I FZ 373/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 198/23, o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 198/23 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 marca 2023 r., nr 2001-IOV.4103.1.2023 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2021 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego postanawia: 1) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 198/23, 2) przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 198/23, odmówił C. sp. z o.o. w Z. (dalej: Strona lub Spółka) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 lipca 2023 r. o sygn. akt I SA/Bk 198/23. 1.2. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Strony, będący radcą prawnym, wskazał, że uiścił wpis jeden dzień po terminie (tj. 11 listopada 2023 r., zamiast 10 listopada 2023 r.), ze względu na nagłe pogorszenie się stanu zdrowia i fakt, że nie miał możliwości zlecenia opłacenia skargi kasacyjnej innej osobie. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie, zgodnie z którym pełnomocnik Spółki był niezdolny do pracy w dniach 10-12 listopada 2023 r. W odniesieniu do tych okoliczności Sąd pierwszej instancji, odmawiając przywrócenia terminu, skonstatował, że: 1) we wniosku pełnomocnik nie podał czym miała być spowodowana jego nagła niedyspozycja - trudno więc było ocenić czy pełnomocnik mierzył się z przypadłością nagłą, a przy tym uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą; 2) pełnomocnik jednak wystosował przelew jeszcze w trakcie niezdolności do pracy, budziło to wątpliwości, na ile choroba uniemożliwiała pełnomocnikowi dokonanie czynności; 3) wezwanie (o wpis) zostało uznane za doręczone w dniu 3 listopada 2023 r., gdyż nie zostało odebrane w ciągu 14 dni od jego przedłożenia w ePUAP; nie wiadomo zatem, kiedy faktycznie pełnomocnik zapoznał się z wezwaniem. Jeśli zrobił to dopiero 11 listopada 2023 r., to niedyspozycja spowodowana chorobą nie miała wpływu na uchybienie terminu, bowiem nastąpiła z uwagi na przeoczenie wezwania, jeśli zaś 10 listopada 2023 r. lub wcześniej, to z uwagi na swoją niedyspozycję pełnomocnik winien poinformować inną osobę czy nawet przekazać informację o konieczności dokonania przelewu Spółce. 2. Zażalenie W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika Strony, wnosząc o przywrócenie terminu, zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: P.p.s.a.) przez przyjęcie, że Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu pomimo przedłożenia zaświadczenia lekarskiego świadczącego o niezdolności do pracy. W uzasadnieniu (liczącym 7 stron) przedstawiono motywy świadczące, zdaniem Spółki, o braku zawinienia w sprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. W kwestii spornej Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się bowiem do racji leżących po stronie Spółki. W okolicznościach tego konkretnego przypadku, odmiennie niż oceniono w zaskarżonym postanowieniu, Skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminowi. 3.2. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu oraz wykonania czynność, której termin został uchybiony. Wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 P.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516). 3.3. Przedstawiając zaświadczenie lekarskie i rozwijając w zażaleniu informacje dot. przebiegu choroby pełnomocnika Spółki uprawdopodobniono, że stan jego zdrowia mógł mieć wpływ na niedokonanie czynności w terminie. Istotnym był przy tym stan zdrowia pełnomocnika w ostatnim dniu do dokonania czynności procesowej, jako że Strona nie miała prawnego obowiązku dokonywania takiej czynności wcześniej. Wespół z tymi okolicznościami należało zaś oceniać informację pełnomocnika o tym, że prowadzi jednoosobową działalność, nie zatrudniając innych osób. Zarazem nie sposób było czynić Stronie zarzutu, że pomimo trwania choroby w dniach 10-12 listopada 2023 r. pełnomocnik dokonał czynności poprzez zlecenie polecenia przelewu bankowego w dniu 11 listopada 2023 r., bowiem okoliczność ta raczej świadczy o dążeniu do sprostania wymogom postępowania jak tylko stało się to możliwe. Z kolei z informacji podanych we wniosku nie wynikało, aby stan zdrowia - w całym okresie stwierdzonej następczo przez lekarza niezdolności do pracy - był niezmienny (a wręcz podano: "że w dniu 11 listopada 2023 r. stan zdrowia umożliwił przynajmniej dokonanie przelewu"). W realiach sprawy nie było zatem powodu, aby na tle tego konkretnego przypadku podważać wiarygodność przedłożonej przez pełnomocnika Strony dokumentacji i twierdzeń z nią związanych. Ponadto, zbyt daleko idące były rozważania Sądu oparte na twierdzeniu (str. 4 zaskarżonego postanowienia), o tym, że "z uwagi na doręczenie tzw. zastępcze (z zastosowaniem awizacji przez e-PUAP) nie wiadomo kiedy faktycznie pełnomocnik zapoznał się z wezwaniem". W zaskarżonym postanowieniu (str. 3), Sąd przecież wcześniej przyjął "[z] pewnością można uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w ustawowym terminie do jego wniesienia, skoro termin do uzupełnienia braków upływał 10 listopada 2023 r., zaś wniosek złożono przed upływem 7 dni od tej daty, tj. 16 listopada 2023 r." Natomiast pełnomocnik Strony nie wskazywał na inny termin (niż dzień skutecznego doręczenia) zapoznania się z treścią doręczonej przesyłki. W konsekwencji uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku niezasadnie odmówił Spółce przywrócenia terminu do uzupełnienia opłaty sądowej. Strona podanymi we wniosku o przywrócenie terminu okolicznościami (i rozwiniętymi w zażaleniu) uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. W sprawie wniosek złożono w ustawowym terminie do jego wniesienia. Przy tym dokonano czynności, której uchybiono, na dowód czego przedstawiono potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (str. 3 zaskarżonego postanowienia). 3.4. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie - na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. - kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz - w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. - orzekł o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.