I FZ 61/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 713/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia 22 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 20 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 713/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. P. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z 22 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniesiona przez skarżącego skarga zawierała braki formalne uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu uprawniającego pełnomocnika do działania w imieniu skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi, aktualnego na dzień złożenia skargi oraz o podanie numeru PESEL strony skarżącej, a także do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie wraz z pouczeniem skutecznie doręczono skarżącemu 28 października 2019 r. W terminie do usunięcia braków formalnych skargi, skarżący uzupełnił tylko część braków formalnych skargi, tj. nadesłał brakujące pełnomocnictwo oraz wskazał nr PESEL. Skarżący nie uzupełnił jednak braku formalnego skargi, poprzez podpisanie lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi. 3. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten, zarządzeniem Referendarza sądowego z 22 listopada 2019 r. został pozostawiony bez rozpoznania. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Sąd postanowieniem z 19 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) odrzucił skargę. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego zmianę przez rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia albo reasumpcję zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. 5.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez odrzucenie skargi, pomimo że podlegała ona rozpoznaniu. 5.2. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie: 5.2.1. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania, 5.2.2. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Minimum treści pisma składanego w postępowaniu sądowym określa art. 46 § 1 pkt 1 - 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaliczając do tego katalogu m. in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Wskazane w art. 46 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi elementy treści pisma (skargi) mają charakter obligatoryjny, a ich brak, w szczególności brak podpisu skarżącego lub osoby go reprezentującej, co do zasady stanowi istotny brak formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu. Wnoszący pismo ma jednakże gwarancję ochrony swojego interesu prawnego, gdyż brak każdego z wymaganych składników treści pisma podlega uzupełnieniu w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 49 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli bowiem pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia, a jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie go bez rozpatrzenia. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 6.3. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie zawierała własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej (ani jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika). W świetle art. 46 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem, dostrzegając opisany powyżej brak formalny skargi, wezwał skarżącego pismem z 23 października 2019 r. do jego usunięcia, wyznaczając stronie termin 7 dni na dokonanie tej czynności oraz pouczając o skutkach niewykonania wezwania. Skarżący w zakreślonym przez Sąd pierwszej instancji terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi dotyczącej wymogu jej podpisania. Argumenty natomiast podnoszone przez skarżącego w zażaleniu dotyczące rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie, bowiem podstawą odrzucenia skargi było nieuzupełnienie przez skarżącego powyższego braku formalnego skargi, a nie brak uiszczenia wymaganego wpisu w terminie. Skoro zatem skarga dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu i – pomimo skutecznego wezwania brakujący podpis nie został uzupełniony, Sąd pierwszej instancji, z uwagi na kategoryczną treść art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, był obowiązany do jej odrzucenia. 6.4. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. ----------------------- 3