I GSK 1100/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Przybysz Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3594/15 w sprawie ze skargi T. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...)lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K.na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15 oddalił skargę T.Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) lipca 2015 r. nr (...)w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca przekazała do PFRON wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres maj-lipiec 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób decyzją z dnia (...) lutego 2015 r. odmówił wypłaty dofinansowania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że analiza przesłanych przez stronę sprawozdań finansowych wykazała, że zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 zpóźn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji), pomoc ze środków Funduszu (w formie dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych) nie może zostać stronie udzielona ze względu na jej trudną sytuację ekonomiczną. Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że wartość niepokrytych strat przedsiębiorstwa stanowi ponad 50% kapitału zarejestrowanego (zakładowego, zapasowego, z aktualizacji wyceny, rezerwowego), w tym wysokość straty w ostatnim roku obrotowym (2013) przewyższa 25 % tego kapitału. Prezes PFRON wskazał, że zgodnie z pkt 10 lit. a wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE. C z 2004r., Nr 244, str.2, dalej: Wytyczne wspólnotowe) spółkę należy uznać za zagrożoną, jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy. Organ I instancji podkreślił, że analiza przesłanych przez stronę dokumentów finansowych wykazała, iż zarejestrowany kapitał spółki na dzień 31 grudnia 2013 r. składał się z kapitału podstawowego (50.000 zł) i zapasowego (1.153.949,73 zł) i wynosił 1 203 949,73 zł. Niepokryte straty spółki za rok 2013 wynosiły 1.635.848,97 zł, co oznacza utratę 135,87% kapitału zarejestrowanego. Natomiast straty w ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za maj 2014 r. wynosiły 981.471,73 zł; co oznacza utratę 81,52% ww. kapitału, za czerwiec 2014 r. wynosiły 1.005.458,49 zł; co oznacza utratę 83,51% ww. kapitału, za lipiec 2014 r. wynosiły 1.094.418,65 zł; co oznacza utratę 90,90% ww. kapitału. Minister Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister Pracy) decyzją z dnia (...) lipca 2015 r. nr (...)utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...)odmawiającą T,sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca lub strona) wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące maj-lipiec 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. W opinii organu kryteriów niezbędnych dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy szukać w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych – Dz. Urz.WE L 214 z 9 sierpnia 2008r., str. 3, dalej: rozporządzenie nr 800/2008) oraz Wytycznych wspólnotowych. Dalej organ podniósł, że z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżąca jest dużym przedsiębiorstwem. Wobec powyższego, przy ocenie jej sytuacji finansowej zastosowanie miała definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w Wytycznych wspólnotowych. Minister Pracy zauważył również, że zgodnie z pkt 11 Wytycznych wspólnotowych, nawet gdy nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w pkt 10, przedsiębiorstwo może nadal być uznane za zagrożone, w szczególności gdy występują typowe oznaki takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto. W niektórych poważnych przypadkach, przedsiębiorstwo może już znajdować się w sytuacji niewypłacalności lub być przedmiotem zbiorowego postępowania upadłościowego prowadzonego zgodnie z prawem krajowym. W tej ostatniej sytuacji, niniejsze wytyczne stosuje się do każdej pomocy przyznanej w kontekście takiej procedury, która prowadzi do utrzymania przedsiębiorstwa na rynku. W każdym przypadku przedsiębiorstwo zagrożone kwalifikuje się do pomocy tylko wtedy, gdy ewidentnie nie może odzyskać płynności dzięki środkom własnym lub środkom uzyskanym od właścicieli/akcjonariuszy lub ze źródeł rynkowych. Minister Pracy podkreślił, że ww. przepis ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdyby okazałoby się, że nie wystąpiła którakolwiek przesłanka obligatoryjna z pkt 10 ww. Wytycznych wspólnotowych, która zobowiązuje organ administracji do uznania, że przedsiębiorstwo jest przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu przepisów ww. Wytycznych. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister zaznaczył, że nie uwzględnił on zaświadczeń z US i ZUS o niezaleganiu z płatnościami, gdyż potwierdzają one jedynie fakt nieposiadania zobowiązań wobec US i ZUS i nie mają wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie. Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Uzasadniając oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, że organy obydwu instancji prawidłowo przyjęły, że w przypadku skarżącej wystąpiła sytuacja, o której mowa w pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych. Sąd I instancji podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ w sposób wystarczający przeanalizował sytuację finansową spółki pod kątem wystąpienia utraty kapitału. Wskazał bowiem powołując się na dokumenty przedstawione przez stronę, że wartość zarejestrowanego kapitału spółki wynosiła 1.203.949,73 zł (suma kapitałów: podstawowego - 50 000 zł i zapasowego - 1 153 949,73 zł), wartość niepokrytych strat spółki wyniosła -1 635 848,97 zł (suma straty z lat ubiegłych oraz straty za 2013 r.), co stanowi o utracie 135,87% kapitału spółki. Wartość straty odnotowanej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za maj 2014 r. wyniosła łącznie 981 471,73 zł, za czerwiec 2014 r. wyniosła 1 005 458,49 zł, za lipiec 2014 r. wyniosła 1 094 418,65 zł, co stanowi o utracie w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosków za ww. miesiące odpowiednio 81,52%, 83,51% i 90,90% kapitału Spółki. Sąd I instancji podkreślił, że powyższe dane pochodzą od samej spółki, wynikają z jej sprawozdań i nie są w żaden sposób kwestionowane przez którąkolwiek ze stron. Tym samym nie ulegało wątpliwości Sądu I instancji, że strona spełnia przesłankę określoną w pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych, a więc pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń za okres wskazany we wniosku nie może zostać udzielona. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego zastosowania w sprawie art. 48 a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji oraz przepisów rozporządzenia nr 800/2008 do przedsiębiorcy nie znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej Sąd wskazał, że spółka, co wynika z dokumentów przedstawionych przez stronę znajdowała na dzień złożenia wniosku w trudnej sytuacji ekonomicznej uniemożlwiającej wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres maj-lipiec 2014r. Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej nie wzięcia pod uwagę dalszej działalności spółki i jej rozwoju Sąd zaznaczył, że ocena sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o pomoc jest badana na dzień złożenia wniosku. Zatem wspominana przez skarżącą intensyfikacja działalności i perspektywy rozwoju spółki nie odnoszą się do spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U z 2007r. nr 59, poz. 404 ze zm.). Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących nierozpatrzenia całości materiału dowodowego i pominięcia znacznej jego części, Sąd I instancji wskazał, że stanowisko to nie znajduje uzasadnienia z tego względu, iż organy obydwu instancji zebrały i rozpatrzyły całość zgromadzonego w sprawie materiału, jak również wskazały, jakie znaczenie miały dla jej rozstrzygnięcia przedstawione przez stronę skarżącą dowody z dokumentów. Sąd podkreślił, że ocena zasadności przyznania pomocy następuje na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia jego złożenia. Skoro, bowiem, pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. W opinii Sądu I instancji bez znaczenia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy są również powody dla której spółka utraciła kapitał. To bowiem skarżąca podejmuje określone decyzje gospodarcze i za te decyzje bierze również odpowiedzialność. Sąd uznał, że nie może być zgody na takie działanie podmiotu, który podejmując określone decyzje gospodarcze (np. hipotetycznie kierując się optymalizacją podatkową) traci kapitał w sposób odpowiadający Wytycznym wspólnotowym dla przedsiębiorstwa zagrożonego i jednocześnie żąda dofinasowania stanowiącego pomoc publiczną, która może być udzielona w ściśle określonych przepisami wspólnotowymi warunkach. W opinii Sądu skoro z akt sprawy wynika, że na dzień złożenia wniosku o wypłatę dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące maj-lipiec 2014 r. wobec skarżącej miały zastosowanie przesłanki przewidziane w pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych, to stronie w sposób prawidłowy odmówiono wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku zaskarżając go w całości na zasadzie określonej w art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do pełnego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem błędnej przesłanki o trudnej sytuacji ekonomicznej skarżącego oraz oddaleniem skargi. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Minister Pracy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna spółki oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach stawianego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że wyrok Sądu I instancji narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie polega na braku odniesienia się przez organy do pełnego materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach sprawy, co w konsekwencji skutkowalo przyjęciem błędnej przesłanki o trudnej sytuacji ekonomicznej skarżącego oraz oddaleniem skargi. Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarzut kasacyjny podniesiony przez spółkę jest formalnie wadliwy, a merytorycznie nietrafny. Mimo formalnej wadliwości zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odrzucić skargi, ze względu na treść uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, natomiast formalna wadliwość tej skargi nie pozwala poddać pełnej kontroli zaskarżonego wyroku. NSA w tym zakresie może odnieść się tylko do tych kwestii, które dają się ustalić na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. W tym zakresie spółka twierdzi, że wyrok Sądu I instancji narusza treść art. 141 § 4 p.p.s.a., bo akceptuje ustalenia organów w zakresie sytuacji ekonomicznej spółki i na tej podstawie przyjmuje, że spółka w chwili złożenia wniosku znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów unijnych, a to było wystarczającą przesłanką do odmowy udzielenia pomocy. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że nie może on być skuteczny, przede wszystkim dlatego, że tak ujęty zarzut nie może być stawiany w ramach naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści wskazanego przepisu wynikają formalne warunki uzasadnienia wyroku. Inaczej rzecz ujmując, przepis ten wskazuje na konieczne elementy (składniki) poprawnie sporządzonego uzasadnienia. Naruszenie jego treści ma miejsce wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera prawem nakazanych elementów. Analiza skarżonego wyroku, jego uzasadnienia, prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji wypełnił warunki z art. 141 § 4 p.p.s.a., zatem nie naruszył jego treści. Z tego powodu zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny. Co więcej, niezasadny jest również dlatego, że nie spełnia wymogu określonego w art. 176 § 1 pkt 1 b/ p.p.s.a., a to jest brak formalny, który nie może być uzupełniany przez NSA w innym zakresie, jak tylko takim, który daje się ustalić na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. Analiza tej treści prowadzi do wniosku, że spółka uzasadnia naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. wadliwością stanowiska Sądu I instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Problem ten, a więc poprawność podstawy faktycznej wyrokowania lub błąd w zakresie ocen formułowanych przez Sąd I instancji nie są wadami postępowania, które mogą być podnoszone w ramach naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Takie naruszenia są konsekwencją wadliwego stosowania konkretnych przepisów materialnych lub procesowych, a zatem powinny być podnoszone w ramach prawidłowo ujętej podstawy kasacyjnej oraz zarzutu wskazującego te naruszenia przy wykazaniu istoty naruszenia i jego wpływu na rozstrzygnięcie. Rozpoznawana skarga kasacyjna tych warunków nie realizuje, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia wyroku. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.). Na koszty postępowania składa się kwota 480 złotych za sporządzenie i wniesienie w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA .