I FZ 49/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Ol 82/25 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia oraz do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 4 października 2024 r. nr 2801-IOV-1.4103.23.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do września 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 82/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił przywrócenia M. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w O. (dalej: skarżąca lub spółka) terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia i uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 4 października 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do września 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 86-87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), zwrócił uwagę, że przywrócenie terminu jest uzależnione od braku winy w uchybieniu terminu, przy czym brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie takie może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem sądu okoliczności przedstawione we wniosku spółki nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia i uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Sąd wskazał, że nieterminową wpłatę wpisu od zażalenia skarżąca uzasadniła brakiem wcześniejszej możliwości skorzystania z pożyczki. Brak środków na opłacenie zażalenia nie jest jednak w ocenie sądu okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu, strona może bowiem złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych. Strona, która nie korzysta z prawa pomocy, ma obowiązek zabezpieczyć środki finansowe na opłacenie zażalenia. Środki te mogą pochodzić z pożyczki od innej osoby, co jednak nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Spółka nie wykazała, by uiszczenie wpisu po terminie nastąpiło bez jej winy, czy też winy osoby, która zgodziła się pomóc jej w wykonaniu zobowiązania nałożonego przez sąd. Sąd zwrócił równocześnie uwagę, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niewykonaniu w wyznaczonym terminie drugiego z nałożonych wezwaniami sądu z dnia 18 grudnia 2025 r. obowiązków, tj. usunięcia braku formalnego zażalenia przez złożenie jego odpisu. Zdaniem sądu z wniosku skarżącej w żaden sposób nie wynika, by przeszkodą nieterminowego uiszczenia wpisu oraz złożenia odpisu zażalenia było zdarzenie stanowiące przeszkodę niemożliwą do usunięcia. W sytuacji braku możliwości pozyskania pożyczki w terminie do uiszczenia wpisu skarżąca miała możliwość zainicjowania postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Dochowanie należytej staranności wymagało dokonania w terminie odpowiedniej czynności, tj. albo uiszczenia wpisu albo złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżąca podniosła, że sąd bezkrytycznie obciąża spółkę brakiem środków finansowych, podczas gdy spółka została okradziona przez organy podatkowe, jak i nie docenia faktu uzyskania pożyczki od innego podmiotu. Skarżąca wielokrotnie zwracała się o zwolnienie z wpisów sądowych i zawsze uzyskiwała odmowę. Niewielkie spóźnienie się z wpłatą wpisu przez pożyczkodawcę nie powinno obciążać spółki, która na to spóźnienie nie miała wpływu. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy się zgodzić z sądem pierwszej instancji, że przesłanki z tych przepisów nie zostały w okolicznościach sprawy spełnione. Wymaga podkreślenia, że to do wnioskodawcy należy uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności, które według strony stanowiły przeszkodę w zachowaniu terminu do dokonania czynności procesowej i świadczą o braku winy w uchybieniu tego terminu. Według sądu pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków zażalenia i stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny podziela. Przede wszystkim spółka w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że nie była w stanie w zakreślonym terminie przesłać do sądu odpisu zażalenia. Uchybienie terminowi w tym względzie jest przez spółkę pomijane zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, co samo w sobie przesądza już o zasadności odmowy przywrócenia terminu przez sąd pierwszej instancji. Również argumentacja dotycząca przyczyn nieuiszczenia wpisu od zażalenia w terminie nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Trafnie sąd pierwszej instancji wskazał, że strona postępowania sądowego, która nie dysponuje środkami finansowymi na opłacenie wpisu od zażalenia, może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Z akt badanej sprawy nie wynika, by spółka ze swego uprawnienia procesowego w tym względzie skorzystała. Sama w sobie okoliczność, że w innych sprawach wnioski spółki o przyznanie prawa pomocy były oddalane, nie oznacza, że spółka nie powinna ponosić konsekwencji podjęcia decyzji, że lepiej uiścić wpis po terminie niż złożyć potencjalnie nieskuteczny wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tegoż wpisu. Warto nadto zwrócić uwagę, że spółka w sposób nader lakoniczny wyjaśnia powód spóźnionego wpłacenia kwoty wpisu przez podmiot trzeci (pożyczkodawcę). We wniosku spółka wskazuje jedynie, że "wcześniej nie można było skorzystać z dobrodziejstwa pożyczkodawcy", w zażaleniu dodając, że nie miała wpływu na datę dokonania wpłaty. Z uwagi na brak szerszego uzasadnienia stanowiska spółki w tym względzie wystarczy wskazać, że korzystając z pomocy innego podmiotu w zakresie uiszczenia opłaty sądowej, strona postępowania nie jest zwolniona z obowiązku zapewnienia, by wpłata została dokonana w zakreślonym przez sąd terminie. Oczywiście, możliwe jest, że ewentualne opóźnienie w dokonaniu wpłaty będzie usprawiedliwione, tj. będzie związane z przeszkodą, która nie była możliwa do przezwyciężenia zarówno przez stronę zobowiązaną do uiszczenia wpisu, jak i przez podmiot faktycznie dokonujący wpłaty, jednakże to stronę wnoszącą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego obciąża wymóg przekonania sądu, że zaszły przesłanki z art. 86-87 p.p.s.a. W badanej sprawie spółka ograniczyła się do hasłowego deklarowania braku własnej odpowiedzialności za nieopłacenie w terminie zażalenia, co należy uznać za równoznaczne z brakiem uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. Mając to na względzie, należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 i art. 87 p.p.s.a., a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA ----------------------- 4