I FZ 31/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. spółka jawna z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 572/19 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. spółka jawna z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2013 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku podatnika postanawia: oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 572/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu zawartego w skardze wniosku, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odmówił S. spółka jawna w N. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. 2. Wskazując na motywy swojego orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby istniały przesłanki uzasadniające udzielenie jej ochrony tymczasowej. Wniosek nie został bowiem poparty uzasadnieniem co, w ocenie Sądu, uniemożliwiło jego merytoryczną ocenę. 3. Na powyższe orzeczenie Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o oddalenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 30 grudnia 2019 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw dlatego podlegało oddaleniu. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżąca nie wykazała, że w stosunku do niej zachodzą przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji bowiem wniosek złożony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim nie zawierał żadnego uzasadnienia w tym chociażby jakimi środkami finansowymi dysponuje strona, jakie są jej przychody i wydatki oraz jaki będzie miało na nie wpływ wykonanie przedmiotowego zobowiązania. Nadto na poparcie wniosku Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych dotyczących swojej sytuacji finansowej i majątkowej, które uczyniłyby tę argumentację wiarygodną. Tymczasem wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Brak takich danych na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, uniemożliwiał na gruncie tej sprawy Sądowi pierwszej instancji ocenę, czy wykonanie decyzji spowoduje u Skarżącej znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki. Negatywnej oceny wniosku Skarżącej nie mogły zmienić również argumenty podniesione w zażaleniu. Należy tutaj zwrócić uwagę na pewną niekonsekwencję autora zażalenia. Decydując się na wniesienie środka odwoławczego od postanowienia Sądu pierwszej instancji odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji Skarżąca na podstawie art. 50 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżyła"wskazaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze" wnosząc "o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I i II instancji". Tymczasem umknąć uwadze nie może, że przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Nadto, co istotne, Sąd w postępowaniu wpadkowym zainicjowanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie dokonuje oceny zasadności skargi do Sądu pierwszej instancji bowiem argumenty te, czego zdaje się nie zauważać autor środka zaskarżenia, nie są tożsame z przesłankami wynikającymi z art. 61 § 3 P.p.s.a. Na marginesie rozważań wskazać należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Dodatkowo Skarżąca może ponownie złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy, postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej. Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 209 P.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości w przypadku postępowania wpadkowego, toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Stosownie do art. 203 i 204 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga w tym zakresie jedynie wtedy, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Koszty niniejszego postępowania podlegają zaliczeniu do poniesionych przez Skarżącą kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz Skarżącej od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 P.p.s.a. (post. NSA z 28 maja 2007 r., sygn. akt I FZ 302/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w postanowieniu NSA z 30 września 2005 r., sygn. akt II OSK 702/05, ONSA WSA 2006/1, poz. 16, wyrażono pogląd, że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przepis art. 203 P.p.s.a. nie ma zastosowania; w takim wypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy skarżący zgłosił w skardze kasacyjnej wniosek o przyznanie kosztów