I FZ 518/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1015/13 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. Z. na interpretację Ministra Finansów (organ upoważniony do wydania interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w L.) z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego w zakresie zwrotu osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1015/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. Z. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na interpretację Ministra Finansów z 29 kwietnia 2013 r. (organ upoważniony do wydania interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w L.). Wnioskiem z dnia 7 października 2013 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd I instancji podkreślił, że jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca wskazała nieprzewidzianą i dłuższą nieobecność w miejscu zamieszkania. Powołała się też na "skomplikowaną sytuację rodzinną i zdrowotną". Nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby podnoszone przez nią okoliczności, w szczególności fakt pobytu poza miejscem zamieszkania w okresie od dnia 27 sierpnia 2013 r. (data pierwszej awizacji) do dnia 4 września 2013 r. (zwrot przesyłki nadawcy). Nie sprecyzowała też co oznaczają "względy zdrowotne i rodzinne", które w ocenie skarżącej uniemożliwiły odbiór korespondencji sądowej. Sąd I instancji wskazał, że przedstawione przez skarżącą uzasadnienie złożonego wniosku jest na tyle ogólnikowe, że nie wiadomo jaka konkretnie przyczyna uniemożliwiła skarżącej odbiór wezwania i czy faktycznie ona wystąpiła. Brak tej informacji wyłącza możliwość oceny, czy uchybienie terminowi było przez stronę zawinione. Zażalenie od powyższego postanowienia złożyła skarżąca. Wskazała, że od dnia 21 maja 2013 r. do dnia 5 października 2013 r. przebywała w Irlandii. Jako dowód dołączyła dwa potwierdzenia rezerwacji biletów lotniczych. Podkreśliła, że osobą uprawnioną do odbioru korespondencji została ustanowiona córka skarżącej. Podniosła, że w lipcu 2013 r. córka zmieniła miejsce zamieszkania i przestała odbierać korespondencję adresowaną do strony, miała nawrót stanu depresyjnego, co powodowało niemożność nawiązania z nią kontaktu. Córka jest pod stałą opieką psychiatry i pulmonologa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć. Z powyższych względów, za tego typu przeszkodę w przedmiotowej sprawie nie można było uznać planowanego wyjazdu za granicę strony. Skarżąca podniosła w zażaleniu, że planując wyjazd za granicę pełnomocnikiem do doręczeń ustanowiła swoją córkę, która zmieniła miejsce zamieszkania i przestała odbierać korespondencję kierowaną do strony. W tej sytuacji zatem, zgodnie z art. 70 § 1 i 2 P.p.s.a., należało zawiadomić sąd o zmianie miejsca zamieszkania, a tym samym adresu do doręczeń. Skoro bowiem adres wskazany w skardze przestał być adresem, pod którym pełnomocnik przebywała, winna była wskazać sądowi adres do doręczeń, pod którym doręczenia byłyby skuteczne. Obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu istnieje w czasie trwania postępowania, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Przy bezspornej okoliczności zaniedbania tego obowiązku, strona powinna liczyć się z negatywnymi skutkami procesowymi niepodejmowania pism sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro tego nie uczyniła, nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tych przyczyn zażalenie skarżącej nie mogło zostać uznane za uzasadnione. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.