2023.2.EK, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze kasacyjnej, skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa, tj. następujących przepisów prawa procesowego: 1) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 6 k.p.a. poprzez podtrzymanie zamiaru dochodzenia przedawnionych roszczeń i odmowę umorzenia obarczonego wadą postępowania egzekucyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., 2) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, tj. niewyjaśnienie okoliczności, w jakich miało dojść do rzekomego doręczenia korespondencji, z której to okoliczności kolejne organy wyprowadzały podstawę do uznania, iż nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia należności, dla których bieg przedawnienia już upłynął, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ w na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., 3) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nielojalny, wielokrotne wprowadzanie skarżącej w błąd co do stanu sprawy, uzasadnianie zasadności przedawnienia fałszywymi przesłankami, podtrzymywanie dochodzenia odsetek narosłych w skutek zwlekania latami przez organy skarbowe podejmowania jakichkolwiek kroków w sprawie, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. 4) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez podtrzymanie zamiaru dochodzenia przedawnionych roszczeń, a tym samym sankcjonowanie nieinformowania skarżącej o prowadzonych w jej sprawie rzekomych postępowaniach i uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do zaległości składkowych z lat 2003 - 2005, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., 5) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji nieobecnej we wskazanym w adresie korespondencyjnym lokalu skarżącej, poprzez doręczenie pełnoletniej osobie znajdującej się w tym lokalu, podczas gdy w potwierdzeniu odbioru pisma brak było informacji, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., 6) naruszenie art. 151 p.p.s.a. zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 59 § 1 ust. 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z 24 ust. 4 i art. 83c ustawy z dnia 13 października 2008 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez podtrzymanie zamiaru dochodzenia przedawnionych roszczeń oraz odmowę umorzenia postępowania prowadzonego w sytuacji, gdy egzekucja jest niedopuszczalna, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., 7) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez prowadzenie egzekucji względem osoby, która nie została uprzednio prawidłowo upomniana, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie albo gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie skargi i uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r. (znak sprawy: 1401 - IEE3.7192.120.2023.2.EK) w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca kasacyjnie wniosła także o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania przed sądami obu instancji. Wniosła także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i złożył oświadczenie, że nie żąda zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (por. m.in. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15). Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji było postanowienie Dyrektora IAS z 12 lipca 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 24 maja 2023 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to dotyczyło należności składkowych za okres od września 2003 r. do kwietnia 2005 r., objętych tytułami wykonawczymi z 12 marca 2012 r. Zasadnicza kwestia sporna sprowadzała się do skuteczności doręczenia skarżącej korespondencji w trybie zastępczym, a w konsekwencji do wystąpienia zdarzenia powodującego zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności. W skardze kasacyjnej skarżąca kasacyjnie sformułowała siedem zarzutów, kwalifikując je jako naruszenia przepisów postępowania. W każdym z nich powołała art. 151 w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a., wiążąc wadliwość oddalenia skargi z naruszeniem określonych przepisów przez organy administracji. Takie oznaczenie podstaw kasacyjnych wymaga zauważenia, że art. 106 § 5 p.p.s.a. dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego do uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Nie jest natomiast ogólną podstawą kontroli prawidłowości ustaleń organu. Skarżąca nie wskazała, jaki przepis regulujący takie postępowanie dowodowe został naruszony ani na czym miałoby polegać uchybienie Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Powołanie art. 106 § 5 p.p.s.a. nie uzasadnia zatem żadnego z rozpatrywanych zarzutów. Nie wyłącza to jednak ich merytorycznego rozpoznania w zakresie, w jakim kwestionują niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji określonych działań organów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć zarzuty z pkt 2 i pkt 5 petitum skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia art. 7 i art. 43 k.p.a., ponieważ ocena prawidłowości ustaleń odnoszących się do doręczenia warunkuje rozstrzygnięcie o przedawnieniu. Przepisy k.p.a. znajdują w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479; dalej: "u.p.e.a."). Z art. 43 k.p.a. wynika, że w razie nieobecności adresata dopuszczalne jest doręczenie pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się on oddania pisma adresatowi. Skuteczność takiego doręczenia nie jest uzależniona od osobistego odbioru przesyłki przez jej adresata ani od udzielenia domownikowi pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. Istotne jest natomiast spełnienie ustawowych przesłanek doręczenia zastępczego, w tym istnienie stosunku domowego pomiędzy adresatem a odbierającym pismo oraz podjęcie się przekazania przesyłki. Podstawę ustalenia, że odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu doręczono 19 marca 2012 r., stanowiło potwierdzenie odbioru, na którym odnotowano odbiór przez dorosłego domownika – Z. W.. Korespondencję skierowano pod adres przy ul. N., wskazany wcześniej przez skarżącą w ZUS. W opisanej w skardze kasacyjnej rubryce potwierdzenia odbioru korespondencji z marca 2012 r. zawarto wzmiankę o podjęciu się oddania pisma adresatowi oraz wyróżniono określenie "dorosłemu domownikowi". Nie znajduje zatem oparcia w przytoczonej przez samą skarżącą treści dokumentu twierdzenie, że okoliczność podjęcia się przekazania pisma w ogóle nie została odnotowana. Art. 43 k.p.a. nie wymaga ponadto zamieszczenia na formularzu dodatkowego pouczenia o prawnych skutkach odbioru przesyłki ani sporządzenia osobnego, własnoręcznie napisanego zobowiązania do jej przekazania. Podjęcie się oddania pisma może zostać potwierdzone treścią formularza i złożonym na nim pokwitowaniem. Nie można też wyprowadzać wadliwości doręczenia wyłącznie z tego, że część adnotacji na potwierdzeniu sporządził doręczyciel, a nie osoba odbierająca przesyłkę. Potwierdzenie odbioru jest dowodem dokonania doręczenia w sposób w nim opisany. Dowód ten może zostać podważony, również w zakresie wskazanego w nim statusu odbiorcy. Nie oznacza to jednak, że każde niepoparte konkretnymi okolicznościami zaprzeczenie strony pozbawia dokument znaczenia dowodowego i nakazuje przyjąć, iż do doręczenia nie doszło. Konieczna jest ocena twierdzeń strony na tle całego dostępnego materiału. W niniejszej sprawie szczególne znaczenie ma treść wyjaśnień składanych przez skarżącą na kolejnych etapach postępowania. We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołała się ona na wysiedlenie z kamienicy w związku z aferą reprywatyzacyjną. Nie określiła jednak daty tego zdarzenia ani nie przedstawiła żadnego dowodu pozwalającego powiązać je z jej sytuacją mieszkaniową w czasie doręczania korespondencji. Tak sformułowane twierdzenie nie pozwalało ustalić nawet tego, czy wskazywane opuszczenie lokalu nastąpiło przed doręczeniami, których skuteczność następnie zakwestionowała. Z kolei w zażaleniu skarżąca podała, że wyprowadziła się po rozwodzie w 2005 r. Również tej okoliczności nie udowodniła, a przede wszystkim nie wskazała, dokąd się wówczas wyprowadziła. Nie przedstawiła zatem danych pozwalających zweryfikować, że w czasie doręczeń z 2011 i 2012 r. jej miejsce zamieszkania znajdowało się pod innym adresem. Wskazanie adresu aktualnego w 2023 r. nie dowodzi samo przez się miejsca zamieszkania kilkanaście lat wcześniej. Jak z powyższego zatem wynika, wyjaśnienia skarżącej odwoływały się do różnych przyczyn opuszczenia lokalu i nie zostały ze sobą powiązane w sposób umożliwiający odtworzenie przebiegu zdarzeń. Istotne jest zatem, że skarżąca nie wyjaśniła ich wzajemnej relacji ani nie przedstawiła materiału pozwalającego ustalić ich znaczenie dla prawidłowości konkretnych doręczeń. Ogólna wiedza o nieprawidłowościach reprywatyzacyjnych nie zastępuje dowodu, że określona osoba opuściła określony lokal przed datą doręczenia skierowanej do niej korespondencji. