I FZ 82/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] sp. z o. o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Po 511/20 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do września 2017 r. i umorzenia postępowania podatkowego za marzec i kwiecień 2017 roku postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 511/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi P. [...] Sp. z o. o. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące maj, lipiec, sierpień, wrzesień 2017 r., zobowiązanie podatkowe za czerwiec 2017 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiące od czerwca do września 2017 r. i umorzenia postępowania podatkowego za miesiące marzec i kwiecień 2017 r. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że Skarżąca pismem z dnia 14 sierpnia 2020 r. wniosła skargę na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 13 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące maj, lipiec, sierpień, wrzesień 2017 r., zobowiązanie podatkowe za czerwiec 2017 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego za miesiące od czerwca do września 2017 r. i umorzenia postępowania podatkowego za miesiące marzec i kwiecień 2017 r. Do skargi został dołączony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, umotywowany nieposiadaniem środków finansowych. Spółka zaznaczyła, że w terminie do wniesienia skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, a ponieważ Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, zasadne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stosownym zarządzeniem Przewodniczącego Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.207 zł, który uiściła w dniu 5 października 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA w Poznaniu przywołał art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") i stwierdził, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W literaturze oraz orzecznictwie zwraca się uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. We wniosku o przywrócenie terminu Spółka ogólnie powołała się na brak środków, a ponadto zwróciła uwagę na odmowę przyznania jej prawa pomocy (postanowienie z dnia 3 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Po 53/20). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że brak środków finansowych w terminie przewidzianym do wniesienia skargi sam w sobie nie stanowi usprawiedliwienia przekroczenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Brak środków może stanowić podstawę ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, natomiast co do zasady – nie stanowi o przeszkodzie do sporządzenia i wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego, zwracając uwagę na argumentację zażalenia, można podnieść, że w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy wskazano, że Spółka nie wykazała, ażeby nie mogła ponieść pełnych kosztów postępowania. Bez znaczenia dla wyniku niniejszej kwestii wpadkowej pozostawały podniesione przez stronę argumenty dotyczące późniejszego, względem terminu wyznaczonego do wniesienia skargi, zasilenia majątku spółki środkami pochodzącymi od udziałowca. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z argumentacją Sądu pierwszej instancji, że Spółka ubieganie się o przyznanie prawa pomocy mogła połączyć ze złożeniem skargi (w terminie). Przepisy p.p.s.a. nie ustanawiają przymusu adwokacko-radcowskiego w zakresie czynności wniesienia skargi do sądu pierwszej instancji, jak to ma miejsce w przypadku złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 175 p.p.s.a.). Oznacza to, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie musi zostać sporządzona i złożona przez profesjonalnego pełnomocnika, w konsekwencji czego należy uznać, że Skarżąca była w pełni umocowana do samodzielnego dokonania tej czynności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.