I FZ 71/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2810/25, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 17 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2810/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę B.N. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "organ") z 17 października 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarga strony została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarga została wniesiona po terminie, podczas gdy termin do wniesienia skargi nie rozpoczął swojego biegu na skutek okoliczności, że przedmiotowa decyzja nie została doręczona bezpośrednio skarżącemu, mimo że treść przedmiotowej decyzji rodzi po stronie skarżącego określony skutek prawno-podatkowy oraz finansowo-księgowy; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.), dalej "o.p.", przez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; strona poniosła negatywne konsekwencje swojego niezamierzonego działania — nie otrzymała decyzji organu z 17 października 2025 r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji, znak sprawy: [...], która dotyczy obowiązków skarżącego na gruncie prawa podatkowego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że decyzja organu mogła nie zostać prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego przez brak doręczenia jej bezpośrednio stronie. Zaznaczono, że w toku postępowania doszło do zmiany ustanowionego przez stronę pełnomocnika. Zdaniem skarżącego brak doręczenia mu decyzji organu narusza również zasadę czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 i art. 200 § 1 o.p.). Z tych względów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz skuteczne wprowadzenie do obrotu prawnego skargi na decyzję organu oraz samej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie — mając na uwadze treść argumentacji skarżącego — zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek wniesionego przez niego zażalenia. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2810/25, o odrzuceniu skargi strony na decyzję organu z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z tego względu wszelka argumentacja zażalenia dotycząca nieprawidłowości w postępowaniu przed organami podatkowymi, skutkujących naruszeniem m.in. art. 123 i art. 200 § 1 o.p., pozostała poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się natomiast do istoty sprawy wywołanej zażaleniem, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem skargi wniesionej do sądu pierwszej instancji jest decyzja organu z 17 października 2025 r. wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Naczelnika [...[ Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 5 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona skargą decyzja organu została doręczona pełnomocnikowi strony — adwokat J.O. — 28 października 2025 r. na adres do doręczeń elektronicznych: [...] (k. 216 akt administracyjnych). Zawartość akt sprawy wskazuje także na to, że 7 lipca 2025 r. strona udzieliła adwokat J.O. pełnomocnictwa do reprezentowania jej w postępowaniu odwoławczym od decyzji nr [...], a w treści pełnomocnictwa wskazano ww. adres elektroniczny (k. 179a akt administracyjnych). Zgodnie z art. 145 § 2 o.p. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. W świetle powyższego należy uznać, że objęta skargą decyzja organu została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego 28 października 2025 r., na skutek doręczenia jej pełnomocnikowi strony na wskazany w treści pełnomocnictwa adres elektroniczny. Tym samym 29 października 2025 r. (tj. w dniu następnym do dniu doręczenia decyzji) rozpoczął bieg termin do wniesienia ewentualnej skargi na tę decyzję i bieg ten zakończył z upływem 30. dnia od dnia rozpoczęcia, tj. 27 listopada 2025 r. Skarga została natomiast wniesiona przez pełnomocnika skarżącego 28 listopada 2025 r., czyli po upływie ww. terminu. W tych okolicznościach sąd pierwszej instancji zobligowany był treścią art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do odrzucenia skargi strony, co też prawidłowo uczynił postanowieniem z 5 lutego 2026 r. Kategoryczne brzmienie tego przepisu ("sąd odrzuca skargę") nie pozostawia bowiem sądowi administracyjnemu możliwości jakiejkolwiek uznaniowości w tym zakresie. Nie sposób przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem strony, że decyzja organu powinna była zostać doręczona również bezpośrednio stronie i właśnie z tym doręczeniem należało wiązać skutek wprowadzenia tej decyzji do obrotu prawnego. W doktrynie podkreśla się, że zasadą wynikającą z art. 145 § 1 o.p. jest doręczenie pisma stronie, a jeżeli w sprawie występuje kilka stron, to każdej z nich. Odstępstwo od tej zasady wynika z mocy prawa — działanie przez przedstawiciela lub ustanowienie pełnomocnika, na co wskazuje treść art. 145 § 1 in fine i § 2 cytowanej ustawy. Wówczas obowiązek doręczenia pisma stronie jest wyłączony. Ustanowienie pełnomocnika obliguje organy prowadzące postępowanie do doręczania wszystkich pism procesowych temu pełnomocnikowi. Pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie. Pominięcie pełnomocnika w czynnościach postępowania wywołuje te same skutki, co pominięcie strony (podstawa wznowienia postępowania). Nie należy zapominać, że ustanawiając pełnomocnika, strona najczęściej się chroni przed skutkami nieznajomości prawa. Nie tylko więc z mocy prawa (konkretnej normy prawnej), lecz także z woli strony pełnomocnik z chwilą ustanowienia ma decydującą rolę w toczącym się postępowaniu (vide B. Dauter, W. Gurba, Komentarz do art. 145 o.p. [w] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", wyd. XII, WKP 2024). Niezależnie od powyższego, nawiązując do argumentacji zażalenia o braku wprowadzenia decyzji organu do obrotu prawnego (z czym Naczelny Sąd Administracyjny się nie zgadza), zauważenia wymaga, że w przypadku skargi na decyzję niewprowadzoną do obrotu prawnego, skarga taka również podlega odrzuceniu, z tym że na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako przedwczesna, a zatem niedopuszczalna. Również w tej sytuacji rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji co do zasady byłoby prawidłowe. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.