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że także sam rozwód skarżącej nie dowodzi zmiany miejsca jej zamieszkania. Ustanie małżeństwa nie oznacza koniecznie zakończenia wspólnego zamieszkiwania z dotychczasowymi domownikami. Dla zastosowania art. 43 k.p.a. rozstrzygający jest faktyczny stosunek domowy, a nie istnienie małżeństwa lub sposób określenia pokrewieństwa bądź powinowactwa. Samo wskazanie, że Z. W. była matką byłego męża skarżącej, nie obala więc ustalenia, że odebrała przesyłkę jako dorosły domownik. Również ogólne powołanie się przez skarżącą na brak kontaktów z teściową nie zastępuje wyjaśnienia i wykazania okoliczności dotyczących miejsca zamieszkania w czasie doręczenia. Zdaniem NSA, wprawdzie obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wynikający z art. 7 k.p.a., spoczywa na organie i nie może zostać przerzucony na stronę, nie zwalnia to jednak strony ze współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności należących do sfery jej osobistej wiedzy. Jeżeli organ dysponuje dokumentacją doręczenia pod wskazany przez stronę adres, a strona kwestionuje tę dokumentację, powołując się na wcześniejszą przeprowadzkę, należy oczekiwać przynajmniej takiego skonkretyzowania jej stanowiska, które umożliwi weryfikację podnoszonego zdarzenia. W rozpoznawanej sprawie brakowało zarówno dowodowego potwierdzenia twierdzeń skarżącej, jak i podstawowych informacji o miejscu, w którym miała zamieszkać po opuszczeniu dotychczasowego lokalu. W tych więc okolicznościach organy oraz Sąd pierwszej instancji mogły oprzeć ustalenia na dokumentacji doręczenia. Skarga kasacyjna nie wykazuje przy tym, aby istniał konkretny, pominięty materiał podważający te ustalenia. Nie dowodzi tym samym naruszenia art. 7 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście należy również ocenić znaczenie braku aktualizacji przez skarżącą adresu w ZUS. Samo niedopełnienie obowiązku aktualizacji danych nie ustanawia fikcji, że każdy odbierający pismo pod dotychczasowym adresem jest domownikiem adresata, ani nie zastępuje przesłanek z art. 43 k.p.a. W tej sprawie brak aktualizacji miał jednak znaczenie uzupełniające, gdyż pozostawał zgodny z adresem wykorzystanym do doręczenia i z treścią potwierdzenia odbioru, których skarżąca skutecznie nie podważyła. Ocena doręczenia nie opiera się zatem wyłącznie na założeniu, że były przedsiębiorca powinien przewidywać dochodzenie zaległości przez ZUS, ani na automatycznym zastosowaniu art. 41 § 2 k.p.a. Podstawą tej oceny jest całokształt materiału odnoszącego się do doręczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut z pkt 6 petitum skargi kasacyjnej, odnoszący się do odmowy umorzenia postępowania mimo przedawnienia należności. W zarzucie tym skarżąca zarzuciła naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 59 § 1 ust. 1 i § 5 u.p.e.a. oraz art. 24 ust. 4 i art. 83 c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1009; dalej: "u.s.u.s."). Powyższy zarzut dotyczy więc właściwie naruszenia prawa materialnego a nie procesowego. Zarzut ten został zatem skonstruowany wadliwie. Należy jednak podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09. Zatem ze względu na istotę poruszanych zagadnień oraz przeplatanie się ze sobą zarzutów obu kategorii, Sąd w składzie niniejszym postanowił rozpoznać ten zarzut. Do postępowania egzekucyjnego wszczętego przed 30 lipca 2020 r. i niezakończonego przed tą datą znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe, stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070). Złożenie w 2023 r. wniosku o umorzenie nie oznacza wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego. Właściwy jest zatem art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed wskazaną nowelizacją. Wygaśnięcie należności wskutek przedawnienia należałoby więc rozpatrywać