I FZ 386/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1044/14 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Z.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 3 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1044/14, wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6.304 zł. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 3 czerwca 2014 r. W złożonym zażaleniu na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego podniósł, że wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia została wyliczona w sposób nieprawidłowy, co w konsekwencji przełożyło się również na wysokość wpisu od skargi. W ocenie autora zażalenia organ podatkowy, a za nim Sąd I instancji obliczyły wartość przedmiotu zaskarżenia uwzględniając wysokość podatku należnego. Zaznaczył bowiem, że wysokość podatku należnego "pod względem ekonomicznym" nie była jednak kwestionowana, gdyż zadeklarowana przez stronę wysokość podatku podlegającego zapłacie, mimo zakwestionowania przez organy zadeklarowanego podatku należnego – faktycznie nie ulegała zmianie. Autor zażalenia wyjaśnił, że skarżący nadal byłby zobowiązany do uiszczenia podatku w zadeklarowanej wysokości, z tym że, w wyniku rozstrzygnięć organu, podstawę jego zapłaty stanowił art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm., zwanej dalej "U.p.t.u."). Z powyższego pełnomocnik strony wywiódł, że wysokość kwota podatku podlegającego zapłacie nie powinna wchodzić do wartości przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Mając na uwadze argumentację strony skarżącej warto przypomnieć, że ustawodawca w art. 216 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). podaje, że jeżeli "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna, stanowi ona "wartość przedmiotu zaskarżenia". Takie sformułowanie przepisu rodzi pewne komplikacje, gdyż przedmiotem zaskarżenie nie mogą być należności pieniężne (zob. również B.Dauter, B.Gruszczyński , A.Kabat, M.Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231). Dokonując literalnej wykładni przepisów należałoby dojść do wniosku, że w sprawach sądowoadministracyjnych każde pismo strony podlegałoby opłacie stałej, gdyż przedmiotem zaskarżenia mogą być wyłącznie akty lub czynności organów administracji publicznej. Dlatego też, "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć szerzej, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem". Należy zatem stwierdzić, że kluczowe jest ustalenie co określała/obejmowała zaskarżona przez stronę decyzja oraz w jakim zakresie podlegała ona kontroli sądowoadministracyjnej. Nie można bowiem zapominać, że konstytucyjnym zadaniom, ujętym jako kontrola działalności administracji publicznej, które postawiono przed sądami administracyjnymi, odpowiadają stosowne kompetencje, przede wszystkim przyznane wojewódzkim sądom administracyjnym. W postępowaniu przed tymi sądami nie wprowadzono przy orzekaniu związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wprost przeciwnie, w art. 134 § 1 P.p.s.a. nakazano wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozstrzyganie w granicach danej sprawy, co oznacza obowiązek wszechstronnego zbadania z urzędu zaskarżonego aktu z punktu widzenia legalności. Dodatkowo, aby sądy administracyjne pierwszej instancji mogły w pełni realizować swoje konstytucyjne zadania i w ten sposób zabezpieczać przestrzeganie przez administracje publiczną zasady praworządności, wyposażono je także w uprawnienie, określone w art. 135 P.p.s.a., do stosowania z urzędu przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Te rozwiązania prawne potwierdzają, że przedmiotem zaskarżenia jest wskazana w skardze zaskarżona decyzja, postanowienie, inny akt lub czynność (por. zdanie odrębne do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W zaskarżonej decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r., zakwestionowano m.in. wysokość zadeklarowanego przez stronę podatku należnego, przyjmując, że skarżący w okresie od września do grudnia 2011 r. wystawił faktury, które nie dokumentowały sprzedaży usług budowlanych. W konsekwencji przyjętych ustaleń zmieniono skarżącemu rozliczenie podatku i dodatkowo na podstawie art. 108 ust. 1 U.p.t.u. orzeczono o kwocie podatku do zapłaty. Skoro kontroli sądowoadministracyjnej podlega cały akt, stanowiący przedmiot zaskarżenia, to również obejmować będzie ona okoliczności odnoszące się do ustaleń poczynionych odnośnie podatku należnego, jak i prawidłowość orzeczenia o zapłacie podatku z art. 108 ust. 1 U.p.t.u. To, że kwota podlegająca zapłacie przez podatnika w sensie ekonomicznym pozostaje ta sama, nie oznacza, że wysokość podatku należnego nie będzie wchodziła w wartość przedmiotu zaskarżenia. Jak wynika z treści skargi strona kwestionuje bowiem w całości ustalenia organu odnoszące się do kwestii związanych z świadczeniem usług budowlanych – a te miały bezpośredni wpływ na wysokość podatku należnego. Nie można zatem przyjmować, że kwestii dotyczącej podatku należnego nie będzie obejmować wszczęty przez stronę spór. W efekcie wartość przedmiotu zaskarżenia powinna uwzględniać wszystkie te elementy, które były objęte treścią decyzji i które stanowiły przedmiot sporu – w tym i podatku należnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.