I FZ 73/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Sp. z o.o. z/s w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 890/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie

I FZ 73/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 890/14, odmówił B. sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 maja 2014 roku w przedmiocie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zaległości podatkowych. Sąd odmawiając przyznania prawa pomocy podniósł, że Spółka nie wykazała zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 100,00 zł. Wskazał, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270) dalej p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd podniósł, że z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, mimo że nadesłała obszerny materiał obejmujący szereg dokumentów źródłowych. Analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów prowadziła Sąd do wniosku, że zostały one przedstawione wybiórczo, dokumentując przede wszystkim księgowane koszty podatkowe, stan posiadanego zadłużenia z tytułu zaległości podatkowych oraz dokonane względem jej majątku czynności egzekucyjne. Natomiast wątpliwości Sądu wzbudziła wysokość osiąganych przez Spółkę przychodów i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Spółka mimo wezwania nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Przedłożyła wyciąg z jednego tylko rachunku bankowego prowadzonego przez [...] bank, podczas gdy sądowi z urzędu wiadomo, że w banku tym prowadzony jest dla Skarżącej co najmniej jeszcze jeden rachunek bankowy w walucie euro. Poza tym Sąd poniósł, że trudno przyjąć, że Spółka, której aktywa obrotowe zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2013 rok wynoszą 5.271.347,56 zł, posiada tylko jeden rachunek bankowy, którego wpływy za okres trzech miesięcy wynoszą 725 zł i to od jednego tylko kontrahenta, tym bardziej, że jak wynika z deklaracji VAT-7K złożonej za III kwartał 2014 r., Spółka poniosła w tym okresie wydatki na nabycie towarów i usług w kwocie 9739 zł brutto. Wedle oceny Sądu, skoro na rachunku bankowym, którego historię Skarżąca przedstawiła, nie było środków pozwalających na ich poniesienie ani informacji o dokonywaniu przelewów czy też wypłat gotówkowych, uzasadniony jest wniosek, że Skarżąca nie przedstawiła wszystkich istotnych informacji o posiadanych przez siebie rachunkach bankowych, co doprowadziło do uznania, że nie spełnia ona przesłanek przyznania jej prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że Spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji skonfrontował oświadczenia Spółki z nadesłaną przez nią dokumentacją źródłową dotyczącą kondycji finansowej i wyciągnął w tym zakresie stosowne wnioski. W pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd zaprezentował względy, dla których uznał, że Strona nie wypełniła przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z oceną dokonaną przez Sąd należy się co do zasady zgodzić. Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. wynika, że każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 roku I FZ 291/12 CBOSA). Sąd I instancji słusznie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika by kondycja finansowa Spółki uniemożliwiała poniesienie wymaganych kosztów sądowych, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100,00 zł. Sąd I instancji przedstawił też przesłanki, które zadecydowały o przyjęciu takiego stanowisko i z argumentacją wskazaną w tym zakresie należy się zgodzić. Zaznaczył bowiem, że Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Przedłożone oświadczenia świadczą o prowadzeniu działalności, z której wciąż uzyskiwane są przychody, choć w niewielkim wymiarze. Za 2013 r. Skarżąca zadeklarowała przychody w wysokości 17.561,29 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 65.261,48 zł. Daje to uzasadnione podstawy by uznać, że Spółka jest w stanie ponieść wymagane w rozpoznawanej sprawie koszty postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100,00 zł. Warto dodać, że sytuacja finansowa Spółki była też przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach wydanych w dniu 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I FZ 502/14 oraz z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I FZ 334/14, oceniono sytuację finansową Spółki i uznano, że rozstrzygnięcia wydane przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne, w których odmówiono Stronie przyznania prawa pomocy są uzasadnione. Sąd w składzie rozpoznającym zażalenie podziela poglądy wyrażone w tych orzeczeniach. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.