I FZ 340/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. sp. z o.o. w likwidacji w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 503/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. w likwidacji w D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) umorzyć postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

1. Postanowieniem z 16 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 503/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił W. sp. z o.o. w likwidacji w D. (dalej "skarżąca spółka") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej "organ odwoławczy") z 16 grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie sąd I instancji przyjął, że odpis postanowienia organu odwoławczego doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 9 stycznia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki 23 grudnia 2016 r. i 2 stycznia 2017 r.), na podstawie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej zwana "Ordynacją podatkową"). 3. W skardze wniesionej 4 sierpnia 2017 r. (data nadania) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach pełnomocnik skarżącej spółki, zaskarżając postanowienie organu odwoławczego, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że o wydaniu zaskarżonego postanowienia dowiedział się 28 lipca 2017 r., kiedy zaniepokojony brakiem jakichkolwiek informacji ze strony organu dotyczących postępowania zapoznał się z aktami sprawy. Wówczas, jak podkreślił, powziął wiadomość o fakcie doręczenia zastępczego postanowienia z 16 grudnia 2016 r. Podniósł, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, że przesyłka zawierająca postanowienie organu odwoławczego została nadana w urzędzie pocztowym w K. 19 grudnia 2016 r., a następnie zwrócona do nadawcy. Zarzucił, że nie otrzymał żadnej informacji o próbie doręczenia przesyłki. Zwrócił też uwagę, że z monitoringu przesyłki dostępnego na stronie internetowej operatora pocztowego nie wynikała data nadania przesyłki, zarejestrowania jej w urzędzie pocztowym w K., data próby jej doręczenia, ani data zwrotu do nadawcy. Odnosząc się do zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, że nie zostało ono wypełnione w sposób poprawny. Po pierwsze nieczytelnie został wypełniony jej pkt 2, tzn. nie wynikało z niego miejsce pozostawienia pisma do dyspozycji adresata oraz data jego pozostawienia. Po drugie nie wynikało z niego, że adresatowi zostało pozostawione drugie awizo, gdyż nie był wypełniony pkt 3 potwierdzenia odbioru. Po trzecie nie został wypełniony punkt dotyczący przyczyn zwrotu przesyłki, tj. nie został zaznaczony żaden z wariantów, ani data zwrotu. Po czwarte podpis doręczającego był nieczytelny, co uniemożliwiało jego zidentyfikowanie. Pełnomocnik wskazał także na nieprawidłowości w doręczeniu innych przesyłek kierowanych do niego przez Dyrektora Izby Skarbowej. Podniósł, że niezwłocznie po powzięciu informacji o wyżej wskazanych nieprawidłowościach 2 sierpnia 2017 r. złożył reklamacje na Poczcie Polskiej dotyczące nieuzasadnionego zwrotu wskazanych wyżej przesyłek, które zostaną rozpatrzone w ciągu 30 dni kalendarzowych. 4. Sąd I instancji odmawiając skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi przyjął, że doręczenie postanowienia organu odwoławczego w sposób zastępczy, określony w art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, było skuteczne i niewadliwe a twierdzenia pełnomocnika skarżącej spółki w przedmiocie nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki przez operatora pocztowego były jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. Sąd I instancji podkreślił też, że mimo że pełnomocnik skarżącej spółki powoływał się na składane reklamacje do Poczty Polskiej to do Sądu nie zostały złożone żadne pisma na okoliczność wskazania wyników rozpatrzenia reklamacji przez operatora pocztowego. 5. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") przez nie uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uwzględnienia skargi, mimo że pełnomocnik uprawdopodobnił brak winy w dokonaniu czynności procesowej, co zostało później potwierdzone przez Pocztę Polską S.A. przez uwzględnienie reklamacji poprzedniego pełnomocnika dotyczącego błędnego doręczenia przesyłek o nr [...]. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zażalenie jest uzasadnione. 6.2. W punkcie podkreślić należy, że sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednakże ocenę, czy zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, należy poprzedzić ustaleniem, że doręczenie decyzji lub postanowienia, na które służy skarga do sądu administracyjnego było prawidłowe, to jest dokonane zgodnie z zasadami przyjętym w rozdziale art. 144 – 154 Ordynacji podatkowej. Bez takiego ustalenia rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu należy uznać za przedwczesne. Uchybienie terminowi stanowi kluczową przesłankę do przywrócenia terminu. Skoro, na skutek wadliwego doręczenia, termin w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, nie może być mowy o jego uchybieniu. Nie ma tu bowiem przedmiotu uchybienia. Jeżeli zatem początek biegu terminu określa data doręczenia pisma, np. decyzji organu podatkowego, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia skutecznego doręczenia tego pisma. 