na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Powołanie w zarzucie art. 59 § 1 ust. 1 u.p.e.a. jest nieprawidłowe, gdyż przepis ten dotyczył wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania, a nie przedawnienia. Niezależnie od tej wadliwości z treści zarzutu wynika, że skarżąca kwestionuje dalsze istnienie dochodzonych należności, a zatem w takim zakresie zarzut podlega ocenie. Art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należy stosować z uwzględnieniem regulacji przejściowej zawartej w art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378). W odniesieniu do należności, których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., pięcioletni termin przewidziany nowelizacją liczy się od tej daty, chyba że termin wynikający z przepisów dotychczasowych upływałby wcześniej. Nie jest zatem prawidłowe liczenie nowego, pięcioletniego terminu bezpośrednio od dat wymagalności składek z lat 2003–2005. Bez zdarzeń wpływających na bieg przedawnienia najstarsze z objętych sprawą należności przedawniłyby się w październiku 2013 r., a najnowsze w maju 2015 r. W dniu doręczenia korespondencji w marcu 2012 r. terminy te jednak jeszcze nie upłynęły. Skarga kasacyjna niezasadnie zakłada zatem, że czynność z 2012 r. dotyczyła należności już przedawnionych. Art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w czasie tej czynności wiązał zawieszenie biegu przedawnienia z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony. Doręczenie odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu stanowiło taką czynność. Zawieszenie trwało do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Skoro korespondencję doręczono skutecznie 19 marca 2012 r., najpóźniej w tej dacie wystąpiła przesłanka zawieszenia biegu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi. Ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, nie ustała zatem przyczyna zawieszenia. Również późniejsza zmiana art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie przewidziała wygaśnięcia zawieszenia z tej tylko przyczyny, że przez określony czas nie uzyskano zaspokojenia należności. Dla wyniku sprawy rozstrzygający jest skutek czynności dokonanej w 2012 r., oceniany według regulacji obowiązującej w chwili jej podjęcia, oraz dalsze trwanie postępowania egzekucyjnego. Również jako niezasadne należy uznać naruszenie pozostałych wymienionych w tym zarzucie przepisów. Art. 59 § 5 u.p.e.a. reguluje zaskarżalność postanowienia w sprawie umorzenia, natomiast art. 83c u.s.u.s. określa między innymi właściwość organu odwoławczego w sprawach postanowień wydawanych przez kierownika terenowej jednostki ZUS działającego jako organ egzekucyjny. Skarżąca skorzystała z zażalenia, a rozpoznał je właściwy dyrektor izby administracji skarbowej. W zarzucie nie wskazano uchybienia tym przepisom mającym wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest również zasadny zarzut z pkt 7 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 15 u.p.e.a. Skarżąca wiąże go z twierdzeniem, że przed wszczęciem egzekucji nie została prawidłowo upomniana. W tej mierze podkreślenia wymaga, że art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w mającym zastosowanie brzmieniu przewidywał podstawę umorzenia w razie niedoręczenia wymaganego upomnienia, a § 4 dopuszczał orzekanie również z urzędu. Nie oznacza to jednak zasadności powyższego zarzutu kasacyjnego. Dla rozstrzygnięcia istotne jest, że nie wykazano wadliwości ustalenia o uprzednim doręczeniu upomnień. Zastrzeżenie do argumentacji wiążącej zakres rozpoznania z etapem zgłoszenia tego twierdzenia nie podważa zatem wyniku sądowej kontroli odmowy umorzenia postępowania. W odniesieniu do upomnień z 29 listopada 2011 r. skarżąca kasacyjnie kwestionuje doręczenie odebrane przez tę samą osobę (co tytuły wykonawcze), powołując się na okoliczności dotyczące wcześniejszego opuszczenia lokalu, które nie zostały wykazane. Z przedstawionej argumentacji nie wynika zatem podstawa do zakwestionowania ustalenia o doręczeniu upomnień przed wszczęciem egzekucji. Dopisek "matka" zamiast "teściowa" na zwrotce nie dowodzi braku statusu domownika, gdyż art. 43 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do odbioru od określonego stopnia pokrewieństwa. Różnica charakteru pisma pomiędzy adnotacją a podpisem odbiorcy również nie dowodzi, że odbierający nie podjął się oddania przesyłki. Argumenty te, rozpatrywane wraz z niewykazanymi twierdzeniami o przeprowadzce, nie podważają oceny organów i Sądu pierwszej instancji, dokonanej na podstawie dokumentacji doręczenia. Dla rozstrzygnięcia istotne jest bowiem, że nie wykazano wadliwości ustalenia o uprzednim doręczeniu upomnień. