I FZ 85/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 471/24 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 2 lutego 2024 r. nr [...] w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2024 r. nr 0401-IEW.4253.7.2024 w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania i orzeczenia o dokonaniu zabezpieczenia na majątku zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 471/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, orzekając w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w Z. (dalej: spółka, strona, skarżąca), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z 2 lutego 2024 r., w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2024 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania i orzeczenia o dokonaniu zabezpieczenia na majątku zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. Sąd wskazał, że w skardze do WSA spółka wniosła o wstrzymanie wykonania w całości decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją organu II instancji, bowiem dokonane w toku postępowania zabezpieczającego czynności, w tym zajęcia rachunków bankowych, uniemożliwiają prowadzenie przez skarżącą działalności operacyjnej i w konsekwencji doprowadzą do niewypłacalności spółki. Sąd zauważył jednak, że spółka we wniosku nie wykazała istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wystarczający, który przekonałby Sąd o zasadności jej stanowiska w tym zakresie. Złożony wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej w zasadzie nie został uzasadniony, poza wskazaniem, że dokonane w toku postępowania zabezpieczającego czynności, w tym zajęcia rachunków bankowych, uniemożliwiają prowadzenie przez skarżącą działalności operacyjnej i w konsekwencji doprowadzą do niewypłacalności spółki. Zatem wniosek nie obrazuje rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącej, co uniemożliwiło Sądowi jego ocenę. W ocenie Sądu, na podstawie złożonego wniosku nie ma możliwości ustalenia, czy w stosunku do skarżącej zachodzi podstawa do zastosowania ochrony tymczasowej. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, spółka zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu I instancji w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego przyznanych przez organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dotyczących spadku obrotów skarżącej spółki począwszy od lutego 2024 r. Skarżąca powoływała się na okoliczność uniemożliwienia prowadzenia przez spółkę działalności operacyjnej wskutek wszczętej egzekucji administracyjnej w związku z dokonanym zabezpieczeniem. Powyższe zostało potwierdzone przez organ, zatem brak było wątpliwości co do zaistnienia przesłanki spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci faktycznego unicestwienia ciągłości działalności przedsiębiorstwa spółki. Autor zażalenia wniósł o: - przeprowadzenie dowodu z załączonych do niniejszego zażalenia dokumentów w postaci: raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.01.2024 do 31.03.2024; raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.01.2024 do 30.06.2024; raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 01.01.2024 do 30.09.2024; zestawienia tabelarycznego obrazującego przeciętne zatrudnienie w spółce H. Sp. z o.o. w okresie od stycznia 2023 do listopada 2024; dokumentu ZUS PUE pt. "Salda na dzień" na okoliczność zmniejszenia obrotów skarżącej spółki wskutek wykonania decyzji o zabezpieczeniu z dnia 2 lutego 2024 r., redukcji zatrudnienia z tej samej przyczyny, braku możliwości uregulowania zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozpoznanie sprawy na nowo w trybie przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a.; - ewentualnie - na wypadek nieuwzględnienia wniosku zawartego powyżej, o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania w całości decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją organu II instancji; - zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego od organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., II FZ 819/11). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić sądowi I instancji nieprawidłowej oceny wniosku z uwagi na nieuwzględnienie okoliczności faktycznych, które nie były temu sądowi znane. Dla stwierdzenia, że sąd dopuścił się naruszenia art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) przez bezpodstawne uznanie, że wynikające z tego przepisu przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej nie zostały spełnione, konieczne jest bowiem, by sąd ten miał faktyczną możliwość odniesienia się do całości okoliczności, które zdaniem wnioskodawcy przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji. Z oczywistych względów sąd I instancji nie ma takiej możliwości w sytuacji, gdy argumentacja wniosku zostaje znacznie poszerzona w zażaleniu, w którym to piśmie strona, kierując się zastrzeżeniami przedstawionymi w zaskarżonym postanowieniu, precyzuje swoje stanowisko, odwołując się już do konkretnych danych i okoliczności oraz dołączając do zażalenia dokumenty mające świadczyć o trafności tego stanowiska (por. też np. postanowienia NSA z dnia: 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 236/24; 21 października 2008 r., I FZ 369/08; 19 maja 2014 r., II FZ 608/14; 18 stycznia 2016 r., I FZ 590/15; 21 sierpnia 2019 r., I FZ 175/19; 12 lutego 2020 r., I FZ 27/20). Należy też zwrócić uwagę, że ugruntowane w orzecznictwie jest stanowisko, zgodnie z którym to ubiegający się o ochronę tymczasową wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia konkretnej argumentacji mającej świadczyć o wystąpieniu przesłanek udzielenia tej ochrony, jak i udokumentowania swoich wywodów w tym względzie. Wymaga podkreślenia, że nie jest rolą sądu domniemywanie, w czym konkretnie skarżący upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Brak należytego wykazania (udokumentowania) przez wnioskodawcę przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie podlega też uzupełnieniu na wezwanie sądu przed rozpoznaniem wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2016 r., sygn. akt I GZ 339/16 i I GZ 340/16). W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego zawarty w skardze nie został należycie uzasadniony. Pełnomocnik skarżącego dopiero w zażaleniu nadesłał dokumenty mające jakkolwiek obrazować sytuację spółki. Jak już wskazano, przywoływanie konkretnej argumentacji na etapie postępowania zażaleniowego jest co do zasady działaniem spóźnionym. Z pewnością nie byłyby też wystarczające do wstrzymania wykonania decyzji pobieżne wzmianki organu o spadku obrotów spółki począwszy od lutego 2024 r. zawarte w decyzji. Uznając w rezultacie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że (pominąwszy nawet sam kierunek rozstrzygnięcia), nie może on być uwzględniony przez NSA, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA