I FZ 39/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Po 312/20 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 10 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Po 312/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z 10 marca 2020 r. w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2017 r. 2. Skarżąca spółka w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019r., poz. 2325 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca spółka nie wykazała we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia, z którego wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. 4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego zmianę, przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. 5.3. Skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Niezbędnym zatem do uwzględnienia wniosku jest wykazanie konkretnych zagrożeń płynących z wykonania decyzji, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA). Niewykazanie tych okoliczności w uzasadnieniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). 5.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że skarżąca spółka nie wskazała uzasadnieniu wniosku żadnych okoliczności, z których by wynikało, że w jej sytuacji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Samo stwierdzenie skarżącej spółki, że "wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji bowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" nie może stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego aby domniemywać, w czym skarżąca spółka upatruje niebezpieczeństwa wystąpienia skutków przewidzianych w art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5.5. Na powyższą ocenę nie ma wpływu przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia dodatkowa argumentacja popierająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz wskazanie, że "uzasadnieniem wniosku było przedstawienie sytuacji spółki we wniosku o udzielenie prawa pomocy" (s. 2 uzasadnienia zażalenia). Wskazać bowiem w pierwszej kolejności należy, że nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. 5.6. Odnosząc się natomiast do pozostałych argumentów podniesionych przez skarżącą spółkę w zażaleniu uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie bierze pod uwagę okoliczności przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na ich tle ocenia czy sąd pierwszej instancji oddalając wniosek nie naruszył art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowa argumentacja może być natomiast podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. Warunkiem takiej zmiany jest ustalenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie w zażaleniu stanowiska zajętego przez sąd. 5.7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.