I FZ 478/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. Sp. komandytowej z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1426/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. komandytowej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1426/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił S. Spółce komandytowej z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 lutego 2014r. Sąd I instancji wskazał, że przychód netto Spółki na koniec 2013 r. wyniósł 2.567.016,16 zł, zaś na koniec kwietnia 2014 r. wyniósł 840.392,87 zł. Spółka ponosi koszty działalności operacyjnej przekraczające uzyskany przychód. I tak, w 2013 r. koszty te wyniosły 5.660.995,61 zł (w tym amortyzacja 3.243.797,64 zł), zaś w 2014 r. 1.329.105,48 zł (w tym amortyzacja 1.081.264,88 zł). Spółka posiada aktywa trwałe o wartości 75.649.102,68 zł (nieruchomości) i aktywa obrotowe w wysokości 19.458.685,42 zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę 19.458.676,92 zł. Oceniając natomiast przedłożone przez Spółkę zestawienia operacji bankowych na koncie w Al., na którym odnotowane jest ujemne saldo, Sąd stwierdził, że nie wynika z nich brak możliwości ponoszenia kosztów sądowych, bowiem na koncie tym, poza obciążeniami z tytułu prowadzenia rachunku bankowego, nie ma innych operacji związanych z działalnością gospodarczą Spółki, jak chociażby zakup usług i towarów, zapłata należności publicznoprawnych. Nie jest wystarczająca dla Sądu sama informacja, że drugie konto spółki w N. Bank nie jest aktywne. Informacja ta nie została bowiem poparta żadnym dowodem. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła Spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie strony Sąd nie wziął pod uwagę, że na dzień 31 grudnia 2013 r. krótkoterminowe aktywa finansowe Spółki wyniosły 8,5 zł. Spółka wskazała, że aktualnie jest w stanie ponieść wpis sądowy w kwocie 20.000 zł, zatem nie można uznać, że uchyla się od ponoszenia kosztów sądowych i liczy jedynie na finansowanie ze środków państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z całokształtu oświadczeń i dokumentów zgromadzonych w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Nie bez znaczenia jest również, że w odpowiedzi na wezwane Sądu o nadesłanie rachunków bankowych Spółka nadesłała wyciąg z rachunku z Alior Banku, na którym poza obciążeniami z tytułu prowadzenia rachunku bankowego, nie ma innych operacji związanych z działalnością gospodarczą Spółki, jak chociażby zakup usług i towarów, czy zapłata należności publicznoprawnych. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała bowiem w sposób pełny swojej sytuacji finansowej, co powinna była przedstawić, aby uzyskać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.