I GSK 1068/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 123/23 w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 5 stycznia 2023 r. nr 9010-00000000511/23 w przedmiocie odmowy pomocy finansowej dla producenta świń na obszarze objętym restrykcjami w związku z ASF 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz D.O. 1360 (tysiąc trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA) wyrokiem z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 123/23 oddalił skargę D.O. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: Dyrektor ARiMR) z 5 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności finansowej. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżący 29 listopada 2021 r. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń w danym kwartale albo w okresie 12 miesięcy, począwszy od czwartego kwartału 2020. Kierownik BP ARiMR w Mońkach decyzją z 10 listopada 2022 r. – wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.; dalej: ustawa ARiMR) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej: kpa) i § 13zl ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.; dalej: rozporządzenie ARiMR) – odmówił przyznania pomocy. Dyrektor ARiMR decyzją z 5 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie potwierdza uzyskiwania faktycznych dochodów skarżącego ze sprzedaży świń w przypadku współpracy w ramach tzw. tuczu nakładczego z A. sp. z o.o. (dalej: A.). Organ odwoławczy stwierdził, że w tak nieokreślonej formie hodowli świń jakim jest tucz nakładczy oraz z uwagi na to, że na załączonych fakturach jako sposób zapłaty figuruje zapis "kompensata zgodnie z umową", nie ma podstaw prawnych do przyznania pomocy, gdyż nie doszło do obniżenia dochodu wynikającego z powodu wystąpienia afrykańskiego pomoru świń. Skarżący nie wykazał, że faktycznie poniósł koszty związane z hodowlą. Zgodnie z przedstawionymi fakturami skarżący nie dokonał sprzedaży świń, lecz świadczył usługę w ramach tzw. tuczu nakładczego, nie ponosił też kosztów. Dyrektor ARiMR dodał, że co do zasady w "tuczu nakładczym" strona umowy otrzymuje prosięta, paszę, obsługę weterynaryjną i nie otrzymuje zapłaty za przekazane do uboju zwierzęta lecz za usługę tuczu pełnowartościowego tucznika. Ze znajdujących się w aktach sprawy umów, wynika że to A. ponosiła koszty chowu prowadziła produkcję/hodowlę zarządzając przekazanymi do tuczu skarżącemu warchlakami (którymi zgodnie z umową miał się opiekować stosując się do ścisłych zaleceń/procedur tuczu spółki, co wyraźnie obrazuje art. VII umowy. Zdaniem Dyrektora ARiMR skarżący, wykonując umowę świadczył usługę tuczu, nie dokonał sprzedaży świń, wobec czego nie został spełniony warunek przyznania wnioskowanej pomocy. Tym samym kwestia uspójnienia danych dotyczących ilości sprzedanych sztuk świń wynikających ze złożonych faktur z danymi zawartymi w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na ww. decyzję Dyrektora ARiMR. WSA wskazał, że zgodnie z treścią § 13zl ust. 1 rozporządzenia ARiMR, pomoc przyznawana jest w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń, a uprawnionym do jej otrzymania jest producent świń posiadający przy tym określone w ww. przepisie cechy. WSA wyjaśnił, że z § 13zl ust. 5 rozporządzenia ARiMR wynika, że pomoc jest udzielana na: wyrównanie kwoty obniżonego dochodu, uzyskanej przez producenta świń, ze sprzedaży świń i z siedziby stada tego producenta. Ponadto należy mieć na uwadze, że zgodnie z § 13zl ust. 2 rozporządzenia ARiMR pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w art. 26 rozporządzenia Komisji nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającym niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. UE L nr 193/1 z 1 lipca 2014 r., dalej: rozporządzenie 702/2014). Oznacza to, że osoba ubiegająca się o pomoc finansową winna również spełniać warunki określone w rozporządzeniu 702/2014, gdyż wówczas można uznać, że wnioskowana pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Mając na uwadze treść przywołanych przepisów WSA uznał, że skarżącemu zasadnie odmówiono wnioskowanej pomocy, bowiem nie zostały spełnione warunki określone w § 13zl rozporządzenia ARiMR, a przy tym w stanie faktycznym sprawy istnieją daleko idące wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa UE w zakresie przyznawania pomocy publicznej w sytuacji, gdy faktycznym beneficjentem pomocy może być A. niebędąca MŚP. WSA uznał rację organów, że skarżący w ramach umowy z A. nie uzyskiwał dochodów ze sprzedaży świń, na co wskazuje treść umów pomiędzy skarżącym a spółką, jak również treść faktur wystawianych przez skarżącego. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że nie doszło do zakupu, a następnie sprzedaży świń. Faktycznym warunkiem przyznania pomocy finansowej jest zaś spadek dochodów z tytułu sprzedaży świń po stronie wnioskodawcy. Wskazany § 13zl ust. 5 rozporządzenia ARiMR wiąże bowiem pomoc z obniżeniem dochodu z tytułu sprzedaży świń, a nie z innego tytułu. Warunki współpracy skarżącego z A. wynikające z umów zostały określone w taki sposób, aby faktycznym beneficjentem pomocy została spółka. WSA nie zgodził się a z argumentacją skarżącego, że w ramach zawartych umów skarżący nie świadczył usługi tuczu (jak twierdzą organy), lecz umowę kontraktacji, na mocy której skarżący dokonywał sprzedaży wyprodukowanych przez siebie świń na rzecz A.. W ocenie WSA ukształtowanie umowy i wynikające z niej ewentualne przekazanie uzyskanych środków publicznych na rzecz A. prowadzi do wniosku, że faktycznym beneficjentem środków będzie ta spółka, który nie jest mikro-, małym ani średnim przedsiębiorcą. Stanowiłoby to omijanie przepisów o pomocy publicznej, gdyż zgodnie z art. 26 rozporządzenia 702/2014 pomoc przyznaje się MŚP. A. nie może samodzielnie ubiegać się o pomoc, jednak w swoich działaniach, również w ramach współpracy ze skarżącym dążył do uzyskania środków z pominięciem warunków przyznawania pomocy publicznej i sprzecznie z jej celami. WSA dodał, że skarżący nie przedstawia własnych działań, które pozwalałyby na uznanie, że to skarżący byłby faktycznym beneficjentem środków. W rezultacie WSA uznał, że skarżący nie spełnił warunków przyznania pomocy, gdyż nie dokonywał sprzedaży świń. Świadczenia skarżącego w istocie miały charakter usługi tuczu i – w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: ppsa) – oddalił skargę. Skarżący złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku, skarżąc go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 134 § 1 ppsa i w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa poprzez oddalenie skargi przez WSA, zaaprobowanie jako prawidłowego stanowiska organów I II instancji i niedostrzeżenie, że organy obu instancji naruszyły wynikające z tych przepisów zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania oraz dokonały wybiórczej i w pełni dowolnej, w miejsce swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji ustaliły błędny, niezgodny z rzeczywistym stan faktyczny sprawy, co przejawiało się w: a) dokonaniu fragmentarycznej analizy postanowień umowy zawartej przez skarżącego z A. i wyciągnięciu w tym zakresie nieprawidłowych wniosków w zakresie: i. określenia praw i obowiązków strony umowy wyłącznie w oparciu o zapisy preambuły umowy, z pominięciem treści pkt III i IV umowy, w których elementy te faktycznie zostały umieszczone; ii. błędnej kwalifikacji przedmiotowej umowy i nieuwzględnienie faktu spełnienia przez tą umowę cech właściwych dla umowy kontraktacji, tj. zobowiązanie skarżącego jako producenta rolnego do wytworzenia i dostarczenia A. (kontraktującemu) określonej ilości produktów rolnych (świń) określonego rodzaju, a po stronie kontraktującego odebrania tych produktów w umówionym terminie i zapłata umówionej ceny – pkt III lit. a) (i) umowy; iii. faktycznie ponoszonych przez skarżącego, określonych w umowie, kosztów związanych z produkcją świń, pomimo iż fakt ich rzeczywistego poniesienia przez skarżącego wynika z przedłożonych organowi faktur (załącznik do pisma z 31 maja 2022 r.); iv. ceny za sprzedane świnie i przyjętego sposobu rozliczeń, w tym błędne uznanie, że skarżący w ramach zawartej umowy nie otrzymywał zapłaty ceny za sprzedane produkty, a wynagrodzenie za wykonanie usługi tuczu, podczas gdy fakt rozliczania się z A. w formie kompensaty, w żaden sposób nie dowodzi braku ponoszenia przez skarżącego kosztów związanych z hodowlą; v. pominięcia zapisów umowy wskazujących wprost na to, że to skarżący, a nie A. był producentem świń (pkt VI lit. a), pkt VII (15) i pkt XI lit. b) umowy): b) dokonaniu