I FZ 431/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1918/13 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1918/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez M. C., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 maja 2013 r., wydanej wobec strony w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2010 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się bowiem jedynie do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji, tym samym konieczność powtórnego dokonania rozliczenia podatku od towarów i usług za okres objęty zaskarżoną decyzją spowoduje, że skarżąca nie będzie w stanie uregulować zobowiązań podatkowych wynikających z zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji bez nadmiernego uszczerbku dla jej majątku i dla niej samej. Tymczasem, jak wyjaśnił Sąd, to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, iż w jej sytuacji zachodzą, wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. We wniosku brak było natomiast wystarczających danych, które umożliwiłyby Sądowi ocenę aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania, zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: - art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała istnienia określonych w tym przepisie przesłanek; - art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez WSA dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 maja 2013 r., nr [...], a w konsekwencji bezpodstawne oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu wywiedzionego środka zaskarżenia strona podniosła, iż "(...) wykonanie przez organ zaskarżonego postanowienia" nie jest w chwili obecnej możliwe bez uszczerbku dla jej majątku. Wyraziła ponadto pogląd, że w przypadku wątpliwości Sądu, co do wiarygodności jej oświadczeń, powinny zostać jej one przedstawione (wątpliwości – przyp. NSA) z wezwaniem do przedstawienia konkretnych dowodów. Podatniczka wyraziła również gotowość do współpracy z Sądem w zakresie nadesłania na żądanie Sądu wszelkich dokumentów przedstawiających jej sytuację osobistą i majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom podatniczki, zgodzić się należało z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie decyzji organu podatkowego, w jej aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Informacje o sytuacji majątkowej skarżącej nie znajdowały się w aktach sprawy (mimo dwóch wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, gdzie skarżąca wbrew wezwaniom nie przedstawiła odpowiednich dokumentów i oświadczeń), ani też strona nie dołączyła ich do wniosku. W przypadku bowiem, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Nie ma również racji skarżąca twierdząc, że WSA w przypadku wątpliwości, co do wiarygodności jej oświadczeń, powinien wezwać ją do przedstawienia konkretnych dowodów, jak już bowiem wyżej wskazano, w przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.