I FZ 34/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 748/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. oraz określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za maj, wrzesień, październik 2018 r. postanawia odrzucić zażalenie.

1. Postanowieniem z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 748/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę G. Z. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 18 sierpnia 2023 r. w przedmiocie określenie wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. oraz określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za maj, wrzesień i październik 2018 r. 2. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, Sąd pierwszej instancji, powołał się na treść art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i wyjaśnił, że zarządzeniem z 12 października 2023 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku skargi, tj. do uiszczenia należnego wpisu sądowego. Ponieważ pismo z wezwaniem doręczono skarżącemu 25 października 2023 r., termin do uzupełnienia braku skargi upłynął 2 listopada 2023 r. Skarżący – jak przyjęto w uzasadnieniu postanowienia – w zakreślonym terminie nie uiścił wpisu – co spowodowało odrzucenie skargi. 3. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie podlega odrzuceniu, gdyż zostało wniesione po upływie wyznaczonego ustawowo terminu. 4.2. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie. Przepis ten znajduje zastosowanie także w sprawach zażaleń kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wynika z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odesłanie zawarte w treści powołanego wyżej przepisu oznacza, że zażalenia na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wnoszone są do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. 4.3. Zażalenie na postanowienie wydane przez wojewódzki sąd administracyjny powinno być wniesione w terminie siedmiu dni od doręczenia stronie odpisu postanowienia, co wynika z treści art. 194 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym terminie zażalenie powinno być złożone osobiście w sądzie, ewentualnie nadane za pośrednictwem stosownego operatora pocztowego na adres właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponieważ termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym czynność ta, jeżeli została podjęta przez stronę po upływie terminu, jest bezskuteczna (art. 85 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że zażalenie wniesione po upływie terminu – jako bezskuteczne – podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4.4. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 5 grudnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę skarżącego z uwagi na nieuzupełnienie braków skargi w wyznaczonym terminie. Postanowienie to doręczono skarżącemu 8 grudnia 2023 r., przy czym zawierało ono pouczenie o terminie oraz sposobie wniesienia zażalenia (k. 25 i 34 akt sądowych). Skarżący, pismem z 8 grudnia 2023 r., nadanym 12 grudnia 2023 r. w [...]" (k. 37 akt sądowych) złożył zażalenie na postanowienie z 5 grudnia 2023 r. Zażalenie – pomimo prawidłowego wskazania w jego treści jako adresata Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – zostało przez skarżącego błędnie wysłane na adres Sądu Rejonowego w R. i wpłynęło do tego Sądu 13 grudnia 2023 r. Pismem z 18 grudnia 2023 r. (nadanym 21 grudnia 2023 r.), Sąd Rejonowy w R. przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi błędnie skierowane do tego Sądu zażalenie skarżącego. W tej sytuacji datą złożenia przez skarżącego zażalenia była data przekazania powyższego zażalenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez Prezesa Sądu Rejonowego w R. Powyższe oznacza, że zażalenie zostało złożone 21 grudnia 2023 r., tj. w dacie nadania przez Sąd Rejonowy w R. przesyłki zawierającej błędnie zaadresowane zażalenie. Ponieważ termin do wniesienia zażalenia upływał 15 grudnia 2023 r. zażalenie zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego do tego terminu i jest bezskuteczne. 4.5. Błąd polegający na skierowaniu zażalenia do niewłaściwego sądu (tj. Sądu Rejonowego w R.) obciąża skarżącego. Wiążąca jest przy tym data przekazania (nadania) zażalenia właściwemu sądowi, czyli Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, co nastąpiło 21 grudnia 2023 r., bowiem w tym dniu sąd niewłaściwy przesłał Sądowi pierwszej instancji korespondencję skarżącego. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie znajdzie zastosowania art. 53 § 4 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten dotyczy bowiem wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostało uregulowany zarówno sposób wniesienie skargi, jak i zażalenia, zatem nie ma podstaw, by przepisy dotyczące wniesienia skargi stosować do wniesienia zażalenia. 4.6. Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz wniesienie zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego są czynnościami prawnymi zasadniczo różniącymi się od siebie. Zawarte w art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt III FZ 430/21; CBOSA). Taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż – jak już odnotowano na wstępie – zażalenia na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych składane są do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. 4.7. Odnotować także można, że w aktach sprawy (k. 28 – 31) znajduje się odpis skierowanego przez skarżącego do Sądu Rejonowego w R. Wydział II Karny wniosku z 8 grudnia 2023 r. "o wyznaczenie obrońcy z urzędu" oraz "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania". Dokumenty te znajdowały się w kopercie zaadresowanej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i pismem z 21 grudnia 2023 r. zostały przekazanej do Sądu Rejonowego w R. (k. 32 – 33 akt sądowych). Ewentualna pomyłka skarżącego polegająca na włożeniu do koperty zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i nadaniu przesyłki do Sądu Rejonowego w R. zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, nie ma wpływu na ustalenia dotyczące dochowania terminu do wniesienia zażalenia. Może być natomiast przedmiotem oceny w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i wykazania, że nie dokonał w terminie tej czynności bez swojej winy (art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 4.8. Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji. ----------------------- 1