I FZ 39/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy wywołanej zażaleniem J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 243/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca do sierpnia 2022 r. postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie ze skargi J. H. (dalej: "skarżący" lub "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej – "DIAS") z dnia 19 marca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca do sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie skarżący skutecznie wniósł zażalenie z dnia 29 lipca 2025 r. (wniesione w dniu 30 lipca 2025 r.), w którym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po przeprowadzeniu rozprawy, która odbyła się przed WSA w Rzeszowie w dniu 28 października 2025 r. wyrokiem z tej samej daty sygn. akt I SA/Rz 243/25 oddalono skargę strony na decyzję DIAS z dnia 19 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przedstawiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 12 marca 2026 r. (data wpływu do NSA - 19 marca 2026 r.) akta sądowe celem rozpoznania wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej przedstawił także zażalenie strony na postanowienie z dnia 7 lipca 2025 w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji DIAS z dnia 19 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wskazane w pkt 1 (skuteczne cofnięcie skargi kasacyjnej) i pkt 2 (śmierć strony). Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe między innymi wtedy, gdy w jego toku wystąpią takie zdarzenia, w następstwie których sprawa sądowoadministracyjna definitywnie nie może być kontynuowana. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Przyjąć należało wobec powyższego, iż z art. 61 § 6 p.p.s.a. wynika, że Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, czyli co do zasady do czasu wydania wyroku. Wprawdzie art. 61 § 6 p.p.s.a. nie stosuje się w niniejszej sprawie wprost z uwagi na to, że skargę oddalono, a orzeczenie nie jest prawomocne, to należy mieć na względzie, że możliwość wstrzymania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji ma do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w swojej instancji. Po tym czasie (w trakcie postępowania kasacyjnego) strona może kierować wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w tym przedmiocie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., co w przedmiotowej uczyniono, bowiem w złożonej skardze kasacyjnej zawarto wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2026 r., sygn. akt I FZ 54/26). Skoro zatem Sąd pierwszej instancji po wydaniu wyroku nie może orzekać na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to w związku z wydaniem przez WSA Rzeszowie orzeczenia z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 243/25 oddalającego skargę strony na decyzje DIAS z dnia 19 marca 2025 r., bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie zażalenia na wydane wcześniej postanowienie tego Sądu w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia, Sąd pierwszej instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2026 r. sygn. akt I GZ 88/26). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o umorzeniu postępowania zażaleniowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a.