I FZ 498/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 782/14, odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznych decyzji dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004 r. do marca 2005 r., maj 2005 r., od lipca 2005 r. do października 2005 r. oraz grudzień 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 782/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przyznania prawa pomocy B.C. (dalej: skarżący) w sprawie jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 lutego 2014 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący będąc na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, pominął zupełnie okoliczności dotyczące kondycji finansowej żony, oświadczając jedynie, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Sąd, odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych wyjaśnił, że obowiązku wzajemnej pomocy i alimentacji nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej. Potrzeby rodziny mogą zaś w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Sąd zauważył także, że okoliczność uiszczania przez skarżącego na rzecz banku miesięcznych rat w wysokości 1.100 zł pozwalała na przyjęcie, że skarżący nie przedstawił swojego obecnego źródła utrzymania, podając jedynie, że od 9 czerwca 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd wyjaśnił, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której strona reguluje swoje zobowiązania względem banku w kwocie znacznie przekraczającej wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe (wpis sądowy wynosi bowiem 200 zł), a domaga się przeniesienia tych kosztów na Skarb Państwa. 2. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie od kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżącemu udzielono zwolnienia od kosztów postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1351/12. W stosunku do stanu majątkowego ustalonego w sprawie obecna sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Skarżący korzysta z pomocy rodziny oraz zasiłków z opieki. Działalność gospodarcza została sparaliżowana przez działania egzekucyjne organów zaś utrzymuje się z prac dorywczych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący uchylił się (pomimo wezwania) od podania okoliczności dotyczące kondycji finansowej żony. Sąd zauważył również, że okoliczność uiszczania przez skarżącego na rzecz banku miesięcznych rat w wysokości 1.100 zł pozwalała na przyjęcie, że skarżący nie przedstawił swojego obecnego źródła utrzymania, podając jedynie, że od 9 czerwca 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Z przedstawioną oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należało się zgodzić. Z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. wynika bowiem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 157/14, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem, jak to zauważył Sąd pierwszej instancji, strona (pomimo wezwania) nie podała informacji dotyczących stanu majątkowego żony. W zażaleniu również brak jest jakiejkolwiek informacji na ten temat. Podobnie w zażaleniu nie została wyjaśniona kwestia źródła dochodu skarżącego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skarżący uiszcza na rzecz banku miesięczne raty w wysokości 1.100 zł co pozwalało na przyjęcie, że skarżący nie przedstawił swojego obecnego źródła utrzymania. Skarżący i tej kwestii nie wyjaśnia. W zażaleniu ogólnikowo wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych nie podając jednak szerszych danych jak chociażby wysokości aktualnych dochodów. W zażaleniu skarżący wskazuje na okoliczność przyznania mu prawa pomocy w innej sprawie (o sygn. akt I SA/Kr 1351/12). Okoliczność ta nie może sama w sobie decydować o przyznaniu prawa pomocy w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie pojawiły się bowiem okoliczności, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Tym samym, należało przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że wątpliwości co do sytuacji majątkowej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiały uwzględnienie złożonego wniosku. Nie można więc było w sprawie odstąpić od reguły ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a.