I FZ 364/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 81/18 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 81/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił K.M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z 3 października 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną skarżącego uznając, że wniesiona została po upływie terminu. W dniu 11 października 2018 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że z racji tego, że skarga kasacyjna zawierała braki formalne, Sąd wezwał do wypełnienia i nadesłania formularza PPF. W związku z tym, że skarżący uznał, że nie będzie wnosił o przyznanie prawa pomocy, tylko uiści opłatę w całości, brak nie został uzupełniony. Powyższe wywołało u skarżącego uzasadnione przeświadczenie o prawidłowości złożenia skargi kasacyjnej, z racji czego oczekiwał na wezwanie do uiszczenia opłaty. Dopiero 4 października 2018 r., tj. po doręczeniu pełnomocnikowi postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedział się, że skarga kasacyjna została złożona po terminie. Wobec tego skarżący stwierdził, że uchybienie ww. terminowi nastąpiło bez jego winy. Jego zdaniem niedotrzymanie terminu zawitego do złożenia środka odwoławczego z winy pełnomocnika stanowi przyczynę niezależną od podatnika i uprawnia do przywrócenia terminu. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem strony, że niedotrzymanie terminu do złożenia środka odwoławczego z winy pełnomocnika stanowi przyczynę niezależną od strony postępowania sądowego i uprawnia do przywrócenia terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie: a) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku z 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 81/18, doręczonego pełnomocnikowi skarżącego 21 sierpnia 2018 r., w sytuacji gdy kodeksowe warunki zostały spełnione, tj. Skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak swoiei winy w uchybieniu przedmiotowego terminu, b) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na przyjęciu, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uzasadniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, oraz że w warunkach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a., podczas gdy, w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie ww. przepisu, w szczególności za taką okoliczność należy uznać fakt, iż: - na skutek wydania przez WSA w Białymstoku omawianego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł od niego skargę kasacyjną - skarga kasacyjna zawierała braki formalne, pismem z 25 września 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał do wypełnienia i nadesłania formularza PPF. W związku z tym, że skarżący postanowił, iż nie będzie wnosił o przyznanie mu prawa pomocy, lecz uiści opłatę w całości, przedmiotów brak formalny nie został uzupełniony. Powyższe wezwanie wywołało u skarżącego uzasadnione przeświadczenie o prawidłowości złożenia skargi kasacyjnej, z racji czego w dalszym ciągu oczekiwał na wezwanie w przedmiocie opłaty od skargi, - dopiero 4 października 2018 r., kiedy to postanowienie o odrzuceniu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego, dowiedział się on o zaistnieniu powyższej sytuacji, tj. o tym, że skarga kasacyjna została złożona po terminie. Mając powyższe na uwadze wniesiono o zmianę postanowienia w zaskarżonym zakresie poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania w postępowaniu zażaleniowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie podkreślił, że niedotrzymanie terminu do złożenia środka odwoławczego z winy pełnomocnika nie stanowi przyczyny niezależnej od strony postępowania sądowego i uprawnia do przywrócenia terminu. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W szczególności strona ponosi ujemne skutki działania/braku działania ustanowionego przez nią w sprawie zawodowego pełnomocnika. Odpowiedzialność ta nie ogranicza się jedynie do winy, jaką przy niedochowaniu terminu ponosi sama strona. W sytuacji, kiedy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to skutki podejmowanych przez niego działań bądź zaniechań tak pozytywne jak i negatywne obciążają reprezentowanego. Zawodowy pełnomocnik winien dbać o interesy mocodawcy, między innymi poprzez terminowe wypełnianie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego wniesienie skargi kasacyjnej po terminie przez pełnomocnika stanowi uchybienie tegoż pełnomocnika, które to uchybienie obciąża mocodawcę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia w zakresie kosztów postępowania.