I FZ 428/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1162/16, oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lipca 2016 r., znak: [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i marzec 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji A.P. (dalej: Strona lub Skarżąca) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1162/16. Postanowieniem tym Sąd odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. 2. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji 2.1. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 października 2016 r. Skarżąca została wezwana (pismo z dnia 11 października 2016 r.) do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone Stronie w dniu 17 października 2016 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Skarżąca nie określiła wartości przedmiotu zaskarżenia. 2.2. Wnioskiem datowanym na dzień 7 listopada 2016 r. Strona zwróciła się do Sądu pierwszej instancji o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wyjaśniła, że: - wezwanie do podania wartości przedmiotu zaskarżenia zostało jej doręczone razem z odpowiedzią na skargę Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS); - w odpowiedzi tej (na pierwszej stronie) była podana wartość przedmiotu sporu, dlatego też uznała, że Sąd ma już wszystkie potrzebne informacje (zna wartość przedmiotu sporu) i nie ma potrzeby przesyłania pisma w tej sprawie. Jednocześnie Strona podała, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi za styczeń 2013 r. - 64 252,80 zł, za luty 2013 r. - 23.197,80 zł. 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji W motywach rozstrzygnięcia, Sąd wskazał, że: - okoliczności podniesione przez Skarżącą nie dowodziły braku jej winy w uchybieniu terminu; - treść otrzymanego przez nią wezwania nie mogła budzić jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych dla jego adresata, którym była Skarżąca a nie organ; - wysłanie wezwania do uzupełniania braków formalnych skargi razem z odpowiedzią na skargę podyktowane było względami praktycznymi i nie mogło w żaden sposób stanowić o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu. 4. Zażalenie 4.1. W zażaleniu Strona wniosła o zmianę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. 4.2. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że: - przesłanie w jednej kopercie obu pism (wezwania z dnia 11 października 2016 r. oraz odpowiedzi na skargę) wprowadziło ją w błąd; - w piśmie Dyrektora IS podano bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia; - skoro Sąd znał wartość przedmiotu zaskarżenia to podawanie jej było niecelowe; - postępowanie przed sądem cechuje wysoki stopień formalizmu, a jej błahe przeoczenie pozbawia możliwości obrony praw przed sądem. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż wniesiony środek zaskarżenia nie dostarczył argumentacji podważającej prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji. 5.2. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. 5.3. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Według Skarżącej była ona w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie musi odpowiadać na wezwanie Sądu co do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, gdyż ta została podana, w przesłanym jej razem z wezwaniem, pismem będącym odpowiedzią na skargę. Sąd pierwszej instancji ocenił, że Skarżąca - w tak ujętych okolicznościach - nie uprawdopodobniła swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia rzeczonego braku. 5.4. Naczelny Sąd Administracyjny w przedstawionym sporze opowiada się za stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. 5.5. Z akt sprawy wynika, że Skarżącą pismem z dnia 11 października 2016 r. wezwano do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Jednocześnie poinformowano ją, że nieusunięcie tego braku w terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Pismo to zostało wysłane do Skarżącej wraz z pismem Dyrektora IS stanowiącym odpowiedź na skargę. Z potwierdzenia odbioru doręczonej przesyłki wynika, że Skarżącej dostarczono powoływane pisma, co też potwierdziła swoim podpisem. Przedstawione okoliczności są wprawdzie niesporne, jednak należało je przypomnieć, ze względu na charakter powoływanej przez Stronę przyczyny uchybienia terminowi. Otóż Skarżąca uważała, że nie musi odpowiadać na wezwanie z dnia 11 października 2016 r., gdyż to o co jest pytana, zostało już napisane w doręczanym jej piśmie, tj. odpowiedzi na skargę. Lektura jednak wezwania Sądu pierwszej instancji wskazuje, że było ono czytelne i jednoznaczne w swej wymowie. Skarżąca została wezwana o "podanie wartości przedmiotu zaskarżenia". W żadnym fragmencie tego pisma nie wskazano, że nie musi tego czynić, w sytuacji, gdy podała tę wartość przeciwna strona postępowania (Dyrektor IS). Również samo pismo Dyrektora IS zatytułowane "odpowiedź na skargę", jak i przewodnie pismo sądowe nie zawierało w swej treści przekazu pozwalającego uznać, iż Skarżąca nie musi uzupełniać braku formalnego skargi. Prawdą jest, że Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę podał wartość przedmiotu sporu. Jednak w żaden sposób nie mogło to niweczyć obowiązku nałożonego na Skarżącą wezwaniem z dnia 11 października 2016 r. To Skarżąca stosownie do art. 215 § 1 P.p.s.a. powinna w piśmie wszczynającym postępowanie (w tym wypadku w skardze) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, zwłaszcza, w sytuacji, gdy była o to wzywana. Przekonanie Strony, że nie musi tego czynić, świadczy o wadliwym odczytaniu tych dwóch pism (wezwania oraz odpowiedzi na skargę z towarzyszącym jej pismem przewodnim), co należało jednak wiązać z jej niedbalstwem, a nie z okolicznościami ich doręczenia. Uważniejsza lektura otrzymanej korespondencji nie pozostawiała bowiem wątpliwości, do czego Skarżąca została wzywana. Samo zaś przekonanie Strony co do tego, że Sąd zna już wartość przedmiotu zaskarżenia zasadzało się na błędzie logicznym. Sąd nie wzywałby przecież o jej podanie przy jednoczesnym uznaniu, że jest to zbyteczne. Według Skarżącej za racją jej miało również przemawiać to, że oba pisma zostały wysłane w jednej kopercie. Taki argument również nie pozwala zgodzić się ze Stroną. Przesyłka była jedna, ale jak jednoznacznie wynika z potwierdzenia odbioru, adresat poinformowany był o jej zawartości, o tym, że znajduje się w niej: "Wezwanie o wartość", "odpis odpowiedzi na skargę". Już ta okoliczność wskazywała na dostarczenie dwóch różnych pism. Niezależnie zaś od tego, czy pisma te były w jednej przesyłce, czy przesłano by je oddzielnie, to adresat i tak dysponowałby tymi pismami. W takiej sytuacji mógłby również niezasadnie twierdzić, że w świetle tych pism nie musiał uzupełniać braku formalnego przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, gdyż w jednym z nich wartość ta była wskazana. 5.6. Słuszna więc była ocena Sądu pierwszej instancji co do nieuprawdopodobnienia przez Stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Odnotować przy tym należało, że Sąd ten nie rozważał, czy wniosek o przywrócenie terminu Skarżącej został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W sytuacji, gdy Skarżąca nie podała z jakim dniem wskazywana przez nią przyczyna uchybienia terminu ustała, właściwie Sąd ten wydał jednak rozstrzygnięcie merytoryczne na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. 5.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.