I FZ 298/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Spółki z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1079/23 w zakresie odmowy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2019 r. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1079/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: Skarżąca/Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ) z 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2019 r. działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - odmówił na wniosek Spółki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd zaakcentował, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu nie jest sytuacją, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tymczasem Strona poza argumentacją wskazującą na wadliwość zakwestionowanych w skardze decyzji nie podała żadnych innych okoliczności uprawdopodabniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe przyjęcie, że Spółka w piśmie inicjującym przedmiotowe postępowanie nie wskazała okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a w konsekwencji, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały przesłanki do udzielenia Stronie ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek Skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz odnosząc ją do przedmiotowej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku Skarżąca wskazała jedynie, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż decyzja jest dotknięta wadami wskazanymi w zarzutach skargi, a jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Jakkolwiek w zażaleniu, że wykonanie decyzji prowadzić może do wyrządzenia znacznej szkody finansowej oraz spowodowanie nieodwracalnych skutków w postaci zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak zarzuty te są tak ogólnikowe. W tym kontekście nie można uznać, aby Skarżąca rzeczywiście wykazała ziszczenia się w jej przypadku ww. zagrożeń. Nie przedstawiła bowiem swojej obecnej sytuacji majątkowej i finansowej na tyle by wykazać brak wszelkiej możliwości poniesienie wymaganych zobowiązań. Nie wskazała w szczególności wartości posiadanego majątku ruchomego i nieruchomości, wysokości środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, jak również nie przedłożyła żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby dane dotyczące jej sytuacji majątkowej i finansowej. Bez porównania wysokości opłaty objętej zaskarżoną decyzją z wielkością majątku i dochodów Skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić, czy zapłata objętej zaskarżoną decyzją kwoty 175 596,00 zł przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej może doprowadzić do znacznej szkody w majątku Skarżącej albo wywołać skutki, które byłyby trudne do odwrócenia. Tymczasem, jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, ocena przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy strona przedstawi konkretne dane dotyczące osiąganych przez nią dochodów, wydatków oraz posiadanego majątku i poprze je odpowiednimi dokumentami. Brak tych informacji uniemożliwia Sądowi pełną ocenę przesłanek ziszczenia się potencjalnego skutku w postaci zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Powyższe przekłada się na brak możliwości dokonania pozytywnej oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że sama okoliczność ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego określonego w decyzji nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, co stanowi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, może żądać roszczenie o jej naprawienie (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I FSK 1456/17, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu lub czynności organu administracyjnego nie stanowi autonomicznie przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Strona składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinna wykazać, że wykonanie ciążącego na niej zobowiązania, wypełnia przesłanki wskazane w powołanym na wstępie przepisie. Natomiast poza zakresem oceny Sądu, w ramach rozpoznawania wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pozostała argumentacja, odnosząca się do uchybień prawnych decyzji, która stała się przedmiotem skargi jak też wadliwości dowodów przeprowadzonych w toku postępowania podatkowego. Celem bowiem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Natomiast ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak, więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. Nr 4, poz. 77). W związku z powyższym skoro Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jej oczekiwaniami. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.