I FZ 572/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krystyna Chustecka, , , po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 1043/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 lipca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2006 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1043/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji podniósł, że wykazana kwota łącznego dochodu rodziny skarżącego pozwala przyjąć, że jest on w stanie ponieść koszty związane z wniesioną skargą, w szczególności, że jest w stanie uiścić wpis od skargi w wysokości 1.590 zł. Z wyciągów z rachunków bankowych należących do brata i ojca skarżącego, wynika że salda tych rachunków, w ostatnich trzech miesiącach opiewały na kwoty rzędu: 12.114 zł – 9.028,05 zł, 16.296,39 zł – 17.797,50 zł. Wielkość tych środków pozwala, zdaniem sądu na poniesienie wpisu od skargi i utrzymanie się czteroosobowej rodziny, która miesięcznie na utrzymanie ponosi koszty w wysokości 2 - 2,5 tys. zł także przy uwzględnieniu, że gospodarstwo rolne przynosi zyski sezonowo. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – protokołu oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym sporządzony po wystąpieniu niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia 16 września 2015 r. na okoliczność wystąpienia suszy w okresie od dnia 10 czerwca 2015 r. do dnia 10 września 2015 r. w miejscowości, w której położone jest gospodarstwo rolne należące do rodziny skarżącego oraz na okoliczność wystąpienia szkody z tego tytułu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wyciągi rachunków bankowych przedstawione Sądowi I instancji obejmują okres od lipca do września 2015 r., a więc okres, w którym kumulowane są dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego, a po tym okresie dochody znacznie się zmniejszają. W gospodarstwie rolnym należącym do rodziny skarżącego wystąpiła długotrwała susz, która spowodował straty w gospodarstwie. Ponadto skarżący na skutek toczącego się postępowania załamał się psychicznie. Cierpi na depresję, co przejawia się zamartwianiem się oraz nerwicą lękową, dolegliwościami fizycznymi, np. bólami głowy, zaburzeniami snu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I FZ 514/15). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd szczegółowo zbadał sytuację materialną strony, porównał wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie musi ponieść skarżący z możliwościami finansowymi skarżącego i jego rodziny. Odniósł się m. in. do przedłożonych przez stronę rachunków bankowych. Reasumując, należy stwierdzić, że Sąd I instancji w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego i uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Oceny tej nie podważyła powołana w zażaleniu argumentacja. Fakt, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd I instancji nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.