I FZ 72/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 485/24 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1401-IEW4.4253.14.2023.14.MP w przedmiocie określenia przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe z lat 2018-2020 oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika postanawia: oddalić zażalenie.

1. Spółka I. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: Spółka lub Skarżąca) zażaleniem z dnia 5 stycznia 2025 r. zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 485/24, o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2023 r. w przedmiocie określenia przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe z lat 2018-2020 oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika. 2.1. Ze stanu sprawy wynikało, że: - na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 14 czerwca 2024 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi; - odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 2 lipca 2024 r.; - Skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi dopiero w dniu 19 lipca 2024 r.; - postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Spółki z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie; - z kolei zażalenie Spółki na to postanowienie zostało oddalone prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt I FZ 265/24; - wraz z zażaleniem Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że opóźnienie było spowodowane okolicznościami niezależnymi od niej, gdyż pełnomocnik Spółki przebywał w sanatorium w J. od dnia 6 lipca 2024 r. do dnia 19 lipca 2024 r., co uniemożliwiło mu uiszczenie wpisu sądowego w zakreślonym terminie. 2.2. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r., działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z póżn. zm.; dalej: P.p.s.a.), odmówił Spółce przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zdaniem Sądu: - pełnomocnik Skarżącej mógł bowiem jeszcze przed wyjazdem lub w jego trakcie uiścić wpis; - pobyt w sanatorium w zaplanowanym dużo wcześniej terminie nie stanowił sytuacji nadzwyczajnej uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu; - z wniosku nie wynikało również, aby pełnomocnik podjął jakiekolwiek starania w celu zachowania terminu z uwagi na planowany wyjazd lub aby zaistniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające dokonanie uchybionej czynności procesowej w trakcie samego wyjazdu. 3. W zażaleniu na to postanowienie (błędnie opisane przez Skarżącą jako postanowienie, w którym Sąd "odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu" - przyp. NSA) Spółka wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego [od skargi], przyjęcie na poczet tego wpisu wniesionej opłaty, przyjęcie skargi do rozpoznania i kontynuowanie procedowania sprawy, a także o weryfikację prawidłowości zastosowania art. 220 § 3 i art 86 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Spółki nie ponosiła ona winy w uchybieniu terminu, zaś w sprawie doszło do naruszenia jej prawa do sądu gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Ponadto, w ocenie Skarżącej uwzględnienie skargi jest niezbędne dla zachowania zgodności polskiego systemu prawnego z przepisami unijnymi i ma to istotne znaczenie dla ochrony interesów podatników. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie podlegało oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. 4.2. W świetle art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie jednak z art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku takim należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu - jako przesłanka jego przywrócenia - winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona lub jej pełnomocnik (działający przecież w imieniu i na rzecz strony) dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa. Może natomiast mieć ono miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona lub jej pełnomocnik nie mogli przewidzieć ani usunąć nawet przy użyciu największego, ale jednocześnie możliwego w danych warunkach wysiłku, i równocześnie gdy uprawdopodobniony zostanie brak winy u tych osób. 4.3. W rozpoznanej sprawie nie wystąpił taki przypadek. Podaną we wniosku kluczową przyczyną braku opłacenia skargi w wyznaczonym terminie stanowił zaplanowany z wyprzedzeniem pobyt pełnomocnika Spółki w sanatorium. Nie wskazano jednak - co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - jakie przeszkody uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu uniemożliwiły mu uiszczenie wpisu po otrzymaniu wezwania i jeszcze przed wyjazdem albo w jego trakcie, tj. pobytu sanatoryjnego. W zażaleniu również się do tych aspektów nie odniesiono. Nie podano bowiem żadnych dodatkowych argumentów wyjaśniających te okoliczności, a co więcej autor zażalenia traktował zaistniałą sytuację jako "drobne uchybienie". Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w analizowanym przypadku nie zaszły zatem wydarzenia i okoliczności, których nie można było przewidzieć, czy takie, których nie można było przezwyciężyć np. przez posłużenie się pomocą innych osób. Podnoszone przez Spółkę argumenty nie świadczyły więc o braku winy w uchybieniu terminu. 4.4. Dodatkowo wskazać należało, co jednak nie było przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji, że pobyt w sanatorium był okolicznością dotyczącą samego pełnomocnika Spółki, a tymczasem "spóźnioną" opłatę uiścił ze swojego konta jeden z jej obecnych wspólników – R. K. (vide KRS - k. 357 i kwit kasowy k. 368 akt sądowych). Ponadto, jak wynika z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu potwierdzenia przelewu, został on (przelew) zlecony drogą bankowości elektronicznej [...] (vide k. 387 akt sądowych). Spółka nie wskazała zaś na jakiekolwiek przyczyny, które uniemożliwiały dokonanie takiego rodzaju przelewu w terminie liczonym zgodnie z treścią wezwania. 4.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zażaleniu nie podważono zatem skutecznie prawidłowości odmowy przywrócenia terminu w świetle przesłanek wynikających z podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, tj. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. Pełnomocnik Spółki nie podał na żadnym etapie sprawy ani obiektywnej, ani subiektywnej przyczyny, która uniemożliwiała mu terminowe uiszczenie wpisu od skargi przed lub w trakcie pobytu w sanatorium. 4.6. Z kolei odnosząc się do pozostałej argumentacji zażalenia, stwierdzić wypadało, że do żądanej weryfikacji prawidłowości zastosowania art. 220 § 3 P.p.s.a. doszło już w powołanym wcześniej prawomocnym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt I FZ 265/24. Kwestia ta nie mogła więc być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Nie miało też znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia przekonanie Skarżącej, że uwzględnienie skargi byłoby niezbędne dla zachowania zgodności polskiego systemu prawnego z przepisami unijnymi, co z kolei miałoby znaczenie dla ochrony interesów podatników. 4.7. Natomiast w kontekście argumentacji zażalenia nawiązującej do zasad konstytucyjnych, wyjaśnić wypadało, że wyrażona w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (czy w art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Jej realizacja uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Wszystkie te wymogi służą zaś pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej, a ich dokonanie zależy od/należy do strony postępowania. 4.8. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.