w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustaleń faktycznych sprzecznych całkowicie z ustaleniami poczynionymi przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK) w ramach prowadzonego wobec A. postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, zakończonego prawomocną decyzją z 29 grudnia 2022 r., nr [...], od której A. nie złożyła odwołania do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a w efekcie sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji organu I II instancji w sposób odbiegający od zasad ich sporządzania określonych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, z uwagi na brak wskazania przyczyn pominięcia i nieuwzględnienia przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym pominięcie faktur sprzedażowych załączonych do wniosku z 29 listopada 2021 r., kwitów sprzedażowych świń załączonych do pisma z 30 listopada 2021 r., płyty CD z zapisem kopii faktur kosztowych za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2021 r., licznych wyjaśnień składanych przez skarżącego oraz wydruku ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli na 30 listopada 2021 r., pomimo iż dowody te miały istotne znaczenie, gdyż wyraźnie wskazywały, że skarżący, wbrew twierdzeniom organów, był producentem świń. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa zarzucono istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 ppsa i w zw. z art. (powinien być "§" a nie "art." uwaga sądu) 13zl ust. 1 pkt 1-3 lit. a) i b), ust. 2-3, ust. 5 pkt 2, ust. 10 pkt 3 i ust. 16 rozporządzenia ARiMR w zw. z art. 26 ust. 1, ust. 2 lit. a) i lit. b) pkt (i), ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 702/2014 i w zw. z art. 1 i art. 2 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia 702/2014 poprzez uznanie przez WSA rozstrzygnięć organów za prawidłowe i niedostrzeżenie, że dokonały one błędnej wykładni przywołanych w niniejszym zarzucie przepisów i z niezrozumiałych przyczyn niezasadnie uznały, że w ramach zawartej z A. umowy skarżący nie dokonywał sprzedaży świń, a świadczył jedynie usługę tuczu nakładczego, a tym samym że nie doszło u skarżącego do obniżenia dochodów i nie należy mu się pomoc finansowa związana ze zwalczaniem skutków wirusa afrykańskiego pomoru świń, podczas gdy skarżący: a) był i jest producentem świń, gdyż spełnił wszystkie wskazane w § 13zl ust. 1 rozporządzenia ARiMR przesłanki decydujące o przyznaniu statusu producenta świń, któremu należy się pomoc finansowa, tj.: i. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; ii. na moment składania wniosku o przyznanie pomocy był mikroprzedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 702/2014; iii. utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Polski, na obszarze objętym wirusem afrykańskiego pomoru świń; b) spełnił przesłanki określone w art. 26 rozporządzenia 702/2014; c) spełnił również pozostałe warunki określone w § 13zl ust. 3-17 rozporządzenia ARiMR, tj.: i. dochód skarżącego (producenta świń) z tytułu sprzedaży świń z siedziby stada we wnioskowanym okresie (1.10.2020 - 30.09.2021) 12 miesięcy uległ obniżeniu w stosunku do średniej produkcji świń z trzech lat poprzedzających okres, za który był składany wniosek (§ 13zl ust. 5 pkt 2 rozporządzenia ARiMR) i zostało to wykazane stosownymi dokumentami złożonymi wraz z wnioskiem i dodatkowo w trakcie postępowania; ii. złożył wniosek w przewidzianym w art. 13zl ust. 6 rozporządzenia ARiMR terminie, tj. 29 listopada 2021 r. i wskazał w nim wszystkie niezbędne dane wymienione w § 13zl ust. 9 rozporządzenia ARiMR, w tym oświadczenie o kwocie obniżonego dochodu ze sprzedaży świń oraz dołączył wszystkie niezbędne elementy, tj. kopie faktur lub faktur RR, lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy (wymagane przez § 13zl ust. 10 pkt 1 i 2 rozporządzenia ARiMR); iii. § 13zl ust. 10 pkt 1 i 2 rozporządzenia ARiMR, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, tj. 29 listopada 2021 r. nie zawierał wymogu dołączenia umowy na podstawie której została dokonana sprzedaż, gdyż obowiązek ten wszedł w życie dopiero 19 stycznia 2022 r. i nie obejmował postępowań dotychczas wszczętych i niezakończonych, w tym nie obejmował postępowania skarżącego, które zostało wszczęte wraz ze złożeniem wniosku 29 listopada 2021 r., w związku z czym żądanie przedłożenia umowy przez organy I i II instancji stanowi działanie sprzeczne z zasadą lex retro non agit wynikającą z art. 2 Konstytucji RP; iv. nie wystąpiły wymienione w § 13zl ust. 15 rozporządzenia ARiMR przesłanki, które wyłączałyby możliwość przyznania pomocy; v. posiada rachunek wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, o którym mowa w § 13zl ust. 16 rozporządzenia ARiMR i spełnia określoną w tych przepisach definicję producenta rolnego (posiadacza zwierzęcia), którym to nadaje się numer identyfikacyjny, którego posiadanie jest jednym z określonych w art. 13zl ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ARiMR warunków posiadania statusu producenta świń w związku z czym winien był otrzymać pomoc finansową, o którą wnioskował, z uwagi na spełnienie wszystkich wymaganych przepisami prawa przesłanek i nieprzewidzianą w art. 13zl ust. 1 rozporządzenia ARiMR uznaniowość organu; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 ppsa i w zw. z art. 13zl ust. 16 rozporządzenia ARiMR w zw. z art. 3 pkt 2 i 3 lit. b), art. 7 ust. 1 pkt 6 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885; dalej: ustawa o ewidencji) oraz art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 2021/2115 poprzez uznanie przez WSA rozstrzygnięć organów za prawidłowe i niedostrzeżenie, że przy ocenie spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w § 13zl rozporządzenia ARiMR dotyczących bycia producentem świń organy obu instancji pominęły definicje legalne producenta i producenta rolnego określoną w art. 3 pkt 2 i 3 lit. b) ustawy o ewidencji i nie uwzględniły tego, że skarżący był i jest producentem w rozumieniu tej ustawy, gdyż: a) jest osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i działalność rolniczą w zakresie chowu zwierząt (m.in. świń), co oznacza, że jest rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (dalej: rozporządzenie 2021/2115), a tym samym producentem rolnym w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o ewidencji i jednocześnie producentem w rozumieniu art. 3 pkt 2 tej ustawy; b) posiada numer identyfikacyjny nadawany wyłącznie producentom, o czym stanowi art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji; c) posiada rachunek bankowy w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ewidencji i art. 13zl ust. 16 rozporządzenia ARiMR, na który to rachunek winna była zostać wypłacona wnioskowana przez skarżącego pomoc finansowa a uwzględnienie tych definicji legalnych było niezbędne do prawidłowego rozpoznania sprawy, z uwagi na zawarte w § 13zl ust. 16 rozporządzenia ARiMR odesłanie do przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości następujących pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego: 1. Czy w świetle art. 26 rozporządzenia 702/2014 krajowe organy z dziedziny rolnictwa (ARiMR) mogła odmówić przedsiębiorcy (producentowi świń) przyznania pomocy finansowej na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej przez producenta świń ze sprzedaży świń z siedziby stada tego producenta utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń, pomimo że przedsiębiorca spełnił wszystkie przesłanki wymagane krajowymi przepisami wykonawczymi oraz warunki określone w art. 26 rozporządzenia 702/2014, a przepisy krajowe regulujące kwestię tejże pomocy nie przyznają organowi w tym zakresie uznaniowości? 2. Czy w świetle określonej w art. 20 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zasady równości wobec prawa i wynikającego z art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zakazu dyskryminacji ze względu na majątek krajowe organy z dziedziny rolnictwa (ARiMR) dokonały prawidłowej wykładni pojęcia "przedsiębiorstwa" zawartego w art. 2 pkt 2 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia 702/2014 oraz art. 1 i art. 2 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia 702/2014 i zasadnie uznały, że pomocą finansową związaną z utrzymywaniem stada świń na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń objęci są jedynie producenci świń dokonujący indywidualnej sprzedaży świń dowolnemu odbiorcy, a pozbawieni jej są producenci świń dokonujący sprzedaży konkretnemu odbiorcy w ramach zawartej umowy? Do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia objętego pytaniem prejudycjalnym skarżący wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ppsa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przypadki nieważności postępowania. