I FZ 37/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Po 770/24 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 4 października 2024 r. nr 3001-IEW2.4253.41.2024 w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonych kwot zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2020 r. do października 2021 r. postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 770/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił B. C. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 4 października 2024 r. w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonych kwot zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2020 r. do października 2021 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji – odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) – wskazał m.in., że uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne, a brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Sąd zaznaczył, że skarżący swojego wniosku nie uzasadnił, a skarga nie zawiera argumentów, w świetle których można by przyjąć, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji po stronie skarżącego dojdzie do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na charakter objętego skargą rozstrzygnięcia wydanie orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami wnioskodawcy musiałoby zostać poprzedzone porównaniem jego aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej z dolegliwościami wynikającymi z wydania zaskarżonego aktu, jednak skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową i majątkową. Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą skarżący zobowiązany jest do prowadzenia ksiąg podatkowych dokumentujących realizowane transakcje, tymczasem do skargi nie dołączono dokumentów obrazujących wysokość przychodów oraz kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie przedłożono również ewidencji środków trwałych, która umożliwiłaby ustalenie wartości majątku przedsiębiorstwa, jak również innego rodzaju dokumentów w postaci chociażby aktualnych wyciągów z rachunków bankowych, w oparciu o które możliwe byłoby precyzyjne ustalenie stanu środków pieniężnych. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest zachwianie płynności w regulowaniu zobowiązań, narażające na szwank działalność skarżącego. Z tych względów sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie zdołał wykazać, że wykonanie zaskarżonego aktu będzie się dla niego łączyć z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Według skarżącego sąd popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, bezzasadnie przyjmując, że skarżący nie wykazał, by wykonanie decyzji miało skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do przewidzenia skutków, w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości, że ze względu na obecną sytuację finansową skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkować wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie narusza art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku w tym względzie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że nie jest w stanie w krótkim okresie przeznaczyć kwoty w wysokości ponad 600 000 złotych na wykonanie zaskarżonej decyzji. Skarżący zwrócił uwagę, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zaciąga na co dzień liczne zobowiązania oraz zatrudnia dużą liczbę pracowników, którym musi wypłacać należne wynagrodzenia i zapewniać odpowiednie warunki pracy. Wykonanie decyzji sprawi, że skarżący nie będzie w stanie prowadzić działalności gospodarczej, gdyż przymusowa egzekucja doprowadzi do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji skarżący nie będzie w stanie wykonywać swoich zobowiązań i będzie zmuszony zamknąć działalność i ogłosić upadłość firmy. W efekcie konieczne okaże się zwolnienie pracowników, a znaczna liczba wierzycieli skarżącego zostanie narażona na uszczerbek. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ugruntowane w orzecznictwie jest stanowisko, zgodnie z którym ubiegający się o ochronę tymczasową wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia konkretnej argumentacji mającej świadczyć o wystąpieniu przesłanek udzielenia tej ochrony, jak i udokumentowania swoich wywodów w tym względzie. Wymaga podkreślenia, że nie jest rolą sądu domniemywanie, w czym konkretnie skarżący upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego nie został należycie uzasadniony - stanowisko sądu pierwszej instancji w tym względzie należy podzielić. Trafnie też sąd zwrócił uwagę, że z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia organów (tzw. decyzja zabezpieczająca) ewentualne uwzględnienie wniosku wymagało porównania aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego z dolegliwościami wynikającymi z wydania zaskarżonego aktu. Sąd prawidłowo nadto wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji mogącej umożliwić sądowi ocenę merytoryczną wniosku. Sąd wymienił kilka rodzajów dokumentów, których analiza mogłaby sądowi umożliwić stwierdzenie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. czy skarżącemu grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zachwianie płynności finansowej skarżącego i narazi na szwank prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Tymczasem w złożonym przez siebie zażaleniu skarżący ograniczył się do gołosłownych i nader ogólnikowych twierdzeń o tym, że wykonanie decyzji uniemożliwi mu prowadzenie działalności gospodarczej, bo nie będzie mógł realizować zobowiązań wobec wierzycieli i pracowników. Mimo świadomości skarżącego, że powodem oddalenia wniosku przez sąd pierwszej instancji był brak konkretnych argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji i poparcia tych argumentów stosowną dokumentacją, zażalenie nie zawiera żadnych danych, które pozwalałyby na wniosek, że sąd pierwszej instancji dysponował dowodami umożliwiającymi dokładną analizę sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący zdaje się uważać, że samo w sobie wskazanie na wysokość zobowiązania określonego w decyzji zabezpieczającej i ogólne odwołanie się do zobowiązań związanych z działalnością gospodarczą skarżącego (wobec wierzycieli i pracowników), wraz z generalnym stwierdzeniem o grożącej upadłości firmy, będzie wystarczające do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, tak jednak nie jest, gdyż sąd musi być w stanie zweryfikować twierdzenia wnioskodawcy o wystąpieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Taka weryfikacja nie jest możliwa w sytuacji, gdy skarżący świadomie unika wskazania precyzyjnych danych na temat swojej aktualnej sytuacji majątkowo-finansowej i udokumentowania tych danych. Z uwagi na argumentację zażalenia trzeba podkreślić, że ustawodawca nie przewidział wysokości należności, która automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej, stąd i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż skutki egzekucji (czy zabezpieczenia na majątku zobowiązanego) danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego ewentualna egzekucja może być dokonywana. Znaczna szkoda, która grozi wnioskodawcy, musi mieć charakter realny i wymierny oraz winna mieć ona znaczny wpływ na sytuację majątkową wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał, by w sprawie ta przesłanka została spełniona. Dodatkowo warto wskazać, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia wydane w tym przedmiocie sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W podsumowaniu powyższego należy uznać, że stanowisko sądu, w świetle którego skarżący nie wykazał, że w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest prawidłowe, co przesądza o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA ----------------------- 4