I FZ 41/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 110/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 110/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Z jego argumentacji wynikało bowiem, że ponosi wyższe wydatki (ok. 1.400 zł miesięcznie) od deklarowanych dochodów (ok. 800 zł – 1000 zł miesięcznie). Jednocześnie skarżący twierdził, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, a także nie korzysta z pomocy finansowej ze strony żony i rodziców (matki). Nie wyjaśnił jednak, skąd w takim razie czerpie środki finansowe na pokrycie nadwyżki wydatków nad dochodami. Skarżący powołując się na stratę żony z działalności gospodarczej w 2013 r., nie przedstawił aktualnej sytuacji majątkowej swojej żony i jej zdolności płatniczych. Nie wskazał też z jakich przyczyn rezygnuje z możliwości domagania się pomocy finansowej ze strony żony choćby tylko z tytułu jej obowiązku partycypowania w kosztach utrzymywania dziecka. Zażaleniem skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."). Ze względu na powyższe zarzuty w zażaleniu wniesiono o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 P.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie spełnił warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z jego argumentacji wynikało bowiem, że ponosi wyższe wydatki (ok. 1.400 zł miesięcznie) od deklarowanych dochodów (ok. 800 zł – 1000 zł miesięcznie). Jednocześnie skarżący twierdził, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, a także nie korzysta z pomocy finansowej ze strony żony i rodziców (matki). Nie wyjaśnił jednak, skąd w takim razie czerpie środki finansowe na pokrycie nadwyżki wydatków nad dochodami. Skarżący powołując się na stratę żony z działalności gospodarczej w 2013 r., nie przedstawił aktualnej sytuacji majątkowej swojej żony i jej zdolności płatniczych. Nie wskazał też z jakich przyczyn rezygnuje z możliwości domagania się pomocy finansowej ze strony żony choćby tylko z tytułu jej obowiązku partycypowania w kosztach utrzymywania dziecka. Powyższych kwestii strona nie wyjaśniła również na etapie postępowania zażaleniowego. Tymczasem należało zauważyć, że samo przeświadczenie podatnika, oparte na jego subiektywnych przekonaniach o zaistnieniu przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie może stanowić wyłącznej podstawy przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego. Skoro podatnik nie przedstawił w sposób rzetelny i pełny całokształtu swojej sytuacji majątkowej, to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że podatnik nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.