I FZ 90/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1564/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1564/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca bowiem będąc na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonała tego obowiązku w sposób prawidłowy. Wezwanie co do wskazania przez skarżącą majątku jej męża oraz posiadanych przez niego rachunków bankowych i wyciągu z tych rachunków pozostało bez odpowiedzi i to pomimo faktu, że termin na przedłożenie tego typu dokumentów został przedłużony zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej. Nieujawnienie sytuacji majątkowej męża skarżącej (w szczególności obrotów i stanów na jego kontach bankowych) nie pozwalało na całościową ocenę sytuacji materialnej. Skarżąca nie wyjaśniła także z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w szczególności fakt uchylania się przez skarżącą od współpracy z sądem dla umożliwienia poznania pełnej jej sytuacji finansowej, Sąd uznał, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika strony, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w całości. Autorka zażalenia nie zgodziła się, że skarżąca nie udzieliła stosownych informacji i nie przedłożyła stosownych dokumentów. Autorka zażalenia wskazała również, że Komornik Sądowy w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się przeciwko skarżącej wydał postanowienie o umorzenie postępowania ze względu na bezskuteczność egzekucji. Świadczy to o trudnej sytuacji majątkowej strony. Do zażalenia załączono kserokopie postanowienia o umorzeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do wskazania majątku jej męża oraz posiadanych przez niego rachunków bankowych i wyciągu z tych rachunków. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi i to pomimo faktu, że termin na przedłożenie tego typu dokumentów został przedłużony zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z załączonego do zażalenia postanowienia Komornika Sądowego wynika, że wobec bezkuteczności egzekucji postępowanie zostało umorzone. W uzasadnieniu postanowienia Komornik, wskazując na podjęte w postępowaniu czynności, stwierdził że z egzekucji nie uzyska się kwoty pozwalającej na realizację tytułu wykonawczego. W świetle tej okoliczności rację ma autor zażalenia, że sytuacja majątkowa skarżącej jest trudna. Przedłożone postanowienie nie wyjaśnia jednak tego co przesądziło o oddaleniu wniosku skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek strony stwierdził, że najistotniejsze było, iż nieujawnienie sytuacji majątkowej męża skarżącej (w szczególności obrotów i stanów na jego kontach bankowych) nie pozwalało na całościową ocenę sytuacji materialnej. Z takim twierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można się nie zgodzić. Strona wnioskująca o przyznanie prawo pomocy oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Istotne zatem było dla ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej wyjaśnienie i tej kwestii. Fakt pozostawania skarżącej w rozdzielności majątkowej nie zwalniał tutaj strony od przedłożenia wymaganych dokumentów. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). W związku z tym, poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio męża skarżącej, w celu ustalenia sytuacji majątkowej samej skarżącej, było konieczne. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżąca nie dochowała należytej staranności, której można byłoby wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Skarżąca mimo ciążącego na niej obowiązku, nie przedstawiła całości dokumentów i oświadczeń, będących przedmiotem wezwania Sądu, co w konsekwencji przekłada się na brak wykazania z jej strony przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.