I FZ 54/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2751/17 w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 29 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 22 listopada 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2751/17, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Przewodniczący Wydziału), działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wezwał E. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub skarżąca) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 29 czerwca 2017 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i zabezpieczenia jej na majątku spółki, w kwocie 500 zł, ustalonej stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), dalej: rozporządzenie. Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 246 § 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała braku żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub ewentualnie braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że nie spełnia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w przedmiotowym przepisie. W konsekwencji spółka wniosła o zmianę zaskarżonego zarządzenia i orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, względnie uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że wraz ze skargą na decyzję organu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, rozpatrzony - postanowieniem referendarza sądowego - negatywnie, które to rozstrzygnięcie skarżąca zaskarżyła w drodze sprzeciwu, wskazując w nim na brak dostatecznych środków na uiszczenie opłaty od skargi oraz skrajnie trudną sytuację finansowo-ekonomiczną. Spółka przedstawiła ponadto w zażaleniu argumentację negującą stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku spełnienia przez nią przesłanek przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie - mając na uwadze argumentację przedstawioną w zażaleniu (zarówno treść sformułowanego zarzutu, jak i jego uzasadnienie) - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia skarżącej. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 kwietnia 2017 r., wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję organu. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (do których należą skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania - § 2 art. 230 p.p.s.a.) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność wydania przez Przewodniczącego Wydziału skarżonego zarządzenia. Z akt sprawy wynika, że spółka wnosząc skargę na decyzję organu nie uiściła wymaganej prawem opłaty sądowej (wpisu od skargi), wnioskując zamiast tego o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym. Po przeprowadzeniu postępowania w tym przedmiocie, postanowieniem referendarza sądowego z 20 września 2017 r., a następnie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2017 r., III SA/Wa 2751/17, wydanym po rozpatrzeniu sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego, odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Wskazać przy tym należy, że w świetle art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2017 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 20 września 2017 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy ma charakter rozstrzygnięcia prawomocnego w rozumieniu art. 168 § 1 cytowanej ustawy. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału zobligowany był na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. wezwać spółkę - pod rygorem odrzucenia skargi - do uiszczenia wpisu od skargi, co nastąpiło zarządzeniem z 22 listopada 2017 r. Skarga spółki dotknięta była bowiem brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu. W związku z tym działanie Przewodniczącego Wydziału pozostawało w zgodzie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny zauważa, że okoliczności powoływane przez skarżącą w zażaleniu nie dotyczą w istocie zaskarżonego zarządzenia, a kwestionują działanie Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy. Kwestie te wykraczają jednakże poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, przez co pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy strona postępowania sądowoadministracyjnego może złożyć w każdym czasie na dowolnym etapie tego postępowania, z tym zastrzeżeniem, że skuteczność takiego wniosku będzie oddziaływała jedynie w stosunku do kosztów sądowych późniejszych, tj. nieobjętych prawomocnym zarządzeniem Sądu w tym przedmiocie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2018 r., I FZ 48/18; z 5 października 2017 r., I FZ 236/17; z 2 marca 2017 r., I OZ 486/17, z 8 marca 2017 r., I GZ 35/17, z 13 stycznia 2012 r., II OSK 81/12 oraz z 30 sierpnia 2011 r. I FZ 181/11, CBOSA). Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.