I FZ 80/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia adw. K. A. na postanowienie zawarte w punkcie drugim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 834/22 w przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 września 2022 r. nr 1001-IOA.4103.8.2022.12.U18.MF w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Łodzi postanowieniem zawartym w punkcie drugim wyroku z 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 834/22 przyznał adw. K. A. (dalej: "pełnomocnik z urzędu") zasądził zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu w sprawie ze skargi P. N. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 5 września 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 3 600 złotych. W zażaleniu z 2 stycznia 2024 r. pełnomocnik z urzędu Skarżącego – adw. K. A. zarzuciła przedmiotowemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego to jest: § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie") w zw. z art. 146ea pkt 1 w zw. z art. 41 ust. 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1571 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kwoty 3600 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu bez powiększenia powyższej kwoty o stawkę 23% VAT tj. kwotę 828,00 zł. W związku z powyższym pełnomocnik z urzędu wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej kwoty 4428 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu (w tym kwotę 828,00 zł tytułem VAT). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady powyższe określa Rozporządzenie wskazane w części wstępnej uzasadnienia. Przyznanie stronie adwokata jest jedną z form prawa pomocy (art. 244 p.p.s.a.) i ma na celu urzeczywistnienie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie Skarżący reprezentowany był przez pełnomocnika z urzędu, w związku z czym Sąd pierwszej instancji miał obowiązek orzec o wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego stronę w tej sprawie. Za podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji Sąd pierwszej instancji wskazał art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 6 Rozporządzenia i zasądził na rzecz pełnomocnika kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Wskazać należy, że § 4 ust. 3 Rozporządzenia przewiduję, że opłatę, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Według obowiązujących przepisów stawka podatku VAT wynosi 23%. Jednocześnie odnotować należy, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował przepisu art. 250 § 2 p.p.s.a. pozwalającego na miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, w związku z czym uznać należy, że zamiarem tego Sądu było przyznanie wynagrodzenia w pełnej wysokości. W świetle powyższego do wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu należy doliczyć kwotę należną tytułem podatku VAT. Stanowisko takie dominuje obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III FZ 307/23; z 17 października 2023 r. w sprawach o sygnaturach akt: III OZ 474/23 oraz III OZ 475/23). W konsekwencji uznać za zasadne należało stanowisko pełnomocnika Strony zgodnie, z którym Sąd pierwszej instancji powinien zasadzić tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu kwotę 3600 złotych wynikającą z § 8 pkt 6 Rozporządzenia powiększoną o 23% tj. kwotę 828 zł wynikająca z § 4 ust. 3 Rozporządzenia tj. 4428 zł. Ponownie rozpatrując kwestię wysokości pomocy prawnej Sąd pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę wskazane powyżej okoliczności. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.