I FZ 95/25

Dnia 29 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. S. K. [...] Spółka jawna w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 309/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w sprawie ze skargi I. S. K. [...] Spółka jawna w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 grudnia 2023 r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad, grudzień 2018 r. oraz za styczeń 2019 r., dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2018 r. i grudzień 2018 r. oraz umorzenie postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 309/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił I. [...] Spółka jawna w B. (dalej: "skarżąca", "spółka" lub "strona") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 309/24, którym oddalona została skarga strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad, grudzień 2018 r. oraz za styczeń 2019 r., dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2018 r. i grudzień 2018 r. oraz umorzenie postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd przypomniał, że pismem z dnia 19 grudnia 2024 r. S. L. jako wspólnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, jednocześnie formułując ten wniosek. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnił, że w okresie od 4 do 18 grudnia 2024 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W piśmie z dnia 3 lutego 2025 r. wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 18 grudnia 2024 r. Wspólnik wskazał, że choruje na chorobę przewlekłą i z uwagi na przyjmowane leki nie był w stanie zajmować się sprawami skarżącej spółki. Niezwłocznie po zakończeniu okresu zwolnienia lekarskiego przystąpił do prowadzenia spraw skarżącej i sformułował przedmiotowy wniosek, co w jego ocenie świadczy o dołożeniu należytej staranności. Do wniosku załączono wydruk zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego niezdolność do pracy S. L. w dniach od 4 do 18 grudnia 2024 r. Wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 r. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie WSA w Gliwicach, okoliczności wskazane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie wyczerpują znamion braku winy w uchybieniu terminowi. Stąd też należało odmówić jego przywrócenia. Sąd wskazał, iż w analizowanej sprawie wspólnikami uprawnionymi do reprezentowania spraw skarżącej są S. L. oraz E. L. Jak podaje dalej Sąd, z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS znajdującego się w aktach sądowych wynika, iż każdy ze wspólników upoważniony jest do samodzielnego reprezentowania spółki. Zdaniem WSA, powyższe umocowanie oznacza, iż zarówno S. L., jak i E. L. obowiązani są należycie prowadzić sprawy skarżącej spółki, w tym organizować obsługę biurowo-administracyjną jej przedsiębiorstwa. Zdaniem WSA, obowiązek ten wynika również z faktu, że odpowiadają oni solidarnie za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.). Sąd wskazał, iż niewątpliwie ciężka choroba wspólnika uprawnionego do prowadzenia spraw spółki, jako zdarzenie nagłe, którego nie da się przewidzieć, stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, niemniej jednak w niniejszej sprawie oprócz S. L., do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku uprawniona była także E. L. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia w całości, a także zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie naruszało art. 86 § 1 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne przyjęcie bez poczynienia stosownych ustaleń faktycznych, że E. L. mogła złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku, a także dowolne przyjęcie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło z winy skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może więc nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia; zainteresowany uprawdopodobni, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, publik. CBOSA). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia żądania o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wspólnik – S. L. jak wynika z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, uprawniony do reprezentacji spółki, przedłożył zaświadczenie lekarskie (ZUS ZLA k. 95). Dokument ten potwierdza jego niezdolność do pracy od dnia 4 do 18 grudnia 2024 r. Zaświadczenie to mogłoby usprawiedliwić uchybienie terminowi w sytuacji, gdy byłby on jedyną osobą uprawnioną do reprezentacji spółki, tymczasem jak wynika z akt sprawy, a mianowicie z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dacie ogłoszenia wyroku, a także w trakcie biegu terminu przewidzianego na zgłoszenie żądania sporządzenia jego uzasadnienia uprawnioną do działania w imieniu spółki była również E. L. Zgodnie z wyżej wymienionym odpisem z Rejestru Przedsiębiorców KRS do reprezentowania i podpisywania w imieniu spółki upoważniony jest każdy ze wspólników jednoosobowo, a zatem nic nie stało na przeszkodzie by w sytuacji niedyspozycji spowodowanej chorobą S. L., wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożyła inna umocowana do takiej czynności osoba. To na wspólnikach ciąży bowiem obowiązek zorganizowania działalności w taki sposób, aby nawet w sytuacji nieobecności, chociażby spowodowanej chorobą jednej z osób uprawnionych do reprezentacji spółki nie narażać jej na negatywne skutki procesowe związane z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. Innymi słowy, niespełnienie tego wymogu oznacza, iż do uchybienia terminowi nie doszło bez winy strony. Odnosząc się do argumentacji zażalenia, w zakresie jakim opisuje ciężki stan zdrowia E. L., należało stwierdzić, iż okoliczność ta w żaden sposób nie była podnoszona ani tym bardziej uprawdopodobniona za pomocą stosowanej argumentacji na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. W przedmiotowym zaś postępowaniu badaniu podlega jedynie prawidłowość oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie spełnienia bądź też braku spełnienia przesłanek przywrócenia terminu, na podstawie okoliczności które strona przedstawiła we wniosku o jego przywrócenie. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.