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy organy ARiMR zgodnie z prawem odmówiły skarżącemu udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Podstawą odmowy pomocy było to, że analiza materiału dowodowego nie potwierdzała uzyskiwania faktycznych dochodów skarżącego ze sprzedaży świń w przypadku współpracy w ramach tzw. tuczu nakładczego ze spółką A.. WSA nie zgodził się a z argumentacją skarżącego, że w ramach zawartych umów nie świadczył usługi tuczu, lecz umowę kontraktacji, na mocy której skarżący dokonywał sprzedaży wyprodukowanych przez siebie świń na rzecz A. WSA stwierdził, że ukształtowanie umowy i wynikające z niej ewentualne przekazanie uzyskanych środków publicznych na rzecz spółki A. prowadzi do wniosku, że faktycznym beneficjentem środków będzie spółka, która nie jest mikro-, małym ani średnim przedsiębiorcą. Stanowiłoby to faktyczne omijanie przepisów o pomocy publicznej, o jakich mowa w art. 26 rozporządzenia 702/2014. Z powyższym stanowiskiem nie zgadza się skarżący kasacyjnie, formułując zarzuty na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów materialnych. Skarżący kasacyjnie uważa, że spełnia wszystkie warunki przyznania wnioskowanej, o jakiej mowa w § 13zl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ponieważ był i jest producentem świń, tj.: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; na moment składania wniosku był mikroprzedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 702/2014; utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze objętym wirusem afrykańskiego pomoru świń, spełnił przesłanki określone w art. 26 rozporządzenia 702/2014 i spełnił pozostałe warunki określone w § 13zl ust. 3-17 rozporządzenia ARiMR. Na potwierdzenie swej argumentacji skarżący kasacyjnie powołuje się m.in. na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK z 29 grudnia 2022 r. nr [...], która była znana WSA na etapie rozpoznawania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że okoliczności wynikające z powyższej decyzji Prezesa UOKiK, jako pochodzące z oficjalnego aktu centralnego organu administracji publicznej, stanowią fakty znane organowi z urzędu w rozumieniu art. 77 § 4 kpa i nie wymagają przeprowadzania dowodu. Powyższą decyzją Prezes UOKiK stwierdził stosowanie przez spółkę A. praktyki nieuczciwie wykorzystującej przewagę kontraktową, polegającej na zobowiązywaniu dostawców trzody chlewnej do A. do przekazywania na rzecz tej spółki środków uzyskiwanych przez dostawców w ramach pomocy publicznej na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej ze sprzedaży świń z siedzib stada dostawcy utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami związanymi ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. W uzasadnienia ww. decyzji (p. pkt 142-145) stwierdzono – co jest istotne dla rozpoznawanej sprawy – że "Przedmiotem postępowania Prezesa UOKiK była praktyka polegająca na zobowiązywaniu dostawców trzody chlewnej do A. do przekazywania na rzecz tej spółki środków uzyskiwanych przez dostawców w ramach pomocy publicznej na wyrównanie kwoty obniżonego dochodu uzyskanej ze sprzedaży świń z siedzib stada dostawcy utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami związanymi ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Zobowiązanie to oparte jest na postanowieniach umów na dostawę świń stosowanych co najmniej od lipca 2017 r. przez A. w relacjach z hodowcami trzody chlewnej współpracującymi ze spółką na zasadach zorganizowanego przez nią systemu tuczu kontraktowego. Zgodnie z umową, po otrzymaniu opisanej pomocy publicznej, dostawca zobowiązany jest do wystawienia faktury korekty i zmniejszenia ceny sprzedaży trzody chlewnej proporcjonalnie o kwotę stanowiącą równowartość pomocy publicznej otrzymanej przez dostawcę z tytułu sprzedaży tuczników do A. (pkt 142). Postępowanie spółki zmierza do pozbawienia dostawców należnej im pomocy publicznej związanej z prowadzeniem działalności na terenach występowania wirusa ASF. Dostawcy mają prawo do pomocy publicznej w sytuacji, w której prowadzenie działalności na terenie dotkniętym występowaniem wirusa ASF może doprowadzić do zmniejszenia ich dochodów (pkt 144). Pomoc publiczna udzielana jest producentom trzody chlewnej, których dochody uległy zmniejszeniu w porównaniu do okresów wcześniejszych. Nie ma przy tym znaczenia model, w którym dostawca prowadzi produkcję. Ustawodawca zdecydował, że zachowanie produkcji trzody chlewnej w Polsce jest niezbędne, co niesie za sobą konieczność dotowania producentów, którzy działają na terenach występowania wirusa ASF (pkt 145). W ocenie Prezesa UOKiK, wprowadzanie do umowy zawieranej z A. postanowień zobowiązujących dostawcę do obniżania ceny sprzedaży w związku z uzyskaniem pomocy publicznej stanowi naruszenie dobrych obyczajów, w szczególności zasady uczciwości kupieckiej oraz zasady lojalności. A. wykorzystując swoją pozycję jako organizatora tuczu kontraktowego, narzuciła dostawcom rażąco niekorzystne warunki współpracy. Spółka w całości kontroluje proces tuczu i dyktuje warunki, jakie dostawca musi spełnić, aby móc z nią współpracować. Tucz kontraktowy organizowany przez spółkę ma na celu zapewnienie podaży surowca dla grupy kapitałowej, której A. jest częścią. Ryzyko spółki jest tym samym ograniczone, gdyż zyskowność produkcji nie powinna być rozpatrywana wyłącznie w wąskim znaczeniu, ale w perspektywie uwzględniającej cały proces, od produkcji tucznika po produkt końcowy wytwarzany w ramach grupy kapitałowej [...]. Co więcej, A. jako producent paszy i znaczący podmiot działający na rynku ma dostęp do środków produkcji w niższych cenach, zatem i na tym polu może poszukiwać zwiększenia zysku bądź obniżenia kosztów w porównaniu do surowca nabywanego na tzw. wolnym rynku. Kontrolowanie procesu produkcji zwierząt nie może zmierzać do takiego ukształtowania relacji z dostawcą, który będzie dla niego rażąco niekorzystny (pkt 145)." Z uzasadnienie decyzji Prezesa UOKiK wynika zatem, że na podstawie takich samych postanowień umownych, jak w przedmiotowej sprawie (w szczególności pkt V ust. 6 i 7) zawartymi z kilkuset innymi dostawcami (producentami świń). Dostawcy ci wystawiali na rzecz spółki faktury korekty, obniżając cenę sprzedaży tuczników proporcjonalnie do otrzymanej pomocy publicznej (p. pkt 73 decyzji). Co istotne w omawianym postępowaniu Prezes UOKiK nie ma wątpliwości, co trafnie podnosi skarżący kasacyjnie, że praktyka spółki zmierzała do pozbawienia należnych im (dostawców trzody) środków otrzymanych od państwa. Z powyższego płynie jednoznaczny wniosek, że organy ARiMR przyznawały producentom świń, znajdującym się w takim samym stanie prawnym i faktycznym jak skarżący kasacyjnie – pomoc związaną ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń na podstawie § 13zl rozporządzenia ARiMR. Ma to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w kontekście zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 8 § 1 kpa. Zgodnie tym przepisem organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z przepisu art. 8 § 1 kpa wynika zakaz arbitralnego i niejednolitego stosowania prawa. Jeżeli organ: w takim samym stanie faktycznym i prawnym, wobec innych rolników dotkniętych wirusem afrykańskiego pomoru świń, przyznawał pomoc finansową, to odmowa wobec pojedynczego producenta świń, oparta na odmiennej interpretacji tych samych przepisów, narusza zasadę zaufania do organów państwa. Pamiętać należy, że organ nie może dowolnie zmieniać sposobu interpretacji prawa bez racjonalnego i przekonującego uzasadnienia, zwłaszcza gdy prowadzi to do pogorszenia sytuacji strony. Wynika to także z konstytucyjnej zasady równości – art. 32 Konstytucji RP (Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne). Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że nie będzie sprzyjać realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej podejmowanie w tej samej sprawie przeciwstawnych działań przez organy państwa (por. wyrok NSA z 26 listopada 1999 r., V SA 978/99, LEX nr 49942), dokonywanie skrajnie różnej oceny tego samego stanu faktycznego przez organy administracji (zob. np. wyrok NSA z 3 lutego 1999 r., I SA/Gd 370/97, LEX nr 38664), jak również zmienność rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie przez organy administracji (zob. np. wyrok NSA z 23 czerwca 1994 r., SA/Wr 98/94, POP 1996, nr 1, poz. 3; wyrok NSA z 28 kwietnia 1999 r., IV SA 895/97, LEX nr 47186). Jak stwierdzono w wyroku NSA z 8 kwietnia 1998 r. (I SA/Łd 652/97, ONSA 1999, nr 1, poz. 27): "Zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 kpa." Naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej jest także odmienne traktowanie stron w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej przez różne organy administracji (zob. wyrok NSA z 8 maja 1998 r., SA/Bk 655/97, Biul. Skarb. 