I FZ 64/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. z/s we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2132/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 17 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2132/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił H. sp. z o.o. z/s we W. (zwanej dalej "Spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 4.675 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie posiada środków na pokrycie opłaty sądowej. Wyjaśniła, że na skutek naruszenia przez kontrahenta umowy nabycia nieruchomości nie rozpoczęła działalności na tej nieruchomości i nie uzyskuje dochodów. Ponadto wskutek sporu sądowego z kontrahentem oraz z urzędem skarbowym Spółka znajduje się w niekorzystnej sytuacji finansowej i obecnie nie jest ona w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie. Natomiast posiadana przez stronę w kasie niewielka kwota konieczna jest m.in. do opłacenia usług księgowych, bieżącego funkcjonowania biura i pozostałych jeszcze do wypłaty wynagrodzeń. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych 310.000 zł, wartość środków trwałych 7.999.500 zł, kwotę zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu -1.599,11 zł, stan dwóch rachunków bankowych 0 zł oraz informację, wedle której nieruchomość będąca jej środkiem trwałym nie znajduje się we władaniu Spółki, a z uwagi na ustanowienie przez sąd zabezpieczenia nie może być obciążana. Na wezwanie referendarza sądowego, Spółka przedłożyła dokumenty, z których wynika, że w latach 2012 i 2013 odpowiednio poniosła stratę i osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 118.363,97 zł i 12.057,42 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 131.373,70 zł i 228.524,36 zł). W czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. ponadto dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 92.500 zł, 0 zł i 1.700 zł. Na dzień 26 września 2014 r. aktywa trwałe Spółki miały wartość 11.691.323,08 zł, w tym środki trwałe w budowie 3.691.823,08 zł, aktywa obrotowe 147.585,30 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach 21.729,30 zł, kapitał własny 3.551.713,68 zł, zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe - odpowiednio 5.984.084,70 zł i 2.303.110 zł. Do kosztów działalności operacyjnej w roku 2014 Spółka zaliczyła kwotę 153.408,12 zł wydatkowaną na usługi obce. W treści pisma procesowego z 22 października 2014 r. Spółka oświadczyła, że jej wspólnicy nie mają zamiaru dokapitalizowania jej, natomiast starania o uzyskanie środków pieniężnych od instytucji bankowych zakończyły się niepowodzeniem na skutek braku nieruchomości na zabezpieczenie kredytu. W ocenie Sądu I instancji nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Spółka dysponuje bowiem takimi środkami, które pozwoliłyby jej uiścić wpis od skargi, który na obecnym etapie postępowania stanowi jedyny jego koszt. Potwierdza to także okoliczność, że na rachunku bankowym i w kasie Spółki pozostaje kwota w wysokości 21.729,30 zł, którą strona mogłaby przeznaczyć na koszty postępowania. Sąd podkreślił przy tym, że Spółka - poza nieruchomością, której sądowe zabezpieczenie wyklucza jej komercyjne wykorzystanie - posiada również inne środki trwałe o wartości 3.691.823,08 zł. Zaznaczył jednocześnie, że w latach 2012 i 2013 uzyskała ona przychody w kwocie odpowiednio 131.373,70 zł i 228.524,36 zł. Wskazał przy tym, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Odwołując się do treści postanowienia NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13 oraz z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12 Sąd I instancji wskazał, że ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. W ocenie Sądu, niezasadny jest argument strony, iż posiadane przez nią środki przeznaczane są w pierwszej kolejności na spłatę wynagrodzeń i innych jej należności cywilnoprawnych. Sąd wskazał bowiem, że koszty sądowe, są formą daniny publicznej, zaś Konstytucja RP w art. 84 statuuje zasadę powszechnego ponoszenia takich danin. Stąd też zobowiązania o charakterze publicznym należy zawsze traktować priorytetowo wobec zobowiązań prywatnoprawnych. W złożonym zażaleniu strona zwróciła się o zmianę powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że strona nie jest w chwili obecnej w stanie ponieść kosztów związanych z uiszczeniem wpisu. Środki trwałe, na które powoływał się Sąd o wartości 3.691.823,08 zł są związane ze sporną nieruchomością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe uwarunkowania prawne stwierdzić należy, że Sąd I instancji skonfrontował oświadczenia Spółki z nadesłaną przez nią dokumentacją źródłową dotyczącą kondycji finansowej i wyciągnął prawidłowe w tym zakresie wnioski. W pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd zaprezentował względy, dla których strona nie wypełniła przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z oceną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu należy się zgodzić. Pomijając okoliczności dotyczące wysokości środków trwałych odnoszących się do spornej nieruchomości z oświadczeń majątkowych Spółki wynikało, że posiada aktywa obrotowe o wartości 147.585,30 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach 21.729,30 zł, kapitał własny 3.551.713,68 zł, zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe - odpowiednio 5.984.084,70 zł i 2.303.110 zł. W latach 2012 i 2013 uzyskała przychody w kwocie odpowiednio 131.373,70 zł i 228.524,36 zł, to nie można znaleźć argumentów na potwierdzenie twierdzeń autora zażalenia, że obecna sytuacja finansowa Spółki nie pozwala jej ponieść kosztów postępowania. W kontekście powyższych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.