I FZ 60/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 1072/17 odrzucające skargę B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 7 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2014 r. do lutego 2016 r. i orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku podatnika postanawia odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1072/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwanej "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z 7 sierpnia 2017 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz przybliżonej kwoty odsetek za miesiące od listopada 2014 r. do lutego 2016 r. i orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku podatnika. Uzasadniając przyczyny odrzucenia skargi Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga została sporządzona w imieniu skarżącej Spółki przez doradcę podatkowego. Do skargi załączono jedynie dokument pełnomocnictwa. Nie załączono dokumentu wykazującego okoliczność, iż osoba która złożyła podpis pod ww. pełnomocnictwem, w istocie była do tego uprawniona. Z uwagi na powyższe, Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (odpis KRS), w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to nie zostało jednak wykonane, gdyż w odpowiedzi pełnomocnik złożył oryginał dokumentu pełnomocnictwa, po raz kolejny nie załączając dokumentu który określałby sposób reprezentacji Spółki. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia ww. braków formalnych skargi, zakreślony pełnomocnikowi skarżącego przez Sąd upłynął zatem bezskutecznie w dniu 6 listopada 2017 r. Sąd I instancji podnosił, że wobec bezskutecznego wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd wezwał bezpośrednio stronę skarżącą do podpisania skargi oraz złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do jej wniesienia, określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (odpis z KRS) w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, nadesłano wymagane dokumenty podpisane przez doradcę podatkowego R. P. Sąd I instancji, analizując powyższe okoliczności, uznał, że nie doszło do zatwierdzenia przez stronę podjętej przez pełnomocnika czynności w postaci wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem WSA we Wrocławiu skoro pierwotne wykonanie wezwania Sądu przez pełnomocnika nie było prawidłowe, to za pozbawione skutków prawnych należy uznać czynności procesowe, które zostały podjęte przez tego pełnomocnika później. Dodatkowo Sąd podkreślił, że z odpowiedzi udzielonej na wezwanie skierowane bezpośrednio do skarżącego, nie wynika zatwierdzenie przez stronę czynności podjętych przez pełnomocnika. Zatwierdzenie takie wymagałoby działania samej strony, nie zaś działania w imieniu strony osoby, która nie spełniała warunku uznania jej pełnomocnikiem procesowym już na wcześniejszym etapie postępowania. W złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie, działający w imieniu Spółki pełnomocnik, wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości prawem przepisanej. Autor zażalenia podniósł, że Spółka została wezwana do nadesłania odpisu prawidłowo podpisanej skargi oraz złożenia dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej lub jego uwierzytelnionego odpisu. W ocenie pełnomocnika Spółki strona obowiązek ten wykonała. Strona nie podpisała samodzielnie skargi, lecz ustanowiła pełnomocnika, który podpisał dwa egzemplarze skargi i przesłał dokumenty, z których wynika, że był uprawniony do reprezentowania Spółki w czynności uzupełnienia braku formalnego, do którego Sąd wzywał w wezwaniu z 16 listopada. Zdaniem strony nieprawidłowe jest przyjęcie, że czynności podpisania skargi i przesłania odpisu KRS strona mogła dokonać tylko i wyłącznie osobiście. Spółka miała pełne prawo ustanowić pełnomocnika i powierzyć mu wykonania zobowiązania Sądu, mianowicie nadesłania podpisanej skargi oraz odpisu z KRS, wraz z pełnomocnictwem, które upoważnia tego pełnomocnika do działania w imieniu Spółki. Podnoszono również, że w aktach postępowania podatkowego znajdowały się dokumenty, które bez cienia wątpliwości pozwalały na ustalenie, że A. U. - prezes zarządu Spółki, był upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa doradcy podatkowemu, który wniósł skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Na wstępie należy zauważyć, że 13 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Legnicy wydał postanowienie sygn. akt V GU 73/17 o ogłoszeniu upadłości B. spółka z o.o. z siedzibą w W., co wynika z nadesłanych przez stronę dokumentów. (k. 74-75 akt sądowych) Stosownie do art. 144 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 2171 j.t.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z kolei w ust. 2 wskazano, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z przepisu tego wynika, że Syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (działa we własnym imieniu). Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle, którego wyniknął spór prowadzony przez syndyka na jego rzecz. Użyte w art. 144 ust. 1 p.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "wyłącznie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości nie może być utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Ogłoszenie upadłości nie pozbawia nigdy upadłego zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnym procesie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegającą na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe. W związku z faktem, że rozpatrywane zażalenie zostało wniesione w dniu 11 stycznia 2018 r., a więc po ogłoszeniu upadłości Spółki, należało przyjąć, że organem właściwym do reprezentowania Spółki w stanie upadłości był ustanowiony Syndyk. Zażalenie winno być zatem wniesione przez działającego na rzecz upadłego Syndyka masy upadłości, nie zaś Spółkę. Mając zarazem na uwadze zasadę ekonomiki procesowej oraz okoliczność, że interes prawny strony jest zabezpieczony, gdyż analogiczne zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1072/17, zostało wniesione równocześnie przez Syndyka masy upadłości skarżącej Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odstąpić od wzywania Syndyka do wypowiedzenia się w sprawie złożonego przez Spółkę zażalenia i jednocześnie ustalania, na poczet którego z wniesionych przez pełnomocnika reprezentującego zarówno Spółkę oraz Syndyka równocześnie zażaleń został uiszczony wpis w kwocie 100 zł. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), odrzucił zażalenie Spółki.