I FZ 326/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 563/14 odmawiające przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w sprawie ze skarg J. L. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 maja 2012 r.: nr PT.1/4407-0006/12, nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.

Zaskarżonym postanowieniem WSA w Kielcach odmówił ustanowionemu w sprawie z urzędu pełnomocnikowi doradcy podatkowemu – P. Z. przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. Motywując podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek pełnomocnika, o przyznanie wynagrodzenia, który pełnomocnik, co istotne, dwukrotnie prostował, zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości. Zdaniem Sądu oświadczenie o takiej treści jest niepełne i nie spełnia wymogu oświadczenia z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 53, dalej również jako "rozporządzenie" ). Konsekwencją takiego niepełnego oświadczenia jest to, że niemożliwe jest, według WSA, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia, ponieważ zakres w jakim to wynagrodzenie ma zostać pokryte przez Skarb Państwa jest nieokreślony. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie doradca podatkowy zarzucił naruszenie przepisów art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a.") w zw. z § 3 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia w związku z błędnym ustaleniem treści i znaczenia złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w przedmiocie pokrycia kosztów pomocy prawnej przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13; postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1864/14; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1412/04, publik.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. "Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części". Wobec obligatoryjności takiego oświadczenia we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika (w tym doradcę podatkowego) ustanowionego z urzędu (zob. postanowienia NSA: z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08 oraz z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II GZ 133/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozstrzygnięcie o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie może zostać podjęte w przypadku braku takiego oświadczenia. W rozpoznawanej sprawie jednak stosowne oświadczenie pełnomocnik strony złożył i wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji oświadczenie pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone w całości jest, w ocenie NSA, wystarczające do przyznania mu stosownego wynagrodzenia. Jak prawidłowo bowiem podnosi się w zażaleniu stwierdzenie, rozumiane zgodnie z zasadami gramatyki języka polskiego, iż cała kwota wynagrodzenia nie została zapłacona, to jest nic nie zostało zapłacone zawiera sobie oświadczenie, że tym bardziej żadna część nie została zapłacona. Co wynika z wnioskowania in maiori ad minus. Inaczej mówiąc oświadczenie, iż nie zostało zapłacone całe wynagrodzenie zawiera w sobie oświadczenie, że nawet żadna jego część nie została uregulowana. Analizując teoretycznie wymaganie ustawodawcy by wnioskujący o wynagrodzenie oświadczył, że nie zostało ono uregulowane w całości lub części wskazał on na możliwe wystąpienia zasadniczo dwóch sytuacji: koszty nie zostały uregulowane w całości, koszty nie zostały uregulowane w części. Obie te możliwości ustawodawca połączył za pomocą spójnika "lub" stanowiąc alternatywę rozłączną dopuszczając tym samym złożenie oświadczenia odpowiednio w sytuacji, w której możliwe jest zgodnie ze stanem faktycznym oświadczenie, że nie uregulowano całości kosztów, albo że nie uregulowano tylko części kosztów i wreszcie logicznie abstrakcyjnej, w której oświadczenie zawiera informację, że nie uregulowano kosztów zarówno w całości jak i w części. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach.