I FZ 52/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1441/23 w sprawie ze skargi p. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr 1401-IEW3.4253.74.2022.11.DS w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2021 r. oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Wyrokiem z 29 września 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1441/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: Spółka lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej jako: Organ lub Dyrektor IAS) z 21 kwietnia 2023 r. w określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2021 r. oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w zakresie, w jakim decyzje te dotyczą ustalenia kwot dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz zabezpieczenia ich na majątku Spółki, i w tym zakresie umorzył postępowanie podatkowe; 2) oddalił skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądził od Dyrektora IAS na rzecz Spółki kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.2. W zakresie uzasadnienia punktu trzeciego rozstrzygającego o kosztach postępowania sądowego powołano się na art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, dalej jako: Rozporządzenie). Sąd pierwszej instancji wskazał, że na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – adwokata (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). 1.3. Zażaleniem z 23 października 2023 r. Organ zakwestionował pkt III powyższego wyroku zażaleniem, nie wnosząc środka zaskarżenia co do istoty sprawy. Postanowieniu o kosztach zarzucono naruszenie art. 206 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i zasądzenie kosztów postępowania sądowego w pełnej wysokości, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka uzasadnionego przypadku miarkowania kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z uwagi na częściowe tylko uwzględnienie skargi Spółki w zakresie w jakim decyzja Dyrektora IAS i poprzedzająca ją decyzja dotyczą ustalenia kwot dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz zabezpieczenia ich na majątku Spółki i to jedynie ze względu na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2023 r. o sygn.. I FPS 1/23 przy uznaniu przez Sąd za niezasadne w całości zarzutów skargi Spółki i w konsekwencji oddalenie skargi w pozostałym zakresie. W konsekwencji tej argumentacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości orz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także zasądzenie na rzecz "skarżącego" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. 2.2. Jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu". Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego (skarżących) od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ale ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu ("sąd może"). Oznacza to, że nawet w przypadku, gdyby zostały spełnione przesłanki uzasadniające miarkowanie kosztów sąd nie ma obowiązku zastosowania tej instytucji. Brak podjęcia jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, nawet jeśli skarga została uwzględniona częściowo, oznacza natomiast, że zastosowane zostały zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Nie ma też przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob. postanowienie NSA z 30 listopada 2017 r. sygn. akt II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo). Należy pamiętać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającą z art. 200-204 p.p.s.a. jest w sytuacjach w nich określonych zwrot niezbędnych kosztów postępowania i odpowiedzialność za wynik sprawy, zaś możliwość ograniczenia, czy odstąpienia od realizacji tej zasady, przewidziana w art. 206 stanowi wyjątek, który może - lecz nie musi - być zastosowany w uzasadnionych przypadkach. Nie jest to w żadnym przypadku reguła działania sądu. Tak sformułowany przepis pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie uznaniu sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie można skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 8/11). Skoro Sąd pierwszej instancji nie widział zasadności zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego Sąd nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości (por. postanowienia NSA z 27 listopada 2018 r. sygn. akt II GZ 1048/16 i 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OZ 246/20). 2.3. Idąc dalej, warto wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej przyznane w niniejszej sprawie obliczono na 480 zł wedle § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia, a zatem w wysokości właściwej dla spraw w których uiszcza się wpis stały. Skoro od skargi rozpoznanej przed Sądem pierwszej instancji należny był wpis stały, nie związany z wysokością należności pieniężnej zabezpieczonej w decyzji, to konstatacja że wobec uchylenia decyzji w zakresie tylko części tej kwoty zabezpieczenia należało miarkować wynagrodzenie nie wydaje się być słuszna. Zauważyć przy tym należy, że jest to kwota należąca do jednych z najmniejszych stawek minimalnych wedle rozporządzenia. Dodatkowo, oczywiście argumentacja zmierzająca do wykazania konieczności miarkowania kosztów postępowania zależnie od tego czy i ile zarzutów środka zaskarżenia okaże się zasadne jest pozbawione podstaw w obecnie obowiązujących przepisach, a zasadą jest właśnie odpowiedzialność za wynik postępowania. 2.4. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji.