I FZ 81/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 82/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 82/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. G. (dalej: "skarżący" lub "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 listopada 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2012 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej – "p.p.s.a."). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 6 lutego 2026 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi oraz odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Powyższe pisma sądowe pełnomocnik strony otrzymał w dniu 9 lutego 2026 r. W wyznaczonym terminie uiszczono jedynie wpis sądowy od skargi. Nie usunięto natomiast braku formalnego skargi w postaci przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co stało się powodem jej odrzucenia. Skarżący wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie uzupełnił w terminie braków formalnych skargi, podczas gdy wezwanie z dnia 9 lutego 2026 r. zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny, albowiem Sąd łącząc w jednym komunikacie żądanie złożenia "oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa" z informacją o "niepodpisanym załączniku", nie rozgraniczył w sposób dostatecznie czytelny, czy dostrzeżony brak dotyczył technicznego podpisania załączonego pliku, elektronicznego uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa, czy też przedłożenia dokumentu umocowania w innej postaci procesowej, mimo że do skargi został dołączony odrębny dokument zawierający treść pełnomocnictwa, podpis mocodawcy oraz klauzulę poświadczenia za zgodność z oryginałem. W konsekwencji wezwanie mogło obiektywnie wywołać usprawiedliwione wątpliwości co do rzeczywistego sposobu sanacji braku; - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez zastosowanie rygoru odrzucenia skargi w sytuacji, w której istniejące na tle treści wezwania wątpliwości co do zakresu i sposobu usunięcia wskazanego braku nie zostały przez Sąd zakomunikowane stronie w sposób dostatecznie precyzyjny, mimo że rygor ten prowadził do definitywnego zamknięcia drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy. - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez nadmiernie restrykcyjne zastosowanie formalizmu procesowego w sytuacji, w której zachowanie skarżącego, w szczególności terminowe uiszczenie wpisu sądowego od skargi, jednoznacznie potwierdzało wolę merytorycznego prowadzenia sprawy, a wątpliwości wynikające z treści wezwania powinny były zostać rozstrzygnięte w sposób możliwie najmniej dolegliwy dla prawa strony do sądu. Art. 45 ust. 1 Konstytucji gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd, a w uchwale NSA sygn. akt I OPS 1/15 wskazano, że formalizm procesowy jest elementem rzetelnej procedury, ale musi pozostawać powiązany z prawem do sądu i sprawiedliwością proceduralną W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wskazywał, iż wezwanie do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego zostało połączone z dodatkową informacją sekretariatu, iż dokument pełnomocnictwa został przekazany jako plik zawierający skan papierowego dokumentu, będący niepodpisanym załącznikiem do skargi. Zdaniem pełnomocnika strony tak sformułowany komunikat nie rozgraniczał w sposób jasny, czy istotą dostrzeżonego uchybienia był brak odrębnego podpisu załączonego pliku, brak prawidłowego elektronicznego uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa, czy też konieczność przedłożenia tego samego dokumentu w innej postaci procesowej. Podkreślił przy tym, iż do skargi został faktycznie dołączony odrębny dokument zawierający treść pełnomocnictwa, podpis mocodawcy oraz klauzulę "Potwierdzam za zgodność z oryginałem", a więc Sąd dysponował materialnym dokumentem ujawniającym istnienie i zakres umocowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Stosownie do treści § 1a art. 37 p.p.s.a., jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie zostały sporządzone w formie dokumentu elektronicznego, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Stosownie do treści art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z art. 46 § 2a p.p.s.a. wynika mi.in., że w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W przedmiotowej sprawie do skargi wniesionej w postaci elektronicznej dołączono plik zawierający skan pełnomocnictwa (sporządzonego w postaci papierowej). Załącznik ten stanowił nieuwierzytelniony w sposób właściwy dla pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego odpis pełnomocnictwa. Mimo bowiem uwidocznienia na zeskanowanym dokumencie podpisu mocodawcy oraz klauzuli poświadczenia za zgodność z oryginałem nie został on uwierzytelniony w sposób wymagany przez art. 37 § 1a p.p.s.a., ponieważ nie opatrzono go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani podpisem osobistym pełnomocnika. W związku zatem z przedłożeniem wraz ze skargą odpisu pełnomocnictwa nieuwierzytelnionego w wymagany sposób, zasadnie Sąd na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 6 lutego 2026 r. wezwał pełnomocnika strony do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w jej imieniu, o czym mowa jest zarówno w 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W wezwaniu tym wskazano także, iż dokument pełnomocnictwa został przekazany jako plik (zawierający skan papierowego dokumentu) będący niepodpisanym załącznikiem do skargi. Przypomnieć należy bowiem, że podpisanie przez pełnomocnika samej skargi podpisem zaufanym nie skutkowało automatycznie podpisaniem załącznika do niej (w postaci skanu pełnomocnictwa) zawartego w odrębnym pliku. Stosownie bowiem do treści art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania określone w art. 46 § 2a p.p.s.a. dotyczą również załączników do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego. Wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Innymi słowy, niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwanie sankcji (por. postanowienie SN z 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNP 2000, Nr 9, poz. 343). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść wezwania skierowanego do reprezentującego stronę doradcy podatkowego odpowiadała powyższym wymogom. Nie budziło wątpliwości wyrażone w wezwaniu skierowanym do pełnomocnika strony oczekiwanie Sądu co do wykonania obowiązku przedłożenia oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sposób zrozumiały została również sformułowana informacja przedstawiająca przyczynę uznania istnienia braku pełnomocnictwa. Wynikało z niej w szczególności, że dołączony do skargi plik (jako jej załącznik) zawierający skan dokumentu pełnomocnictwa, jest nie podpisany. Z treści wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi wynikało przeto, na czym polega stwierdzony brak skargi i jakie działanie strony wymagane jest do usunięcia tego braku. Natomiast Sąd nie miał obowiązku dalszego precyzowania i objaśniania profesjonalnego pełnomocnika, w jaki "techniczny" sposób brak pełnomocnictwa może zostać usunięty, to jest w jaki sposób wnosi się do sądu pismo w postaci tradycyjnego dokumentu, w tym np. przy pomocy operatora pocztowego, bądź też dokumentu w postaci elektronicznej. Powyżej wskazane reguły dotyczące składania pism, w tym wskazywane w zażaleniu "wymagania techniczno-formalne" tj. dotyczące podpisywania załączników do dokumentów elektronicznych oraz uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa winny być znane zawodowemu pełnomocnikowi w osobie doradcy podatkowego. W obliczu niewypełnienia jasno sformułowanego wezwania Sądu do uzupełniania braku formalnego skargi, bez znaczenia pozostawał fakt usunięcia jej braku fiskalnego. Ponieważ w wyznaczonym terminie strona nie usunęła braku formalnego skargi, obowiązkiem Sądu było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował w sprawie wskazane unormowanie i skargę strony odrzucił. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.