I FZ 51/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia X. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 476/22 o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi X. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 27 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2017 r. do października 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. X. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 27 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2017 r. do października 2018 r. 2. Wraz ze skargą Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. 2.1. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SPP/Lu 127/22, odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy. 2.2. Powyższe postanowienie utrzymane zostało w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Lu 127/22, które doręczono pełnomocnikowi Spółki drogą ePUAP w dniu 22 grudnia 2022 r. 3. Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie zainicjowanej skargą Spółki wynosiła 2.843.856 zł. i nie była kwestionowana przez Skarżącą. 4. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego (stosunkowego) od skargi w kwocie 28.439 zł, określonego na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535; dalej: rozporządzenie o wpisach). Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 28 grudnia 2022 r. (k. 134 akt sądowych). 5. Na powyższe zarządzenie Spółka złożyła zażalenie, a wraz z nim kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy. W zażaleniu wniosła "o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Alternatywnie (...) o uchylenie zarządzenia w całości z uwagi na złożony w niniejszym piśmie wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych" (s. 1 i 2 zażalenia). 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 6.2. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Spółka, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, domagała się uchylenia zarządzenia z dnia 20 grudnia 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi z dwóch powodów: po pierwsze, z uwagi na fakt jego wydania przed doręczeniem postanowienia Sądu z dnia 8 grudnia 2022 r. wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, a po drugie, z uwagi na złożenie kolejnego wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 6.2.1. W art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.) wprowadzono zasadę, że koszty postępowania obciążają stronę, w zakresie, w jakim są związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z kolei w art. 230 P.p.s.a. przesądzono, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast przepis art. 231 P.p.s.a. przewiduje, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne (w innych zaś sprawach pobiera się wpis stały). Wynika z tego, że ustawodawca dokonał podziału wpisów na stosunkowe i stałe. Tam zaś, gdzie skargą obejmowany jest akt dotyczący należności pieniężnych, przyjął, że właściwy jest ten pierwszy rodzaj opłaty, czyli wpis o charakterze stosunkowym. Spółka zaskarżyła do Sądu pierwszej instancji decyzję, którą określono kwoty zobowiązań podatkowych. Decyzja dotyczyła zatem należności pieniężnych, a to powodowało, że w sprawie sądowej należny był wpis stosunkowy (obliczony od wartości przedmiotu zaskarżenia). Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 3 P.p.s.a.). 6.2.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. W zażaleniu Skarżąca nie podała żadnej argumentacji, która podważyłaby opisane wyżej ustalenia i prawidłowość zastosowania wskazanych przepisów. 6.2.3. Okoliczność, że postanowienie Sądu z dnia 8 grudnia 2022 r. zostało doręczone później (bo 22 grudnia 2022 r.) niż wydano zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (20 grudnia 2022 r.), nie stanowiło o wadliwości prawnej tego zarządzenia. Odnotować bowiem należało, że zgodnie z art. 164 ab initio P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym - a takim było postanowienie Sądu z dnia 8 grudnia 2022 r. - wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; nadto z tą chwilą postanowienie to stało się prawomocne, gdyż wydano je w wyniku rozpoznania sprzeciwu, gdy Sąd orzekał jako sąd drugiej instancji (zob. art. 260 § 2 w związku z § 1 oraz art. 166 w związku z art. 168 § 1 P.p.s.a.). Brak doręczenia Spółce do rąk jej pełnomocnika odpisu tego postanowienia przed wydaniem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie miał więc doniosłego prawnie znaczenia. Co więcej wskazać należało i to, że doręczenie pełnomocnikowi Spółki odpisu rzeczonego zarządzenia miało miejsce w dniu 28 grudnia 2022 r., czyli już po dacie doręczenia temu samemu pełnomocnikowi postanowienia Sądu z dnia 8 grudnia 2022 r., co nastąpiło w dniu 22 grudnia 2022 r. Pełnomocnik posiadał zatem wiedzę odnośnie do załatwienia sprawy wpadkowej w przedmiocie prawa pomocy w sposób odmowny, zanim został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. 6.2.4. Podobnie okoliczność ponownego wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych nie mogła świadczyć o wadzie prawnej zaskarżonego zarządzenia. Wniosek ten został złożony już po wydaniu zarządzenia (na etapie zażalenia). Tym samym nie mógł wpłynąć na niedopuszczalność jego wcześniejszego względem czynności Spółki wydania przez Przewodniczącego Wydziału I. 6.3. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.