1998, nr 4, poz. 26). Podsumowując powyższe, jeżeli producenci świń znajdowali się w porównywalnej sytuacji (ta sama choroba ASF, ten sam obszar, ten sam program pomocowy), spełniali te same warunki formalne, to zróżnicowanie rozstrzygnięć administracyjnych jest niedopuszczalne, chyba że organ wykaże istotną, obiektywną różnicę, która uzasadnia odmowę. Brak takiego wykazania oznacza naruszenie art. 32 Konstytucji RP. Organy ARiMR mają obowiązek działać zgodnie z utrwaloną praktyką, uwzględniać słuszny interes strony, zwłaszcza w sprawach pomocy po klęskach żywiołowych czy masowych nagłych chorobach zakaźnych zwierząt, które mają charakter kompensacyjny i ochronny, a nie represyjny. Tym bardziej, że inny organ administracji publicznej (Prezes UOKiK), w prawomocnej decyzji, jasno ustalił, że: w tej samej sytuacji faktycznej, w ramach tego samego mechanizmu pomocowego, wobec kilkuset innych producentów świń dotkniętych tym samym wirusem ASF, pomoc finansowa była przyznawana. Oznacza to, że organ rozpoznający niniejszą sprawę musi ustosunkować do takich ustaleń i nie może przyjąć odmiennej interpretacji przepisów, bez wykazania istotnych, obiektywnych różnic w stanie faktycznym lub prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższy kontekst rozpoznania sprawy umknął WSA i nie był przedmiotem badania przez Dyrektora ARiMR. Uznanie zarzutu naruszenia art. 8 § 1 kpa w powiązaniu z innymi zarzucanymi przepisami zawartymi w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 w zw. z art. 134 § 1 ppsa i w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, w wyżej opisanym stanie sprawy, czyni skargę kasacyjną skuteczną, powodując konieczność uchylenia – na podstawie art. 188 ppsa – nie tylko zaskarżonego wyroku ale również decyzji Dyrektora ARiMR. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Dyrektor ARiMR powinien jeszcze raz dokonać oceny wniosku skarżącego w kontekście decyzji Prezesa UOKiK z 29 grudnia 2022 r., która w chwili podejmowania decyzji (5 stycznia 2023 r.), choć była już wydana, to nie była znana organowi odwoławczemu. Ma to też znaczenie szczególne, w sytuacji – gdy postanowienia V "cena" pkt III. ust. 6 i 7 umowy z A., w którym przewidziano pomniejszenie należnej skarżącemu "ceny" o kwotę pomocy finansowej "z tytułu wyrównania ceny sprzedaży świń", gdzie obowiązkiem skarżącego jest również samo złożenie wniosku o pomoc i przekazanie decyzji organu w tym zakresie, zostały przez Prezesa UOKiK zakwestionowane. Końcowo wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek o zadanie pytań prejudycjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że w sprawie nie zachodzi istotna wątpliwość co do wykładni wskazanych w pytaniach przepisów rozporządzenia 702/2014, mająca bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co uzasadniałoby skierowanie przez sąd pytania prejudycjalnego do TSUE na podstawie art. 267 TFUE. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy zbadać okoliczności sprawy, szczególności kontekście zasady równości wobec prawa (art. 8 § 1 kpa) i decyzji Prezesa UOKiK i na nowo ustalić, czy w tej sytuacji nadal istnieją powody odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 ppsa oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935 ze zm.), a także art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kwotę 1360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radców prawnych w przed sądem I instancji oraz w postępowaniu kasacyjnym, w wysokości 960 zł a także zwrot kosztów sądowych, obejmujący: zwrot uiszczonego przez spółkę wpisu od skargi kasacyjnej, w wysokości 100 zł, zwrot wpisu od skargi, w kwocie 200 zł, a także zwrot opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, poniesionej przez skarżącego kasacyjnie od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, oddalającego skargę.