I GPP 1/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. R. na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I SO/Bd 12/23 w sprawie ze skargi K. R. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy w przedmiocie wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

K. R. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) 24 lipca 2023 r., wniosła o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy. WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., I SO/Bd 12/23 odrzucił wniosek o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu wskazał, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą zatem – co do zasady – do spraw cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym według przepisów Kodeks postępowania cywilnego (art. 1 k.p.c.). W tych sprawach właściwy jest zatem sąd powszechny. Sprawa objęta wnioskiem skarżącej nie ma charakteru sprawy z zakresu administracji publicznej, lecz cywilnej. Dotyczy bowiem orzeczenia w sprawie renty rodzinnej. Zatem sprawa ta leży poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej. Jest on ściśle związany ze skargą wnoszoną wyłącznie do sądu administracyjnego, a nie każdą skargą wnoszoną w jakiejkolwiek sprawie. Wniosek taki podlega rozpoznaniu wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku, gdy skarga od sądu administracyjnego jest niedopuszczalna ze względu na jej przedmiot, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Merytoryczne rozpoznanie wniosku o wymierzenie grzywny jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy dotyczy on skargi podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Skoro nie było dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność Dyrektora ZUS w Bydgoszczy, dopuszczalne nie jest również wniesienie wniosku o wymierzenie grzywny temu organowi. K. R. 24 lipca 2023 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zwanego dalej "WSA", z wnioskiem o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w Bydgoszczy za nieprzekazanie odwołania z 17 lutego 2021 r., wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na odwołanie do właściwego sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Stosowanie zaś do treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Mając na uwadze motywy wniesionej skargi a także okoliczności, jakie Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę rozpoznając przedmiotową skargę należy wskazać, że wbrew zarzutowi skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopuścił się przewlekłości w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt I SO/Bd 12/23. Wniosek skarżącej z 24 lipca 2023 r. o wymierzenie Dyrektorowi Oddziału ZUS w Bydgoszczy grzywny za nieprzekazanie odwołania Sądowi został rozpoznany przez WSA w Bydgoszczy 31 sierpnia 2023 r. Tego dnia sąd wydał bowiem postanowienie o odrzuceniu wniosku ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego do rozpatrzenia sprawy. Przesyłka polecona zawierająca to postanowienie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem została wysłana na adres wskazany przez wnioskodawczynię i odebrana przez K. R. Wzmiankowane postanowienie stało się prawomocne. Uwzględniając opisany wyżej sposób procedowania Sądu w sprawie I SO/Bd 12/23 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie dostrzega, aby wystąpiły przesłanki o jakich mowa art. 2 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uzasadniające uwzględnienie skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę z 23 listopada 2025 r. na przewlekłość za niezasadną, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w postanowieniu.