I FZ 52/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 706/19 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za II kwartał 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 706/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M.P. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 22 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za II kwartał 2010 r. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie wnosząc o jego zmianę przez rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia albo reasumpcję zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa – p.p.s.a.) przez odrzucenie skargi, pomimo że podlegała ona rozpoznaniu; art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania; art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został przez Sąd rozpoznany, pomimo tego że nie zawierał żadnych braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie ma racji autor zażalenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie był przedmiotem rozpoznania Sądu, zauważyć należy bowiem, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 października 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 22 listopada 2019 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 12 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 22 listopada 2019 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 grudnia 2019 r. skarżący ponownie został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu został pouczony o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie zakreślonym przez sąd. Przesyłka zawierająca wezwanie została skutecznie doręczona skarżącemu 30 grudnia 2019 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął 7 stycznia 2020 r. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący wniósł o przedłużenie terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący, mimo upływu terminu nie uiścił wymaganego wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Analogiczne sprawy strony skarżącej były już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. W serii postanowień wydanych 12 marca 2020 r., 12 maja 2020 r. oraz 13 maja 2020 r. sygn. akt od I FZ 61/20 do I FZ 64/20, od I FZ 56/20 do I FZ 58/20 oraz I FZ 88/20 i I FZ 89/20 NSA wskazał z jakich względów uznał, że zakwestionowane zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Rzeszowie wzywające stronę do uiszczenia wpisu od skargi były prawidłowe. Skład orzekający NSA w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone we wskazanych postanowieniach i w ślad za argumentacją w nich wyrażoną wskazuje, że odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w rozpoznawanej sprawie było prawidłowe. Postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 12 grudnia 2019 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego z 22 listopada 2019 r. pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło natomiast dopiero po tym, jak skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania postanowienie sądu w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy było już prawomocne, z czego wynikał obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi i obowiązek strony do jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Skoro zatem ponowne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało w sposób prawidłowy doręczone pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 2019 r., w sposób prawidłowy określało wysokość należnego wpisu, a przy tym, zawierało pouczenie o terminie i skutkach nieuzupełnienia wskazanego braku w terminie i w zakreślonym terminie wezwanie to nie zostało wykonane, to wniesiona skarga zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin do uiszczenia wpisu od skargi jest terminem ustawowym (wynikającym wprost z powołanego przepisu) i dlatego termin ten nie może być przedłużany na wniosek strony, do czego w istocie sprowadzały się zarzuty zażalenia. Z tych przyczyn nie zasługiwały na uwzględnienie, argumenty podnoszone w zażaleniu, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został przez Sąd rozpoznany" oraz, że "Sąd winien był w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego i dopiero po ewentualnym rozpoznaniu owego wniosku miał możliwość wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego" (k. 60 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe zarzut naruszenia przez Sąd art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. podlegał oddaleniu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym poglądy wyrażone w ww. orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.