5.3. W podanym wyżej kontekście uzasadnione są zarzuty podniesione w uzasadnieniu zażalenia polegające na błędnym ustaleniu przez sąd I instancji, że skuteczne i niewadliwe było doręczenie skarżącej spółce postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 16 grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sposób zastępczy, określony w art. 150 § 1 - 4 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że na kopercie przesyłki o nr [...] umieszczono informację o awizowaniu przesyłki 23 grudnia 2016 r. oraz o jej powtórnym awizowaniu 2 stycznia 2017 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki, dołączonym do koperty, podano przyczynę niemożności doręczenia, tj. "niepodjęcie w terminie oraz że przesyłka podlega zwrotowi" (informację opatrzono stemplem – datownikiem Urzędu Pocztowego K. 23 z datą dzienną 10.01.2017). Jednakże ani ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, ani też z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na kopercie przesyłki nie wynika w jaki sposób zawiadomiono adresata o pozostawieniu przesyłki do odbioru, tj. czy i gdzie pozostawiono awizo. Doręczający w pkt 2 potwierdzenia odbioru tej przesyłki wpisał jedynie odręcznie parę nieczytelnych znaków a następnie po słowach "o czym umieszczono zawiadomienie" nie sposób ustalić czy zawiadomienie umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej czy w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Wymóg wskazania na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru jaki sposób zawiadomienia zastosowano w danym przypadku potwierdza utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne. Samo umieszczenie na kopercie lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego, ponieważ z powyższych dokumentów wynikać musi, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób prawidłowy (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2006 r., sygn. I OSK 528/05 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 19 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 1070/06; z 23 lutego 2007 r., sygn. VI SA/Wa 77/07 oraz wyrok z 25 maja 2007 r., sygn. V SA/Wa 417/07). Z akt sprawy jednoznacznie musi wynikać, gdzie zawiadomienie zostało umieszczone, ponieważ jest to jeden z elementów, którego spełnienie przesądza o prawnej skuteczności doręczenia. 5.4. W podsumowaniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgromadzone w aktach sprawy materiały w postaci: skierowanej do skarżącego koperty zawierającej przedmiotowe postanowienie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tej przesyłki (karta 22 akt podatkowych), wniosku o przywrócenie terminu i twierdzeń w nim zawartych (karta 8 akt sądowych), reklamacji usług pocztowych skierowanej do Poczty Polskiej i obrazującej nieprawidłowości w działaniach listonosza (karta 18 akt sądowych) oraz odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną reklamację (karta 62 oraz 74 -75 akt sądowych), poddają w wątpliwość prawidłowość zastosowania doręczenia zastępczego do przesyłki poleconej o nr [...]. Odnotować w tym miejscu należy, że w znajdującej się w aktach sprawy (k. 62 – 63 akt sądowych) odpowiedzi Poczty Polskiej skierowanej do pełnomocnika skarżącej spółki wynikało, że przesyłka ta "(...) z powodu nieobecności osoby uprawnionej do odbioru została awizowana w dniu 23.12.2016 roku". Korespondencja była imiennie adresowana na Pana a nie na Kancelarię a pracownik Kancelarii nie posiadał pełnomocnictwa do odbioru przesyłek w postępowaniu administracyjnym. Powtórne awizacje z dnia 02.01.2016 roku zostały również doręczone na adres z bieżącą korespondencją". Jednakże w następnej odpowiedzi (k. 74 – 75) Poczta Polska uwzględniając reklamację, podała, że wcześniejsze informacje dotyczące sposobu doręczenia przesyłki poleconej o nr [..] były błędne. Podniesiono, że pracownik służby doręczeń powinien pozostawić korespondencję pracownikowi Kancelarii i uznać jako skutecznie doręczoną adresatowi. Powyższe okoliczności podważają przyjęte przez sąd I instancji ustalenia, że "doręczenie postanowienia organu odwoławczego w sposób zastępczy, określony w art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, było skuteczne i niewadliwe a twierdzenia pełnomocnika skarżącej spółki w przedmiocie nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki przez operatora pocztowego były jednostronne i nie zostały zobiektywizowane". Skoro Poczta Polska, stwierdzając zasadność reklamacji, ustaliła, że należało doręczyć korespondencję pracownikowi Kancelarii, to nie było podstaw do zastosowania trybu doręczenia zastępczego, gdyż tryb ten, unormowany w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, ma zastosowanie tylko "W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149". W tych okolicznościach wydane przez sąd I instancji postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi było bezprzedmiotowe, skoro na skutek wadliwego doręczenia objętego skargą postawienia, termin do wniesienia skargi nie został uchybiony. 5.4. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 i art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe.