I FZ 61/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 497/23 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 497/23 odrzucające skargę D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2023 r. nr 2401-IOV2.4103.130.2021/AG, UNP 2401-23-022755 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca 2014 r. do marca 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 września 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 497/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekając w sprawie ze skargi D. S. (dalej: podatnik, skarżący) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie z 24 lipca 2023 r. wydane w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2014 r. do marca 2016 r. W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że - działający przez profesjonalnego pełnomocnika - podatnik złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach bez uiszczenia wpisu sądowego. Dnia 19 czerwca 2023 r. pełnomocnikowi skarżącego zostało doręczone wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł. Pełnomocnik skarżącego, 21 czerwca 2023 r. uiścił jedynie kwotę 100 (sto) zł tytułem wpisu od skargi. W konsekwencji postanowieniem z 24 lipca 2023 r. skarga została odrzucona. Odpis tego postanowienia doręczony został pełnomocnikowi skarżącego 7 sierpnia 2023 r. Na to postanowienie skarżący 11 sierpnia 2023 r. złożył zażalenie, którego jednak nie podpisał. W konsekwencji 22 sierpnia 2023 r. pełnomocnikowi skarżącego doręczono wezwanie do podpisania zażalenia. W wezwaniu tym wskazano również, że podpis winien zostać uzupełniony w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Dnia 6 września 2023 r., skarżący nadał na Poczcie wniosek o przywrócenie terminu do podpisania zażalenia podając, że w okresie od 20 do 30 sierpnia 2023 r. przebywał na urlopie poza granicami kraju. Wskazał również, że jego pełnomocnik poinformował go o konieczności uzupełnienia braku formalnego zażalenia, jednak dopiero po powrocie z urlopu był w stanie brak ten uzupełnić. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący dołączył zażalenie na postanowienie z 24 lipca 2023 r. opatrzone własnoręcznym podpisem oraz bilet lotniczy potwierdzający wyjazd za granicę we wskazanym wyżej terminie. Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Strona działała przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Temu pełnomocnikowi doręczono wezwanie do podpisania zażalenia na postanowienie z 24 lipca 2023 r., a braku tego ów pełnomocnik nie uzupełnił. Uchybienia terminu nie może zatem usprawiedliwiać fakt, że strona przebywała na urlopie w czasie, kiedy upływał termin do podpisania zażalenia. We wniosku o przywrócenie terminu strona ani jej pełnomocnik nie wskazali na dotyczące pełnomocnika przyczyny uchybienia terminu do podpisania zażalenia. Nieusprawiedliwione zaniechanie dokonania czynności przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, choć obciąża stronę, jednak nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niedokonanie czynności w terminie. W zażaleniu zaskarżono ww. postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 39 pkt 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego pełnomocnikowi do działania w sprawie, daje możliwość uzupełnienia braku formalnego polegającego na niepodpisaniu sporządzonego osobiście przez stronę zażalenia, poprzez złożenie podpisu pełnomocnika zamiast strony na piśmie wniesionym bezpośrednio przez stronę z pominięciem pełnomocnika; 2) art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn uchybienia terminu do podpisania zażalenia zarówno przez stronę osobiście, jak i przez pełnomocnika, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący w czasie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych przebywał na urlopie wypoczynkowym poza granicami kraju i niemożliwym było, aby złożył w tym czasie stosowny, własnoręczny podpis uzupełniając brak formalny. Mając powyższe na względzie, wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej powoływanej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl z kolei art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zupełnie nietrafiona jest argumentacja wnoszącego zażalenie odnosząca się do "błędnego przyjęcia, że zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego pełnomocnikowi do działania w sprawie, daje możliwość uzupełnienia braku formalnego polegającego na niepodpisaniu sporządzonego osobiście przez stronę zażalenia, poprzez złożenie podpisu pełnomocnika zamiast strony na piśmie wniesionym bezpośrednio przez stronę z pominięciem pełnomocnika". W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo dla adw. P. S. do działania w imieniu strony (k. 6), zaś zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a.: "Jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom". Z obowiązku doręczenia pisma pełnomocnikowi nie zwalnia sądu okoliczność, że pismo zostało wniesione przez stronę osobiście. Tego rodzaju czynność procesowa nie może być uznana za cofnięcie pełnomocnictwa. W tej sytuacji, jeżeli pismo zawiera braki, wezwanie do ich usunięcia powinno nastąpić na adres pełnomocnika (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie II, publ. Lex/el. 2021). Ustanowienie pełnomocnika do doręczeń wywołuje ten skutek, że wszelkie pisma w postępowaniu sądowym kierowane do strony są doręczane osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 67 § 5 P.p.s.a.) – vide postanowienie NSA z 4 września 2015 r., sygn. akt II GZ 438/15 (CBOSA). Przede wszystkim zaś, przebywanie strony poza miejscem zamieszkania, np. w związku z urlopem, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Wyjazd ten zależy bowiem od woli strony i nie jest przeszkodą obiektywną (stanowisko takie wyraził już wielokrotnie NSA - w tym w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I FZ 360/23, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Bartosz Wojciechowski sędzia NSA