I FZ 97/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 7 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. (dawniej: V. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Łd 40/26 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 listopada 2025 r. nr 1001-IOV-3.4103.16.2025.UCS.JT w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2021 r. oraz za luty 2022 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 40/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi złożonej przez V. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w B. (obecnie: V. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P.; dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 listopada 2025 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia 23 stycznia 2025 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do sierpnia 2021 r., październik 2021 r. i grudzień 2021 r. oraz luty 2022 r. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 marca 2026 r. odrzucił skargę strony na ww. decyzję DIAS w Łodzi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2026 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skierowano na wskazany przez skarżącego adres do korespondencji ([...]) i odebrane w dniu 26 stycznia 2026 r. W wykonaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi pełnomocnik strony skarżącej, pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 stycznia 2026 r., wskazał m.in. wartość przedmiotu zaskarżenia. Pismo to zostało pierwotnie skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. WSA w Poznaniu, uznając się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy, przekazał przedmiotową korespondencję wraz z pismem przewodnim według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Przesyłka została nadana w dniu 5 lutego 2026 r., a do WSA w Łodzi wpłynęła w dniu 10 lutego 2026 r. Następnie, postanowieniem z dnia 2 marca 2026 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 marca 2026 r., Sąd I instancji odrzucił skargę. W dniu 16 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Jednocześnie, pismem z dnia 13 marca 2026 r., pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 40/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Na powyższe postanowienie wniesiono zażalenie. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), polegające na odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, pomimo że – w jego ocenie – brak formalny dotyczący wskazania przedmiotu zaskarżenia został usunięty w wyznaczonym przez Sąd terminie w piśmie z dnia 30 stycznia 2026 r., w którym prawidłowo wskazano sygnaturę wezwania WSA w Łodzi z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Łd 40/26, a nadto poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. Na wstępie warto wskazać, że jeśli chodzi o podniesione w zażaleniu twierdzenia dotyczące terminowego – w przekonaniu strony – usunięcia braku formalnego skargi, przypomnieć należy, iż przedmiotowe postępowanie wpadkowe dotyczy odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, gdy tymczasem samo stwierdzenie uchybienia terminowi miało miejsce w postanowieniu o odrzuceniu skargi z dnia 2 marca 2026 r., a zawarte w nim stanowisko co do uchybienia terminowi zostało prawomocnie potwierdzone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FZ 177/26. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może nastąpić wówczas, gdy strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Przy ocenie tej przesłanki należy posługiwać się obiektywnym miernikiem staranności wymaganej od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GZ 134/22). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i jest możliwe jedynie wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy zachowaniu należytej staranności. Ocena braku winy powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy czym na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych (por. postanowienie NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 832/14). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał jednak, aby uchybienie terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez winy jego pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2026 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Pełnomocnik sporządził pismo z dnia 30 stycznia 2026 r., a zatem przed upływem zakreślonego terminu, jednak skierował je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Pismo to wpłynęło do właściwego Sądu dopiero w dniu 10 lutego 2026 r., a więc po upływie terminu zakreślonego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że samo sporządzenie pisma przed upływem terminu i jego nadanie do niewłaściwego sądu oznacza dokonanie czynności w terminie. Dla zachowania terminu do dokonania czynności procesowej konieczne jest bowiem jej skuteczne dokonanie w sposób przewidziany przepisami postępowania. Skoro pismo zawierające uzupełnienie braku formalnego skargi zostało skierowane do niewłaściwego sądu i wpłynęło do sądu właściwego już po upływie wyznaczonego terminu, to doszło do uchybienia terminowi, którego skutki mogły zostać usunięte wyłącznie w drodze skutecznego wniosku o jego przywrócenie. Skarżący złożył wprawdzie wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, jednak sąd odmówił jego uwzględnienia. W konsekwencji uchybienie terminowi nie zostało skutecznie usunięte. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności przedstawione przez skarżącego nie pozwalają natomiast na przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika. Z argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu wynika, że przyczyną skierowania pisma do niewłaściwego sądu był błąd pracownika polegający na wykorzystaniu przy sporządzaniu pisma wzoru pochodzącego z innej sprawy. Okoliczność ta nie stanowi jednak przeszkody o charakterze obiektywnym, niezależnej od strony i jej pełnomocnika, której nie można było usunąć przy zachowaniu należytej staranności. W szczególności nie sposób pominąć, że pełnomocnik, jako profesjonalny uczestnik postępowania, jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym do zweryfikowania prawidłowości oznaczenia sądu, do którego kierowane jest pismo. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14). Jak wynika z twierdzeń samego skarżącego, przyczyną omyłki było wykorzystanie przez pracownika przy sporządzaniu projektu pisma wzoru pochodzącego z innej sprawy. Tym bardziej uzasadnione było zatem dokonanie przez pełnomocnika ponownej weryfikacji treści pisma i oznaczenia adresata przed jego podpisaniem i wysłaniem. Zaniechanie takiej weryfikacji nie może zostać uznane za okoliczność wyłączającą winę w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Nie zmienia tej oceny podnoszona w zażaleniu okoliczność, że pismo zostało sporządzone przed upływem terminu. Istotne jest bowiem to, że w terminie nie zostało ono skutecznie wniesione do właściwego sądu. Sam fakt podjęcia przez pełnomocnika czynności zmierzających do wykonania wezwania Sądu nie jest wystarczający do przyjęcia braku winy w uchybieniu terminowi. Ocena ta musi obejmować również sposób dokonania czynności oraz możliwość zapobieżenia powstałemu uchybieniu. Nie zasługuje również na uwzględnienie argument, że WSA w Łodzi przed wydaniem postanowienia z dnia 2 marca 2026 r. posiadał już pismo z dnia 30 stycznia 2026 r., które wpłynęło do tego Sądu w dniu 10 lutego 2026 r. Okoliczność ta może mieć znaczenie dla oceny skutków procesowych uchybienia terminowi, nie przesądza jednak o braku winy w jego uchybieniu. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest bowiem zasadność odmowy przywrócenia terminu, a nie prawidłowość postanowienia o odrzuceniu skargi. Samo późniejsze uzyskanie przez właściwy sąd informacji wymaganych w wezwaniu nie niweluje faktu, że czynność została dokonana po upływie zakreślonego terminu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także powoływana przez skarżącą okoliczność, że DIAS w Łodzi w odpowiedzi na skargę wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia. Obowiązek wykonania wezwania Sądu spoczywał bowiem na stronie skarżącej, a wskazanie określonych informacji przez organ nie zastępuje czynności procesowej strony polegającej na uzupełnieniu braku formalnego skargi. Wbrew stanowisku skarżącego, przyjęcie powyższej oceny nie prowadzi do nadmiernego formalizmu ani do nieuzasadnionego pozbawienia jej prawa do sądu. Terminy procesowe służą zapewnieniu sprawności i pewności postępowania sądowoadministracyjnego, a instytucja ich przywrócenia stanowi wyjątek od zasady bezskuteczności czynności dokonanej po upływie terminu. Skorzystanie z tej instytucji jest zatem uzależnione od wykazania ustawowych przesłanek, w tym przede wszystkim braku winy w uchybieniu terminowi. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Powołane w zażaleniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie prowadzą do odmiennej oceny. O ile bowiem przy ocenie przesłanki braku winy należy uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, o tyle nie oznacza to, że każda omyłka związana z czynnością procesową uzasadnia przywrócenie terminu. W szczególności błędne oznaczenie Sądu będące następstwem wykorzystania niewłaściwego wzoru pisma, przy jednoczesnej możliwości zweryfikowania jego treści przez profesjonalnego pełnomocnika przed wysłaniem, nie stanowi okoliczności, której nie można było przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. Podobne stanowisko wyraził NSA w postanowieniu z dnia 16 lipca 2026 r., sygn. akt II GZ 290/26 (CBOSA). W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 86 § 1 ani art. 87 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § i 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA