I FZ 54/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie z zażalenia: R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 188/16 w przedmiocie: odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia: referendarza sądowego z 7 października 2016 r., I SA/Wr 188/16 w przedmiocie: pozostawienia bez rozpoznania wniosku o prawo pomocy w sprawie ze skargi: R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia: 30 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie: stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2012 r. postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 5 grudnia 2016 r., I SA/Wr 188/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw R. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) od zarządzenia referendarza sądowego z 7 października 201 r., I SA/Wr 188/16 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że postanowieniem z 18 lipca 2016 r. WSA we Wrocławiu odrzucił skargę spółki z uwagi na braki w organie, uniemożliwiające działalnie spółki. Spółka działająca przez prokurenta wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem z 7 października 2016 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek spółki bez rozpoznania. Wskazał, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi czynność procesową, a jak wynika z postanowienia z 18 lipca 2016 r., I SA/Wr 188/16, spółka nie może dokonywać czynności procesowych dopóki nie zostaną uzupełnione braki w organie powołanym do jej reprezentacji. Spółka, wezwana do uzupełnienia tego braku pismem z 9 sierpnia 2016 r., nie uzupełniła go w wyznaczonym terminie. Pismem z 25 października 2016 r. spółka wniosła sprzeciw na zarządzenie referendarza sądowego. Ze względu na brak podpisania wniosku, zarządzeniem Sądu z 3 listopada 2016 r. spółka została wezwana do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego sprzeciwu. W odpowiedzi spółki nadesłała sprzeciw podpisany przez prokurenta, jednocześnie argumentując, że niezasadnie przyjęto, że istnieją braki w składzie zarządu spółki uniemożliwiające jej działanie. Pismem z 28 września 2016 r. spółka wniosła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, podnosząc m.in., że od początku trwania postępowania była prawidłowo umocowana w osobie prokurenta oraz, że sąd powołał dla spółki kuratora. Postanowieniem z 3 listopada 2016 r. WSA we Wrocławiu odrzucił skargę spółki z uwagi na naruszenie przymusu adwokacko-radcowskiego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uznał, że sprzeciw podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny, ze względu na brak zdolności procesowej spółki. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w prawomocnym postanowieniu WSA we Wrocławiu z 18 lipca 2016 r. stwierdzono, że spółka nie mogła działać w sprawie ze względu na brak w jej organie, tj. zarządzie spółki, a zgodnie z art. 170 p.p.s.a. Sąd w rozpatrywanej sprawie jest związany wyrażonym wcześniej stanowiskiem co do zdolności spółki do działania w procesie sądowym. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że okoliczności faktyczne nie uległy zmianie, w szczególności spółka nie powołała zarządu. Potwierdza to fakt powołania przez sąd rejestrowy kuratora wobec spółki na podstawie art. 42 § 1 ustawy Kodeks cywilny. Ustanowiony na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z 21 kwietnia 2016 r., [...]) także, ze względu na zakres przyznanych mu kompetencji, reprezentować spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno fakt powołania kuratora dla spółki jak i postanowienie WSA we Wrocławiu z 18 lipca 2016 r., I SA/Wr 118/16, powodują, że w rozpatrywanej sprawie nadal istnieją braki w zdolności procesowej spółki. W konsekwencji poczynionych ustaleń, uznając, że spółka nie mogła skutecznie wnieść sprzeciwu przez prokurenta od zarządzenia referendarza sądowego, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 179 § 2 w zw. z art. 260 § 2 p.p.s.a. odrzucił sprzeciw uznając go za niedopuszczalny środek odwoławczy. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, zarzucając wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 259 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie sprzeciwu bez podstawy prawnej. Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd powyższego zarzutu spółka podniosła zarzut naruszenia art. 259 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie sprzeciwu bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w odniesieniu do spraw sądowoadministracyjnych zainicjowanych skargami wniesionymi od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w którym nie przewidziano prawa strony do wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na jego podstawie. (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2017 r.,II FZ 8/17, publ. CBOSA), gdyż w art. 194 § 1 p.p.s.a. oraz w innych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. – nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Wynika to z przyjętego rozwiązania systemowego – zgodnie z art. 260 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art .258 § 2 pkt 6-8 orzeka jako sąd drugiej instancji. Nie ulega też wątpliwości, że skoro skarga w rozpatrywanej sprawie została wniesiona 20 stycznia 2016 r. (k. 2 akt sądowych), to w odniesieniu do wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy znajdują zastosowanie przepisy znowelizowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązującej od dnia 15 sierpnia 2015 r. Wobec powyższego, skoro od postanowienia WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2016 r. nie przysługuje środek odwoławczy, zażalenie spółki jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W świetle powyższego, uznając zarzuty zażalenia za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 260 § 2 oraz art. 197 §1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.