I FZ 51/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 271/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 20 września 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 271/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił W.S., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał mi.in., że nie można tracić z pola widzenia, że W.S. (dalej: "skarżący") pomimo postępowania egzekucyjnego prowadzi swoją działalność. Dlatego też nawet wykazanie szkód, jakie strona poniosła w związku z pożarem hali produkcyjnej i nieotrzymaniem rzeczywistej rekompensaty tych szkód od firmy ubezpieczeniowej, nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji w obliczu wyżej podniesionych przez Sąd okoliczności. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez: - jego niezastosowanie i błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy sytuacja ekonomiczna i majątkowa przedsiębiorstwa skarżącego nie umożliwia dokonania przez niego jednorazowej zapłaty zaległości podatkowych określonych w decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 25 lutego 2021 r. oraz dokonania na rachunkach bankowych i wkładach oszczędnościowych firmy zajęć egzekucyjnych bez stworzenia uzasadnionego niebezpieczeństwa konieczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, a także nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, że majątek osobisty skarżącego oraz posiadane przez firmę środki trwałe pozwalają na jednorazowe uregulowanie należności podatkowych, podczas gdy w rzeczywistości skarżący comiesięcznie obciążony jest znacznymi zobowiązaniami finansowymi i nie ma możliwości spełnienia zaległości podatkowych jednorazowo bez narażenia się na utratę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i znacznego pogorszenia sytuacji materialnej swojej i rodziny, - jego niezastosowanie i błędne uznanie, że nie istnieją przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem w przedmiotowej sprawie sytuacja ekonomiczna i majątkowa przedsiębiorstwa skarżącego nie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w rzeczywistości skarżący wskazał na złą i niestabilną sytuację majątkową przedsiębiorstwa, spowodowaną zaistnieniem zdarzenia losowego w postaci pożaru hali produkcyjnej, dostatecznie udokumentował rzeczywistą wysokość poniesionych przez niego strat w związku z koniecznością wyremontowania i przystosowania budynku do dalszej produkcji oraz czasowym zamknięciem hali produkcyjnej, a także fakt nieproporcjonalnie niskiego przyznanego mu odszkodowania w związku ze zdarzeniem, które w znikomej części przysporzyło się do usunięcie skutków pożaru, a nadto skarżący nie tylko uprawdopodobnił, ale także udowodnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, tj. konieczność zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym utraty głównego źródła dochodu i znacznie pogorszenie sytuacji bytowej skarżącego, - jego błędną wykładnię i dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, co stało się podstawą do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy użycie we wskazanym powyżej przepisie zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej, bowiem ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć pod tymi pojęciami, ocena wystąpienia tych przesłanek za każdym razem należy więc do sądu, a zatem ocena ta winna być swobodna, ale nie dowolna, co też uczynił Sąd w zaskarżonym postanowieniu, stwierdzając brak podstaw do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, podczas gdy w rzeczywistości udowodnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, tj. konieczność zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym utraty głównego źródła dochodu i znaczne pogorszenie sytuacji bytowej skarżącego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Wskazując na powyższe należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nadesłanej dokumentacji wykazał poprzez uprawdopodobnienie, spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków. Po pierwsze, stwierdzić należy, że skarżący w sposób skrupulatny wywiązał się z obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji celem poparcia wniosku. Załączone dokumenty dają miarodajny obraz jego sytuacji. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do innych niż Sąd pierwszej instancji wniosków, co do przedstawionych okoliczności i ich ewentualnych skutków. WSA w Rzeszowie ponownie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnił, m.in. że ujemne saldo bankowe na jednym z rachunków bankowych, z którego wynika, że skarżący korzysta z linii kredytowej na ponad 5 mln. zł nie jest przekonującym argumentem oraz że nie można tracić z pola widzenia, że skarżący pomimo postępowania egzekucyjnego prowadzi swoją działalność. Dlatego też nawet wykazanie szkód, jakie strona poniosła w związku z pożarem hali produkcyjnej i nieotrzymaniem rzeczywistej rekompensaty tych szkód od firmy ubezpieczeniowej, nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji w obliczu wyżej podniesionych przez Sąd okoliczności. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wziąć pod uwagę, że jak podał skarżący kłopoty finansowe jego firmy pojawiły się wraz z wybuchem pożaru hali produkcyjnej i doszczętnym zniszczeniem dobytku firmy oraz poniesieniem strat rzędu prawie 6.000.000 zł. Skarżący podkreślił, że podczas procesu likwidacji szkody rozmiar dokonanych przez pożar zniszczeń, a tym samym kosztorys robót budowlanych mających na celu odbudowę hali produkcyjnej, został w znacznym stopniu zaniżony, czego skutkiem była wypłata skarżącemu odszkodowania w wysokości jedynie 1.500.000 zł, która nie pokryła nawet w całości wszystkich kosztów przeprowadzenia remontu, a tym bardziej nie stanowiła w żadnym stopniu rekompensaty za utracone towary i koszty ich utylizacji. W rzeczywistości, mając na względzie średnie stawki godzinowe dla pracowników budowlanych w bieżącym roku oraz koszty materiałów budowlanych, odbudowę zniszczonego budynku wycenić należy w ślad za kosztorysem inwestorskim na kwotę 5.952.039,89 zł, która znacznie przewyższa błędne założenia ubezpieczyciela. Skarżący wskazał także, że dokonane na rachunkach bankowych i wkładach oszczędnościowych zajęcia, sprawiają, że przyszłość firmy jest mocno zagrożona. Skarżący obecnie zatrudnia 199 osób, w związku z czym comiesięcznie ponosi koszty wynagrodzeń dla pracowników w kwocie przekraczającej 700.000 zł. Mimo problemów finansowych wolą skarżącego jest nie tylko zachowanie dotychczasowych miejsc pracy, ale także zapewnienie nowych. Ponadto oprócz oczywistych kosztów wypłaty wynagrodzenia, skarżący comiesięcznie obciążony jest znacznymi kosztami utrzymania działalności gospodarczej, jakimi jest zakup towarów, bieżące opłaty za media, utrzymanie środków trwałych, które wynoszą 3.500.000 zł miesięcznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaspokojenie z majątku skarżącego kwoty przekraczającej 2 mln zł w obecnej sytuacji prawnej i ekonomicznej mogłoby zniweczyć jego starania o utrzymanie firmy na rynku oraz szanse na poprawę sytuacji majątkowej. Okoliczności te mogłyby doprowadzić do likwidacji firmy, a tym samym miejsc pracy dla 199 pracowników. Pomimo powstałych zaległości skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie podejmował działań w kierunku wyzbywania się majątku, nie dążył również do ogłoszenia upadłości. Końcowo należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i nie pozbawia aparatu skarbowego możliwości uzyskania określonych należności. Odsuwa je jedynie w czasie, dając możliwość kontroli sądowej. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.