I FZ 68/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 609/16 odrzucające skargę H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem sygn. akt I SA/Wr 609/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę spółki z uwagi na nieuiszczenie wpisu. Sąd stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 24 listopada 2016 r. strona skarżąca została wezwana (za pośrednictwem reprezentującego ją pełnomocnika) do uiszczenia wpisu od skargi z uwzględnieniem zakresu przyznanego jej prawa pomocy, tj. do uiszczenia, tytułem wpisu od skargi, kwoty 10.000 zł. Odpis tego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 listopada 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem w dniu 5 grudnia 2016 r. W zakreślonym terminie skarga nie została jednak opłacona. W zażaleniu na powyższe postanowienie, zastępujący stronę pełnomocnik wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W wywiedzionym środku zaskarżenia zarzucono naruszenie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i pozbawienie skarżącą spółkę prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania przedmiotowej sprawy, przez niezawisły sąd w związku z brakiem wpisu stosunkowego od złożonej skargi. W uzasadnieniu zażalenia jego autor wyjaśnił, że spółka nie była w stanie uiścić wpisu, gdyż nie ze swej winy znalazła się w sytuacji która uniemożliwiała jej poniesienie kosztów wpisu. Odrzucenie skargi spowodowało, że dostęp skarżącego do sądu został mu ograniczony przez działanie prawa, które jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji z 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ograniczenie dostępu do sądu narusza istotę tego prawa, nie zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz nie zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały, co spowodowało że zaskarżony postanowienie pozbawione jest arbitralności i dysproporcjonalności i rzutuje na istotę prawa dostępu do sądu, pozbawiając skarżącego sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Z kolei art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wpis od skargi nie został uiszczony w terminie. Strona natomiast uważa, iż przez nieprzyznanie jej prawa pomocy, w odpowiednim zakresie, pozbawiono ją dostępu do sądu. Jednakże kwestia ta nie jest badana w sytuacji złożenia przez stronę postępowania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia opłaty od takiego pisma. W takiej sytuacji Sąd bada charakter wysokość oraz termin uiszczenia wpisu. Sąd odwoławczy orzeka bowiem w granicach zażalenia, a te wyznacza przedmiot tego zażalenia, a więc w tym przypadku postanowienie o odrzuceniu skargi, w którym nie badano przesłanek spełnienia przez stronę warunków do przyznania prawa pomocy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (pełna nazwa: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.) trzeba odnotować, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (por. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 840/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.