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia przesądzają także o niezasadności zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, zarzucającego naruszenie art. 6 k.p.a. Skarżąca upatruje naruszenia zasady praworządności w dalszym dochodzeniu przedawnionych należności. Założenie o przedawnieniu nie znajduje jednak potwierdzenia. Organy zastosowały ustawowe przesłanki umorzenia postępowania i przepisy regulujące zawieszenie biegu przedawnienia. Z art. 6 k.p.a. nie wynika uprawnienie do odstąpienia od tych regulacji ze względu na sam wiek zaległości lub przekonanie zobowiązanej, że nie powinny być już dochodzone. Odmowa umorzenia nie stanowi w takich warunkach naruszenia zasady działania na podstawie prawa. Jako niezasadny należy także uznać zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 8 k.p.a. Skarżąca nie wykazała, że organy celowo wprowadzały ją w błąd, opierały rozstrzygnięcia na świadomie nieprawdziwych przesłankach albo zwlekały z czynnościami w celu zwiększenia należności odsetkowych. Długi okres między czynnościami egzekucyjnymi nie dowodzi takiego zamiaru. Nie oznacza również wygaśnięcia obowiązku, jeżeli właściwe przepisy przewidują trwanie zawieszenia przedawnienia do zakończenia postępowania. Zasada zaufania, o której mowa w art.8 k.p.a. wymaga rzetelnego wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia, lecz nie pozwala stwierdzić wygaśnięcia należności wbrew przepisom regulującym przedawnienie. Organy wskazały zdarzenie wywołujące zawieszenie, dowód zawiadomienia skarżącej oraz przyczynę dalszego trwania tego skutku. Niezgoda skarżącej z tą oceną nie dowodzi naruszenia art. 8 k.p.a. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, zarzucający naruszenie art. 9 i art. 10 k.p.a. Jego uzasadnienie odwołuje się przede wszystkim do braku faktycznej wiedzy skarżącej o wcześniejszych czynnościach i o dochodzeniu zaległości. Skutecznego doręczenia zastępczego nie można jednak utożsamiać z osobistym zapoznaniem się adresata z korespondencją. Skoro nie podważono prawidłowości doręczeń, samo twierdzenie o nieotrzymaniu pisma od domownika nie dowodzi, że organ naruszył obowiązek informowania strony. Ponadto w zarzucie tym skarżąca nie sprecyzowała, jakiej informacji nie udzielono jej w postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie, jakiej czynności procesowej nie mogła podjąć ani jakie stanowisko lub materiał mogły zostać przedstawione, gdyby wskazywanego uchybienia nie popełniono. Skarżąca złożyła wniosek, a następnie zażalenie, w których przedstawiła argumentację dotyczącą przedawnienia i doręczeń. Sam fakt korzystania z wymienionych środków procesowych nie przesądza o prawidłowości całego postępowania, jednak w skardze kasacyjnej nie wykazano konkretnego ograniczenia czynnego udziału strony, które mogłoby istotnie wpłynąć na wynik tej sprawy. Nie ma zatem podstaw do uznania zarzutu za skuteczny w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić trzeba, że niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. podniesiony we wszystkich siedmiu zarzutach petitum skargi kasacyjnej. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia tego przepisu wskazuje, że zarzuca on niewłaściwe zastosowanie go w stanie faktycznym sprawy. Tymczasem podkreślenia wymaga, że powyższy przepis ma charakter wynikowy. Jeśli z wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy innych przepisów dających podstawę do uwzględnienia skargi, to nie można temu sądowi, stwierdzającemu ten stan rzeczy i oddalającemu skargę, zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez sąd pierwszej instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14 oraz z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14). W sprawie niniejszej zaś, jak już wyżej wykazano, Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.